Zabezpieczenie aktywów w toku postępowania w państwach członkowskich UE

Portugalia
Autor treści:
European Judicial Network
Europejska sieć sądowa (w sprawach cywilnych i handlowych)

1 Jakie wyróżnia się rodzaje środków?

Środki tymczasowe i zapobiegawcze to rodzaje środków zabezpieczających, o których zarządzenie można wystąpić do sądu w ramach postępowania zabezpieczającego. Tymczasowa ochrona praw nie ogranicza się do postępowania zabezpieczającego, ponieważ w portugalskim systemie prawnym przewidziano również inne środki tymczasowe zapewniające ochronę w określonych sytuacjach prawnych, np.

  1. środki tymczasowe stosowane w trakcie postępowania o całkowite lub częściowe ubezwłasnowolnienie;
  2. objęcie majątku osoby nieobecnej tymczasową kuratelą;
  3. wyznaczenie kuratora sądowego;
  4. środki niezbędne do zapewnienia ochrony majątku stanowiącego spadek bezdziedziczny.

Środki zabezpieczające służą wyeliminowaniu periculum in mora (obawy, że zwłoka w wydaniu wyroku sądu doprowadzi do poważnego i nieodwracalnego naruszenia dochodzonego prawa) oraz zagwarantowaniu skuteczności prawomocnego wyroku (por. art. 2 kodeksu postępowania cywilnego).

Sąd podejmuje kroki w celu zastosowania określonych środków, jeżeli można przewidzieć lub oczekiwać, że wydane przez sąd orzeczenie tymczasowe zostanie potwierdzone prawomocnym wyrokiem.

O ile nie nastąpi odwrócenie odpowiedzialności za wytoczenie powództwa, postępowanie zabezpieczające prowadzi się w sprawach, których podstawą są prawa chronione (art. 364 kodeksu postępowania cywilnego), w celu ochrony lub tymczasowego zabezpieczenia przewidywanych skutków środka ostatecznego przy założeniu, że orzeczenie wydane w postępowaniu głównym będzie korzystne dla powoda.

Zagrożenie periculum in mora upoważnia sąd do wstępnego rozpatrzenia istotnego stosunku prawnego w trybie przyspieszonym, przy czym stosunek ten następnie wymaga przeprowadzenia bardziej dogłębnej i szerzej zakrojonej analizy. Jeżeli wynik takiego wstępnego rozpatrzenia okaże się pomyślny dla powoda, sąd zarządzi środki w celu zabezpieczenia przed zagrożeniem periculum in mora.

Celem środków zabezpieczających jest zagwarantowanie praktycznych rezultatów powództwa, uniknięcie poważnej szkody lub przewidywanie wykonania prawa (hipotetyczna możliwość wykonania prawa), przy zapewnieniu możliwie największej równowagi między interesem związanym z szybkością prowadzenia postępowania a pewnością prawa.

W portugalskim prawie cywilnym procesowym wyróżnia się dwa rodzaje środków zabezpieczających:

  1. zwykłe środki zabezpieczające;
  2. szczególne środki zabezpieczające.

Te pierwsze są regulowane przepisami art. 362 kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że w przypadku uzasadnionej obawę, iż inna osoba może doprowadzić do poważnego i nieodwracalnego naruszenia praw, osoba, której te prawa przysługują, może, jeżeli żaden ze środków zabezpieczających ustanowionych w prawie nie jest odpowiedni w jej sprawie, wystąpić do sądu o zarządzenie stosownego środka zapobiegawczego lub wyprzedzającego w celu zagwarantowania możliwości skutecznego korzystania z zagrożonego prawa. Interes powoda może opierać się na istniejącym prawie lub prawie wynikającym z wyroku konstytutywnego, który ma zostać wydany w postępowaniu już wszczętym lub które dopiero zostanie wszczęte. Zwykłe środki zabezpieczające nie mają zastosowania wówczas, gdy celem jest zabezpieczenie przed ryzykiem szkody, przed którym chroni którykolwiek ze szczególnych środków zabezpieczających.

Szczególne środki zabezpieczające to środki wyraźnie przewidziane w kodeksie postępowania cywilnego lub w odrębnym akcie prawnym.

Szczególne środki zabezpieczające przewidziane w portugalskim kodeksie postępowania cywilnego są następujące:

  1. tymczasowe przywrócenie własności;
  2. wstrzymanie uchwały wspólników / organu spółki;
  3. tymczasowe świadczenie alimentacyjne;
  4. tymczasowe odszkodowanie;
  5. zajęcie;
  6. zakaz podejmowania nowych robót;
  7. przekazanie majątku do przechowawcy (arrolamento).

2 Jakie są warunki orzeczenia takich środków?

W przypadku uzasadnionej obawy, że ktoś może doprowadzić do poważnego i nieodwracalnego naruszenia praw przysługujących inne osobie, osoba ta może wystąpić o zarządzenie odpowiedniego środka zapobiegawczego lub wyprzedzającego w celu zagwarantowania możliwości skutecznego korzystania z zagrożonego prawa. Interes powoda może opierać się na istniejącym prawie lub prawie wynikającym z wyroku konstytutywnego, który ma zostać wydany w postępowaniu już wszczętym lub które dopiero zostanie wszczęte.

Tego rodzaju środki stosuje się, jeżeli istnieje duże prawdopodobieństwo, że przedmiotowe prawo faktycznie przysługuje danej osobie oraz że istnieje dostatecznie uzasadnione ryzyko naruszenia tego prawa. Sąd może jednak odmówić zarządzenia środków, jeżeli szkoda, jaką powód poniósłby wskutek ich zastosowania, byłaby znacznie większa niż szkoda, jakiej powód chce uniknąć za ich pomocą.

Możliwość zastosowania zwykłych środków zabezpieczających w sposób pomocniczy zależy również od braku szczególnego środka zabezpieczającego odpowiedniego dla danej sytuacji.

Dlatego też stosowanie środków zapobiegawczych niebędących środkami szczególnymi, o których mowa w art. 362 kodeksu postępowania cywilnego, podlega następującym wymogom prawnym:

  1. z okoliczności wynika, że prawo istnieje;
  2. uzasadniona obawa, że inna osoba może doprowadzić do poważnego i nieodwracalnego naruszenia prawa przysługującego danej osobie (periculum in mora);
  3. praktyczna możliwość zastosowania danego środka zapobiegawczego lub wyprzedzającego w celu zapewnienia skutecznego korzystania z zagrożonego prawa;
  4. żądany środek nie może być objęty innym postępowaniem o charakterze zabezpieczającym.

Aby środki mogły zostać zarządzone, konieczne jest zwięzłe przedstawienie (summaria cognito) dowodów potwierdzających istnienie dużego prawdopodobieństwa, że przedmiotowe prawo faktycznie przysługuje danej osobie (fumus bonis juris) oraz że zachodzi uzasadniona obawa, iż standardowy czas potrzebny na wydanie orzeczenia rozstrzygającego dany spór może doprowadzić do powstania nieodwracalnych lub trudnych do naprawienia szkód dla danej osoby (periculum in mora). Sędzia musi mieć uzasadnione podstawy do tego, by przypuszczać, że rozstrzygnięcie powództwa głównego okaże się korzystne dla powoda, ponieważ zastosowanie środków zapobiegawczych ma ewidentny wpływ na interes prawny pozwanego.

W odniesieniu do szczególnych środków zabezpieczających:

  1. tymczasowe przywrócenie własności: w przypadku rozboju właściciel rzeczy może zwrócić się o tymczasowe zwrócenie mu jego własności, przedstawiając fakty na potwierdzenie posiadania, wystąpienia rozboju i zastosowania przemocy. Sędzia może zarządzić przywrócenie własności bez konieczności wzywania sprawcy rozboju do stawienia się przed sądem ani przesłuchiwania go, jeżeli po zapoznaniu się z przedstawionymi dowodami uzna, że powód posiadał daną rzecz, która została mu następnie odebrana w rezultacie rozboju;
  2. wstrzymanie uchwały wspólników / organu spółki: jeżeli jakakolwiek spółka osobowa lub kapitałowa podejmie uchwały sprzeczne z prawem, umową spółki lub aktem założycielskim, każdy ze wspólników może zwrócić się o wstrzymanie wykonania takich uchwał w terminie 10 dni (począwszy od daty posiedzenia, na którym podjęto takie uchwały, lub od dnia, w którym powód dowiedział się o ich podjęciu, jeżeli nie został należycie wezwany do udziału w posiedzeniu). Powód musi uzasadnić swoją rolę jako wspólnika i udowodnić, że wykonanie uchwał może spowodować poważne szkody. Do wniosku dołącza się kopię protokołu posiedzenia, na którym podjęto przedmiotowe uchwały, którą następnie zastępuje się dowodem z dokumentu w postaci uchwały – nie dotyczy to obrad walnego zgromadzenia;
  3. tymczasowe świadczenie alimentacyjne: osoba uprawniona do świadczeń alimentacyjnych może zwrócić się z wnioskiem o ustalenie miesięcznej kwoty, jaką powinna otrzymywać w charakterze tymczasowego świadczenia alimentacyjnego, pod warunkiem że nie zrealizowano jeszcze pierwszej docelowej płatności alimentacyjnej. Po otrzymaniu wniosku o tymczasowe świadczenie alimentacyjne sąd wyznacza datę rozprawy i informuje strony, że muszą stawić się na rozprawie osobiście lub wyznaczyć pełnomocnika procesowego posiadającego uprawnienia niezbędne do zawarcia porozumienia. Odpowiedź na pozew składa się w trakcie rozprawy; sędzia dąży do osiągnięcia porozumienia w kwestii ustalenia świadczeń alimentacyjnych, które następnie zostaje zatwierdzone wyrokiem sądu.
    W przypadku niestawienia się jednej ze stron na rozprawie lub w przypadku nieosiągnięcia porozumienia w kwestii świadczeń alimentacyjnych sędzia zarządza przeprowadzenie dowodów, a następnie wydaje wyrok w formie ustnej, który zwięźle uzasadnia;
  4. tymczasowe odszkodowanie: w związku z roszczeniami o odszkodowanie z tytułu śmierci lub uszczerbku na zdrowiu poszkodowany i osoby, które mogą być uprawnione do świadczeń alimentacyjnych ze strony poszkodowanego, a także osoby, na rzecz których poszkodowany płacił alimenty w związku ze zobowiązaniem naturalnym, mogą zwrócić się o zasądzenie określonej kwoty pieniężnej wypłacanej co miesiąc jako tymczasowego odszkodowania za poniesioną szkodę. Sędzia zarządzi żądany środek, pod warunkiem że istnieją dowody potwierdzające, iż dana osoba znalazła się w potrzebie wskutek doznanych szkód, a także dowody potwierdzające istnienie spoczywającego na pozwanym obowiązku wypłacenia odszkodowania. Sąd ustali tymczasowe odszkodowanie, które zostanie następnie wliczone do ostatecznie zasądzonej kwoty odszkodowania, zgodnie z zasadą słuszności. Dotyczy to również przypadków, w których roszczenie o odszkodowanie odnosi się do także do szkód, które mogą stanowić dla poszkodowanego poważne zagrożenie utraty środków utrzymania lub mieszkania. Przedstawione powyżej punkty dotyczące tymczasowych świadczeń alimentacyjnych stosuje się również odpowiednio w odniesieniu do przedmiotowego środka;
  5. zajęcie: zajęcie umożliwia wierzycielowi, który żywi uzasadnioną obawę o utratę środków majątkowych, z których ma zaspokoić swoje roszczenie, uzyskanie sądowego zajęcia mienia. Powód występujący z wnioskiem o zajęcie przedstawia okoliczności faktyczne uprawdopodabniające istnienie roszczenia i uzasadniające jego obawy, wskazując majątek, który ma zostać zajęty, i przekazując wszelkie informacje niezbędne do zakończenia postępowania wyjaśniającego. Jeżeli wniosek o zajęcie jest skierowany przeciwko nabywcy majątku dłużnika, powód jest w dalszym ciągu zobowiązany do przedstawienia okoliczności uprawdopodabniających istotę sporu nawet w przypadku, gdy transakcja nabycia majątku nie została zakwestionowana przed sądem.
    Po zapoznaniu się z dowodami sąd wydaje nakaz zajęcia bez przesłuchania strony przeciwnej, o ile uzna, że stosowne wymogi prawne zostały spełnione.
    W przypadku zajęcia statków lub ich ładunku powód musi nie tylko spełnić wymogi ogólne, ale musi również wykazać, że zajęcie jest dopuszczalne, biorąc pod uwagę charakter roszczenia. W takim przypadku zajęcie nie zostanie przeprowadzone, jeżeli dłużnik niezwłocznie przekaże wierzycielowi satysfakcjonujące zabezpieczenie lub jeżeli sędzia w ciągu dwóch dni uzna za stosowne, aby wstrzymać odpłynięcie statku do momentu wniesienia zabezpieczenia;
  6. zakaz podejmowania nowych robót: każdy, kto uważa, że jego prawo własności lub współwłasności lub jakiekolwiek inne prawo rzeczowe lub osobiste związane z użytkowaniem lub własnością jest naruszane wskutek podejmowania nowych robót lub świadczenia nowej usługi, które powodują lub mogą powodować szkodę, może wystąpić z wnioskiem o natychmiastowe wstrzymanie takich robót lub zawieszenie świadczenia takiej usługi w terminie 30 dni od daty uzyskania informacji o takich robotach lub usłudze. Powód może również bezpośrednio zakazać prowadzenia takich robót na drodze pozasądowej, zwracając się do dewelopera lub, w przypadku jego braku, osoby odpowiedzialnej za roboty bądź jej zastępcy w obecności dwóch świadków o wstrzymanie robót. Taki zakaz pozasądowy jest bezskuteczny, jeżeli powód nie wystąpi do sądu o jego zatwierdzenie w terminie pięciu dni;
  7. przekazanie majątku do przechowawcy: w przypadku uzasadnionej obawy utraty, ukrycia lub roztrwonienia majątku ruchomego lub nieruchomego lub dokumentów można wystąpić z wnioskiem o jego przekazanie do przechowawcy. Przekazanie majątku do przechowawcy przeprowadza się w związku z wnioskiem o inwentaryzację majątku lub potwierdzenie prawa własności do majątku podlegającego przekazaniu. Z wnioskiem o przekazanie majątku do przechowawcy może wystąpić dowolna osoba mająca interes w zabezpieczeniu majątku lub dokumentów, chociaż wyłącznie wierzyciele mogą wystąpić o przekazanie majątku do przechowawcy w sprawach, które prowadzą do zajęcia spadku. Powód musi zwięźle wykazać swoje prawo do majątku oraz przedstawić okoliczności faktyczne będące źródłem obaw o utratę lub roztrwonienie takiego majątku. Jeżeli prawo do majątku jest uzależnione od rozstrzygnięcia powództwa, które zostało lub ma zostać wytoczone przed sąd, powód musi przekonać sąd o zasadności składanego wniosku. Po przedstawieniu żądanych dowodów sędzia zastosuje przedmiotowy środek, jeżeli uzna, że w przypadku nieprzekazania majątku do przechowawcy interes powoda byłby poważnie zagrożony.

2.1 Postępowanie

Z wyjątkiem zakazu podejmowania nowych robót, który można nałożyć na drodze pozasądowej, a następnie złożyć wniosek o zatwierdzenie tego zakazu przez sąd, wszystkie pozostałe środki zabezpieczające są zarządzane przez sąd po otrzymaniu wniosku. W takim wniosku powód zwięźle przedstawia dowody potwierdzające, że przysługuje mu zagrożone prawo, oraz uzasadnia swoje obawy związane z możliwością doznania szkody. We wniosku przedstawia się listę świadków (maksymalnie pięć osób) oraz wnosi o przeprowadzenie innych dowodów.

W postanowieniu o zastosowaniu środka sędzia może, na stosowny wniosek, zwolnić wnioskodawcę z obowiązku wytoczenia powództwa głównego. Dzieje się tak wówczas, gdy materiały zgromadzone w toku postępowania skłonią sędziego do uznania, że prawo będące przedmiotem zabezpieczenia faktycznie przysługuje danej osobie, a charakter zarządzonego środka jest odpowiedni do osiągnięcia ostatecznego rozstrzygnięcia sporu. Takie rozwiązanie można zastosować do momentu zakończenia rozprawy końcowej; w przypadku postępowania nieprocesowego pozwany może sprzeciwić się odwróceniu odpowiedzialności za wytoczenie powództwa (inversão do contencioso) oraz zaskarżyć zastosowany środek.

System odwrócenia odpowiedzialności za wytoczenie powództwa stosuje się odpowiednio w odniesieniu do tymczasowego przywrócenia własności, wstrzymania uchwał wspólników / organów spółki, tymczasowego świadczenia alimentacyjnego, zakazu podejmowania nowych robót oraz innych środków przewidzianych w odrębnych przepisach, które z racji swojego charakteru umożliwiają ostateczne rozstrzygnięcie sporu.

Jeżeli prawo nie stanowi, że dany środek można zastosować bez konieczności przesłuchania pozwanego, pozwany zostanie przesłuchany przed sądem, chyba że przeprowadzenie takiego przesłuchania poważnie zagroziłoby celom lub skuteczności środka.

W przypadku przesłuchania przed orzeczeniem środka pozwany zostanie pouczony o przysługującym mu prawie do wniesienia sprzeciwu w terminie dziesięciu dni. Jeżeli pozwany został już wezwany na rozprawę, wówczas takie pouczenie zostaje zastąpione powiadomieniem.

Po upływie terminu na wniesienie sprzeciwu i po przesłuchaniu pozwanego sąd, w stosownych przypadkach, przeprowadza dowody na wniosek lub z urzędu.

Jeżeli pozwany nie został przesłuchany, a środek ma zostać zarządzony, pozwanego powiadamia się o tym fakcie dopiero po wydaniu stosownego postanowienia. Po otrzymaniu takiego powiadomienia pozwany może wnieść zażalenie na warunkach ogólnych na postanowienie o zastosowaniu środka, jeżeli uzna, że w świetle okoliczności faktycznych taki środek nie powinien zostać zarządzony. Pozwany może również wnieść sprzeciw, jeżeli pragnie przedstawić fakty lub dowody, które nie zostały wzięte pod uwagę przez sąd, a które mogłyby podważyć przesłanki do zarządzenia środka zabezpieczającego lub spowodować ograniczenie jego zakresu. Pozwany może zaskarżyć postanowienie o odwróceniu odpowiedzialności za wytoczenie powództwa, stosując którąkolwiek z powyższych metod. Jeżeli pozwany wniesie sprzeciw, sąd musi zdecydować o podtrzymaniu, ograniczeniu zakresu lub wycofaniu wcześniej orzeczonego środka. Takie postanowienie oraz, w stosownych przypadkach, podtrzymanie lub uchylenie odwrócenia odpowiedzialności za wytoczenie powództwa podlega zaskarżeniu oraz prowadzi, w stosownych przypadkach, do przeprowadzenia przez sąd dowodów na wniosek strony lub z urzędu.

Kwestię właściwości miejscowej regulują przepisy art. 78 kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym:

  1. wniosek o zajęcie sądowe i przekazanie majątku do przechowawcy można skierować do sądu, przed który należy wytoczyć powiązane powództwo, lub do sądu właściwego dla miejsca położenia składników majątku lub, jeżeli składniki majątku znajdują się w różnych okręgach, do sądu właściwego dla któregokolwiek z nich;
  2. w przypadku zakazu podejmowania nowych robót właściwy jest sąd właściwy dla miejsca, w którym mają być prowadzone przedmiotowe roboty;
  3. w przypadku pozostałych środków zabezpieczających sądem właściwym jest sąd, przed który należy wytoczyć powiązane powództwo.

Jeżeli nie doszło do odwrócenia odpowiedzialności za wytoczenie powództwa, postępowanie w sprawie środków zabezpieczających włącza się do postępowania głównego niezwłocznie po wytoczeniu powództwa; jeżeli powództwo zostało wytoczone przed inny sąd, przekazuje mu się akta sprawy. Sąd ten uzyskuje właściwość wyłączną do przeprowadzenia kolejnych etapów postępowania.

W przypadku domagania się zarządzenia środków zabezpieczających w toku postępowania stosowny wniosek należy skierować do sądu, przed którym toczy się powiązane postępowanie, chyba że w sprawie toczy się postępowanie odwoławcze; w takim przypadku do połączenia spraw dojdzie dopiero po zakończeniu postępowania lub po przekazaniu akt powództwa głównego sądowi pierwszej instancji.

Przymus adwokacki obowiązuje, jeżeli wartość środka przekracza 5 000,00 EUR lub jeżeli dopuszczalne jest skorzystanie ze środków odwoławczych.

Wartość środków zabezpieczających określa się w następujący sposób:

  1. w przypadku tymczasowego świadczenia alimentacyjnego lub tymczasowego odszkodowania – na podstawie kwoty żądanej płatności miesięcznej pomnożonej przez dwanaście;
  2. w przypadku tymczasowego przywrócenia własności – na podstawie wartości utraconej rzeczy;
  3. w przypadku wstrzymania uchwały wspólników / organu spółki – na podstawie rozmiaru szkody;
  4. w przypadku zakazu podejmowania nowych robót i środków zabezpieczających niebędących środkami szczególnymi – na podstawie wartości szkody, której środek ma zapobiec;
  5. w przypadku zajęcia – na podstawie kwoty roszczenia, które ma zostać zabezpieczone;
  6. w przypadku przekazania majątku do przechowawcy – na podstawie wartości majątku, który ma zostać przekazany do przechowawcy.

2.2 Najważniejsze warunki

Podczas oceny kryteriów zastosowania środka zabezpieczającego sąd musi zawsze zbadać, czy obawa, na którą powołuje się strona, jest uzasadniona, jak poważna będzie ewentualna szkoda oraz jak trudno będzie naprawić skutki potencjalnego naruszenia odnośnego prawa. Sąd bada również, czy środek zapobiegawczy lub tymczasowy jest odpowiedni w danej sprawie, mając na uwadze ochronę prawa przypuszczalnie zagrożonego naruszeniem. Sąd musi stwierdzić, że występuje ryzyko związane ze zwłoką.

Sąd zbada również, czy postępowanie jest faktycznie lub potencjalnie uzależnione od powództwa dotyczącego prawa objętego ochroną, które zostało już wytoczone lub które ma zostać wytoczone.

W tego rodzaju postępowaniu do sądu należy uzyskanie uproszczonego (tj. w mniej rygorystyczny sposób niż w postępowaniu głównym) wykazania prawodpodobieństwa istnienia prawa, które ma zostać zabezpieczone, oraz wystarczającego uzasadnienia obaw dotyczących jego naruszenia.

Pozostałe warunki, które muszą zostać spełnione w odniesieniu do określonych środków zabezpieczających, zostały opisane w odpowiedzi na pytania 1 i 2.

Uważa się, że wszystkie środki zabezpieczające mają pilny charakter i że mają one pierwszeństwo przed wszelkimi innymi niepilnymi czynnościami sądowymi; muszą one zostać rozstrzygnięte w pierwszej instancji najpóźniej w terminie dwóch miesięcy lub, jeżeli wezwanie pozwanego nie jest konieczne, w terminie 15 dni.

3 Przedmiot i charakter takich środków

3.1 Jakie składniki majątku mogą podlegać takim środkom?

Środki zabezpieczające mogą odnosić się do praw oraz ruchomości i nieruchomości, które nie zostały całkowicie lub częściowo wyłączone na mocy prawa.

3.2 Jakie skutki mają te środki?

Ponieważ środki zabezpieczające zarządzają sądy, są one wiążące dla wszystkich podmiotów publicznych i prywatnych oraz mają pierwszeństwo przed innymi środkami stosowanymi przez wszelkie inne władze (art. 205 ust. 2 konstytucji Republiki Portugalskiej). Każdy, kto narusza orzeczony środek zabezpieczający, podlega karze za się nieposłuszeństwo kwalifikowane, niezależnie od środków zapewniających możliwość wykonania środka zabezpieczającego.

3.3 Jak długo obowiązują takie środki?

Niezależnie od tego, że powód jest zwolniony z obowiązku wytoczenia powództwa głównego, środek zabezpieczający wygasa i, po orzeczeniu przez sąd, przestaje obowiązywać:

  1. jeżeli powód nie wytoczy powództwa, od którego uzależniony jest środek, w terminie 30 dni od dnia, w którym zostanie powiadomiony o uprawomocnieniu się postanowienia o zastosowaniu środka;
  2. jeżeli po wytoczeniu powództwa postępowanie zostanie zawieszone na okres dłuższy niż 30 dni z powodu niedbalstwa powoda;
  3. jeżeli powództwo zostanie oddalone na mocy prawomocnego orzeczenia;
  4. jeżeli pozwany zostanie uniewinniony, a powód nie wytoczy żadnego dalszego powództwa na tyle wcześnie, aby skorzystać z rezultatów wcześniejszego powództwa;
  5. jeżeli prawo, które powód chce objąć ochroną, wygasło.

Niezależnie od przepisów w zakresie ciężaru dowodu, niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowienia o zastosowaniu środka zabezpieczającego i odwróceniu odpowiedzialności za wytoczenie powództwa pozwany zostaje powiadomiony, że ewentualne powództwo mające na celu zakwestionowanie istnienia chronionego prawa musi zostać wytoczone w terminie 30 dni od daty otrzymania powiadomienia – w przeciwnym razie zastosowany środek zostanie uznany za jeden z kluczowych elementów sporu.

Taka sama sankcja ma również zastosowanie w przypadku gdy po wytoczeniu powództwa postępowanie zostanie zawieszone na okres powyżej 30 dni z uwagi na niedbalstwo powoda lub w przypadku gdy pozwany zostanie uniewinniony, a powód nie wytoczy żadnego dalszego powództwa w stosownym terminie, aby skorzystać ze skutków wcześniejszego powództwa.

Uchylenie zastosowanych środków jest uzależnione od zasadności powództwa wytoczonego przez powoda potwierdzonej wydaniem prawomocnego wyroku.

4 Czy istnieje możliwość odwołania od takiego środka?

Ze zwyczajnych środków odwoławczych można skorzystać jeżeli wartość przedmiotu sporu wykracza poza właściwość sądu, przed którym zaskarżono postanowienie, a zaskarżone postanowienie obciąża stronę odwołującą się w stopniu większym niż połowa tej kwoty. Zażalenie przysługuje także zawsze na postanowienie dotyczące wartości środków zabezpieczających, jeżeli wartość ta wykracza poza właściwość sądu, który wydał zaskarżone postanowienie, oraz na wstępne postanowienie o odrzuceniu wniosku o zastosowanie środków zabezpieczających.

Zażalenie na postanowienie o odwróceniu odpowiedzialności za wytoczenie powództwa można wnieść wyłącznie w związku z zażaleniem na postanowienie o zastosowaniu żądanego środka; postanowienia oddalające wniosek o odwrócenie odpowiedzialności za wytoczenie powództwa są prawomocne i nie podlegają zaskarżeniu.

Nie dopuszcza się wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu środków zabezpieczających, w tym na postanowienie o odwróceniu odpowiedzialności za wytoczenie powództwa, do Sądu Najwyższego, z zastrzeżeniem spraw, w których zawsze dopuszcza się możliwość wniesienia odwołania.

Każda strona postępowania przegrywająca sprawę i każdy, kto nie jest stroną postępowania, ale ponosi bezpośrednią i faktyczną szkodę w rezultacie zastosowania środka zabezpieczającego, może zaskarżyć taki środek.

Sądem właściwym do rozpoznania zażalenia jest sąd drugiej instancji w okręgu, w którym znajduje się sąd, który wydał zaskarżone postanowienie.

Termin na wniesienie zażalenia wynosi 15 dni, licząc od daty otrzymania powiadomienia o wydaniu postanowienia. Jeżeli zażalenie dotyczy również ponownej oceny zebranych dowodów, termin na jego wniesienie wydłuża się o 10 dni.

Zażalenie na postanowienie oddalające wniosek o zastosowanie środka zabezpieczającego lub na postanowienie o odmowie zastosowania tego środka wywiera skutek zawieszający. W pozostałych przypadkach zażalenie ma wyłącznie charakter dewolutywny.

Dalsze informacje

Dalsze informacje można uzyskać na następujących stronach internetowych:

Strona Ministerstwa Sprawiedliwości

Dyrekcja Generalna ds. Polityki w dziedzinie Wymiaru Sprawiedliwości

Portal CITIUS

Baza dokumentów prawnych

Portugalski dziennik urzędowy

Ostatnia aktualizacja: 30/09/2019

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwy punkt kontaktowy Europejskiej Sieci Sądowej (EJN). Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. ESS ani Komisja Europejska nie ponoszą odpowiedzialności za wszelkie informacje, dane lub odniesienia zawarte w tym dokumencie. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

Twoje uwagi

Za pomocą tego formularza możesz przesłać nam swoje komentarze i uwagi na temat nowej strony