Hoe kan ik de naleving van een uitspraak afdwingen?

Frankrijk
Inhoud aangereikt door
European Judicial Network
Europees justitieel netwerk (in burgerlijke en handelszaken)

1 Wat betekent tenuitvoerlegging in burgerlijke en handelszaken?

Onder tenuitvoerlegging (d.w.z. gedwongen tenuitvoerlegging, aangezien vrijwillige nakoming door de schuldenaar van zijn verplichtingen geen procedure is) worden alle procedures verstaan die het mogelijk maken om uitvoerbare verplichtingen tegen de wil van de schuldenaar ten uitvoer te leggen. Het Franse recht kent drie categorieën civielrechtelijke verplichtingen: betalen, doen of nalaten, en geven of teruggeven.

Het recht op tenuitvoerlegging geldt ten aanzien van de goederen van de schuldenaar; er bestaat geen tenuitvoerlegging ten aanzien van de persoon. Toch is de weigering om bepaalde verplichtingen (alimentatieverplichtingen) na te komen, een misdrijf dat kan leiden tot vervolging en een veroordeling tot gevangenisstraf van de schuldenaar. Hetzelfde geldt voor de frauduleuze insolvabiliteit van een schuldenaar.

De tenuitvoerleggingsmaatregelen kunnen volgens de drie categorieën van verplichtingen (betalen, doen, geven) worden ingedeeld.

Een betalingsverplichting wordt ten uitvoer gelegd door middel van een beslaglegging. Indien er beslag wordt gelegd op een geldbedrag, wordt dit bedrag aan de schuldeiser uitbetaald (bv. beslaglegging-toewijzing op een bankrekening). Indien het beslag een goed van de schuldenaar betreft, vindt een gedwongen verkoop plaats en wordt uit de opbrengst het bedrag van de vordering uitbetaald aan de schuldeiser.

De wijze waarop een verplichting om iets te geven of terug te geven wordt ten uitvoer gelegd hangt af van de aard van het betrokken goed. Een roerende zaak wordt in beslag genomen en aan zijn wettige eigenaar teruggegeven. Teruggave van een onroerende zaak aan zijn eigenaar gebeurt door uitzetting van de bewoner.

De tenuitvoerlegging van een verplichting om te doen of na te laten wordt afgedwongen door middel van een dwangsom. Dit is een geldbedrag dat de schuldenaar moet betalen wanneer hij zijn verplichting niet nakomt. Dit bedrag, dat door de rechter wordt vastgesteld, wordt berekend op basis van de duur van het verzuim (bij een verplichting om te doen) of het aantal schendingen van de verplichting om na te laten. Aangezien een verplichting om te betalen, te geven of terug te geven ook als een verplichting om te doen kan worden uitgelegd, kunnen er ook dwangsommen worden opgelegd wanneer er andere maatregelen van gedwongen tenuitvoerlegging zijn genomen.

2 Welke instantie of instanties zijn bevoegd voor tenuitvoerlegging?

Gerechtsdeurwaarders hebben in principe het monopolie op gedwongen tenuitvoerlegging. Voor twee tenuitvoerleggingsprocedures is echter altijd voorafgaande rechterlijke toestemming vereist:

  • beslag op bezoldiging, waarvoor toestemming moet worden verleend door de arrondissementsrechtbank van de woonplaats van de schuldenaar of de derde‑beslagene als de schuldenaar in het buitenland woont of diens woonplaats onbekend is,
  • beslaglegging op een onroerende zaak, die moet plaatsvinden bij de rechter die in de plaats waar de desbetreffende zaak zich bevindt, verantwoordelijk is voor de tenuitvoerlegging.

3 Onder welke voorwaarden mag een executoriale titel of beslissing worden uitgevaardigd?

3.1 De procedure

Wanneer er een executoriale titel voorhanden is, kunnen er maatregelen van gedwongen tenuitvoerlegging worden genomen; zie artikel L. 111-3 van het Franse wetboek van civielrechtelijke tenuitvoerleggingsprocedures:

  • beslissingen van gerechtelijke en bestuursrechtelijke instanties zodra zij in kracht van gewijsde zijn gegaan, alsmede overeenkomsten waaraan door deze instanties kracht van gewijsde is verleend;
  • buitenlandse rechtshandelingen en vonnissen, alsmede arbitrale uitspraken die uitvoerbaar zijn verklaard bij een beslissing waartegen geen beroep met schorsende werking openstaat;
  • uittreksels van processen-verbaal van minnelijke schikkingen, ondertekend door de rechter en de partijen;
  • notariële akten die de formule van tenuitvoerlegging bevatten;
  • titels afgegeven door een gerechtsdeurwaarder bij een ongedekte cheque;
  • titels afgegeven door publiekrechtelijke rechtspersonen die als zodanig bij wet zijn aangewezen, of beslissingen waaraan de wet de rechtsgevolgen van een vonnis toekent.

Justitiële beslissingen waartegen geen beroep met schorsende werking openstaat, zijn uitvoerbaar zonder nadere beslissing. Op deze beslissingen, zoals notariële akten, wordt (naargelang van het geval door de griffier van het gerecht of door de notaris) de formule van tenuitvoerlegging aangebracht, waaruit blijkt dat zij ten uitvoer kunnen worden gelegd. Er is geen andere intermediaire procedure die tenuitvoerlegging mogelijk maakt.

Bij het ontbreken van een rechterlijke beslissing kan iedere schuldeiser toestemming krijgen om conservatoir beslag te leggen of een zekerheid te laten stellen. De in die omstandigheden genomen maatregelen zijn binnen acht dagen nietig indien zij niet aan de andere partij zijn meegedeeld en de schuldeiser geen bodemprocedure heeft ingeleid om een rechterlijke beslissing over zijn vordering te verkrijgen.

Maatregelen in verband met een gedwongen tenuitvoerlegging die betrekking hebben op roerende zaken en geldbedragen alsmede uitzettingen moeten worden uitgevoerd door een gerechtsdeurwaarder. Dit is een openbare ambtenaar die is belast met tenuitvoerleggingen en is benoemd door de minister van Justitie. Hij oefent zijn bevoegdheden volgens privaatrechtelijke voorwaarden uit, maar hij beschikt voor de tenuitvoerlegging over publiekrechtelijke bevoegdheden binnen een nauwkeurig geregeld kader en een streng gecontroleerde gedragscode.

Voor een beslaglegging op een onroerende zaak geldt een bijzondere procedure die doorgaans wordt gevoerd bij de rechter die zich over de tenuitvoerlegging uitspreekt van het tribunal de grande instance, en waarbij de schuldeiser door een advocaat moet worden vertegenwoordigd.

De kosten van de tenuitvoerleggingsmaatregelen komen in principe voor rekening van de schuldenaar die deze naast zijn schuld moet betalen.

Voor deze tenuitvoerleggingskosten geldt een vast tarief per handeling van de gerechtsdeurwaarder. Op grond van decreet nr. 96-1080 van 12 december 1996 bestaat zijn vergoeding uit een vast bedrag dat cumulatief of alternatief, naar gelang van het geval, is uitgedrukt in een vast recht of een percentage plus in voorkomend geval een recht voor de inleiding van de procedure.

De vaste rechten zijn voor rekening van de schuldeiser. De proportionele invorderingsrechten, die worden berekend volgens een degressieve schaal die op de ingevorderde bedragen wordt toegepast, moeten deels door de schuldeiser, deels door de schuldenaar worden betaald.

Voorbeeld: voor de invordering van een bedrag van 10 000 EUR zijn de tarieven van enkele tenuitvoerleggingsmaatregelen als volgt:

  • beslaglegging-toewijzing betreffende een bankrekening: vast bedrag van 187,53 EUR, incl. belastingen;
  • beslaglegging op roerende zaken: vast recht van 66,98 EUR, incl. belastingen;
  • beslaglegging op een voertuig door middel van een verklaring bij de préfecture: vast recht van 133,95 EUR, incl. belastingen;
  • bevel tot beslaglegging op een onroerende zaak: vast recht van 80,37 EUR, incl. belastingen.

Bij deze vaste rechten worden de proportionele rechten opgeteld, die voor de hele vordering 723,44 EUR, incl. belastingen bedragen, waarvan 121,35 EUR ten laste van de schuldenaar en 602,09 EUR ten laste van de schuldeiser.

3.2 De grondvoorwaarden

Er is geen rechterlijke toestemming vereist om over te gaan tot tenuitvoerleggingsmaatregelen op basis van executoriale titels.

Conservatoire maatregelen ten behoeve van een schuldeiser die nog geen executoire titel heeft, worden toegekend indien de vordering in principe gegrond lijkt en de invordering onzeker lijkt. De rechter die bevoegd is om dit conservatoire beslag toe te staan, is de juge de l’exécution (de voor de tenuitvoerlegging verantwoordelijke rechter van het tribunal de grande instance) of de president van de handelsrechtbank als dit onder de bevoegdheid van deze instantie valt.

4 Het doel en de aard van tenuitvoerleggingsmaatregelen

4.1 Welke soorten activa kunnen voorwerp van tenuitvoerlegging zijn?

Het gehele vermogen van de schuldenaar vormt het onderpand voor de schuldeiser, zodat in principe beslag kan worden gelegd op alle goederen van de schuldenaar. Afhankelijk van de aard van de betrokken goederen bestaan er bijzondere voorschriften voor: vorderingen (huur, loon, bankrekening), roerende zaken, onroerende zaken en zakelijke rechten, waardepapieren en deelnemingsrechten, vervoermiddelen (voertuigen, schepen en luchtvaartuigen), auteursrechten, geldbedragen in een kluis.

In de wet kunnen bepaalde goederen echter zijn uitgesloten van beslaglegging. Dit betreft bijvoorbeeld:

  • bedragen die voor het levensonderhoud zijn bestemd (en met name een deel van het salaris, dat aan de hand van een degressieve tabel afhankelijk van het inkomen en de gezinssituatie wordt vastgesteld en jaarlijks wordt aangepast);
  • roerende zaken die noodzakelijk zijn voor het leven en het werk van de schuldenaar, behalve voor de betaling van de aanschafprijs ervan of wanneer zij een aanzienlijke waarde hebben;
  • zaken die zieken of gehandicapten nodig hebben.

4.2 Wat zijn de gevolgen van tenuitvoerleggingsmaatregelen?

De tenuitvoerleggingsmaatregelen ten aanzien van goederen en vorderingen worden in twee fasen doorgevoerd. Eerst gaat de met de tenuitvoerlegging belaste functionaris over tot beslag op de goederen of geldbedragen. Hierdoor kan de schuldenaar niet meer over de goederen beschikken, maar blijft hij er de houder van. Indien hij de goederen verduistert, maakt hij zich schuldig aan een misdrijf. De geldbedragen blijven geblokkeerd op de rekening, maar worden onmiddellijk, zij het virtueel, aan de beslagleggende schuldeiser toegewezen.

Het beslag wordt aan de schuldenaar meegedeeld. Indien deze het beslag niet betwist bij de voor de tenuitvoerlegging verantwoordelijke rechter, kan de met de tenuitvoerlegging belaste functionaris overgaan tot de tweede fase van de beslaglegging: hij neemt de goederen onder zich om deze te veilen of verzoekt de zogenoemde derde‑beslagene (doorgaans de bank), om de bedragen waarop beslag is gelegd aan hem over te maken.

De bank is verplicht om de deurwaarder op het moment van de beslaglegging te informeren over alle bedragen die hij voor de schuldenaar onder zich heeft. Indien hij deze verplichting niet nakomt of de bij hem beslagen bedragen aan de schuldenaar teruggeeft, bestaat de rechterlijke sanctie op verzoek van de schuldeiser uit een veroordeling tot betaling van de schuld in plaats van de schuldenaar.

4.3 Welke geldigheid hebben deze maatregelen?

De tenuitvoerlegging van executoriale titels verjaart na 10 jaar. De tenuitvoerleggingsmaatregelen moeten dan ook binnen deze termijn worden genomen (artikel L. 111-4 van het Franse wetboek van civielrechtelijke tenuitvoerleggingsprocedures).

De toestemming van de juge de l'exécution om conservatoir beslag te leggen is nietig indien de conservatoire maatregel niet binnen een termijn van drie maanden na het bevel wordt genomen.

5 Is er een mogelijkheid tot beroep tegen de beslissing om een dergelijke maatregel toe te staan?

Deze vraag is alleen relevant voor de toestemming voor conservatoire beslagen. Voor executoriale titels is de uitoefening van de beroepsmogelijkheden namelijk gebonden aan de betwisting in rechte van de schuld zelf.

Nadat de conservatoire maatregel is genomen en aan de schuldenaar is meegedeeld, kan deze bij de juge de l’exécution die de maatregel heeft toegestaan, de voorwaarden die tot de toestemming hebben geleid betwisten. Dit is mogelijk zolang het conservatoire beslag niet is omgezet in een executoir beslag als gevolg van een rechterlijke bevestiging van de vordering.

6 Zijn er beperkingen aan tenuitvoerlegging, in het bijzonder wat bescherming van de schuldenaar of termijnen betreft?

De tenuitvoerlegging van een executoriale titel verjaart in principe na tien jaar.

Voorts moeten de tenuitvoerleggingsprocedures worden beperkt tot wat noodzakelijk blijkt voor de invordering van de schuld en mag er bij de keuze van deze maatregelen geen sprake zijn van misbruik.

Hoewel de schuldeiser in principe alle goederen van de schuldenaar in beslag kan nemen, gelden er beperkingen in de vorm van goederen die volgens de wet zijn uitgesloten van beslaglegging. Dit geldt in principe voor alimentatie, roerende zaken die noodzakelijk zijn voor het dagelijks leven en het werk van de schuldenaar, voorwerpen die noodzakelijk zijn voor een gehandicapte, bepaalde niet voor beslag vatbare minimuminkomsten en gezinsuitkeringen. Bovendien mogen op een bankrekening geen bedragen in beslag worden genomen die overeenstemmen met het minimuminkomen (het zogeheten "revenu de solidarité active" in Frankrijk) voor een eenpersoonshuishouden. Tot slot kan een bezoldiging in principe enkel in beslag worden genomen binnen grenzen die per decreet zijn vastgelegd, waarin het bedrag waarop beslag kan worden gelegd wordt bepaald op basis van de hoogte van de bezoldiging en de personen die de schuldenaar ten laste heeft.

Voorts hebben personen met een eenmanszaak in bepaalde gevallen recht op bijzondere bescherming van hun gehele vermogen of een deel daarvan.

Tot slot mogen tenuitvoerleggingsmaatregelen enkel plaatsvinden tussen 6 uur 's ochtends en 21 uur 's avonds, en mogen zij niet op zon- en feestdagen worden uitgevoerd, tenzij de juge de l'exécution hiervoor voorafgaande toestemming heeft gegeven. Ook voor inbeslagname van bedragen lager dan 535 EUR in woonruimten moet vooraf toestemming worden verleend door de juge de l'exécution.

Links

Legifrance

Website Chambre Nationale des Huissiers de Justice (Nationale organisatie van gerechtsdeurwaarders)

Laatste update: 14/08/2017

De verschillende taalversies van deze pagina worden bijgehouden door de betrokken EJN-contactpunten. De informatie wordt vertaald door de diensten van de Europese Commissie. Eventuele aanpassingen zijn daarom mogelijk nog niet verwerkt in de vertalingen. Het EJN en de Commissie aanvaarden geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor informatie of gegevens in dit document of waarnaar in dit document wordt verwezen. Zie de juridische mededeling voor auteursrechtelijke bepalingen van de lidstaat die verantwoordelijk is voor deze pagina.

Feedback

Met onderstaand formulier kunt u ons opmerkingen en feedback sturen over onze nieuwe website