Restrictions on successions – special rules

National information on the special rules that apply to certain immovable property, certain enterprises or other special categories of assets

The European Judicial Network in civil and commercial matters has produced some information sheets on the special rules under national law, imposing restrictions concerning the succession typically involving the following assets:

  • certain types of immovable property (real estate)
  • certain types of businesses,
  • other special categories of assets.

For economic, family and/or social reasons, these rules restrict succession involving such assets.

They apply to a succession, under the country’s national law imposing such restrictions, irrespective of the law on succession.

To consult an information sheet on national law that imposes restrictions on or otherwise affects succession involving certain assets, please click on the appropriate national flag on this page.

Last update: 18/01/2019

This page is maintained by the European Commission. The information on this page does not necessarily reflect the official position of the European Commission. The Commission accepts no responsibility or liability whatsoever with regard to any information or data contained or referred to in this document. Please refer to the legal notice with regard to copyright rules for European pages.

Περιορισμοί στην κληρονομική διαδοχή – ειδικοί κανόνες - Ελλάδα

1 Περιλαμβάνει το δίκαιο του εν λόγω κράτους μέλους ειδικούς κανόνες οι οποίοι, για λόγους που αφορούν την οικονομική, οικογενειακή ή κοινωνική τους χρήση, θέτουν περιορισμούς που αφορούν ή επηρεάζουν την κληρονομική διαδοχή σε σχέση με ορισμένα ακίνητα, επιχειρήσεις ή άλλες ειδικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται στο κράτος μέλος αυτό;

Στο ελληνικό δίκαιο προβλέπονται ορισμένοι ειδικοί κανόνες που θέτουν περιορισμούς σχετικούς με την κληρονομική διαδοχή επί περιουσιακών στοιχείων, κείμενων στην Ελλάδα, για λόγους που αφορούν την οικονομική, οικογενειακή ή κοινωνική τους χρήση.

Ειδικότερα, τέτοιοι ειδικοί κανόνες προβλέπονται αναφορικά με:

Α) Την κληρονομία μοναχών (βλ. άρθρα 4, 18, 19 του ν. ΓΥΙΔ/1909 "Περί Γενικού Εκκλησιαστικού Ταμείου και Διοικήσεως Μοναστηρίων" που διατηρήθηκε σε ισχύ με τα άρθρα 99 του ΕισΝΑΚ, 7 παρ. 2 και 25 ν. 4684/1930, 1 του ν. 1918/1942 και μόνο του ν. 2067/1952). Πλέον συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις, η κληρονομία μοναχού περιέρχεται αυτοδικαίως στη Μονή εγκαταβιώσεως, στα μοναχολόγια της οποίας εγγράφεται, μετά από αφαίρεση της νόμιμης μοίρας υπέρ των αναγκαίων κληρονόμων. Επίσης, οι περιερχόμενες στο μοναχό μετά την είσοδό του στη Μονή, κληροδοσίες, δωρεές καθώς και κληρονομίες ανήκουν στη Μονή και ο μοναχός διατηρεί μόνο το δικαίωμα της επικαρπίας στο ήμισυ της περιερχόμενης στη Μονή περιουσίας, ενώ αντίθετα η περιουσία που αποκτά ο μοναχός μετά την κουρά του από άλλη, μη χαριστική αιτία περιέρχεται στον ίδιο προσωπικώς, ο οποίος μπορεί να την διαθέσει αλλά όχι με χαριστικές δικαιοπραξίες. Εάν δεν την διαθέσει, η περιουσία αυτή μετά τον θάνατό του περιέρχεται κατά το ήμισυ στην Εκκλησιαστική Κεντρική Υπηρεσία Οικονομικών και κατά το άλλο ήμισυ στη Μονή. Επισημαίνεται ότι ακόμη ειδικότερη ρύθμιση προβλέπεται για τους μοναχούς του Αγίου Όρους (βλ. άρθρο 101 του Καταστατικού Χάρτη του Αγίου Όρους, το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 99 του ΕισΝΑΚ), η περιουσία των οποίων, εφόσον αποκτήθηκε μετά την κουρά τους, περιέρχεται στην οικεία Μονή τους, οποτεδήποτε και αν αποβιώσουν, τυχόν δε διάθεση της περιουσίας τους με διαθήκη είναι, όπως και η διαθήκη, άκυρη.

Β) Τα περιουσιακά στοιχεία που διατίθενται με κληρονομία, κληροδοσία ή δωρεά υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου ή για κοινωφελή σκοπό (βλ. ν. 4182/2013 «Κώδικας κοινωφελών περιουσιών, σχολαζουσών κληρονομιών και λοιπές διατάξεις). Τις εν λόγω περιουσίες αποδέχεται ή αποποιείται ο Υπουργός Οικονομικών, εκτός εάν πρόκειται για κληρονομία που επήχθη στο Δημόσιο εξ αδιαθέτου, οπότε δεν υπάρχει δυνατότητα αποποίησης. Επιπλέον, το Δημόσιο θεωρείται ότι αποδέχεται τις περιουσίες αυτές πάντοτε με το ευεργέτημα της απογραφής, δηλαδή ευθύνεται για τα χρέη της κληρονομίας έως το ύψος του ενεργητικού της.

2 Σύμφωνα με το δίκαιο του εν λόγω κράτους μέλους, είναι οι ειδικοί αυτοί κανόνες εφαρμοστέοι στην κληρονομική διαδοχή σε σχέση με τα προαναφερθέντα περιουσιακά στοιχεία ανεξαρτήτως του δικαίου που διέπει την κληρονομική διαδοχή;

Οι προαναφερόμενοι ειδικοί κανόνες εφαρμόζονται στην κληρονομική διαδοχή ανεξάρτητα από το δίκαιο που διέπει αυτή.

3 Προβλέπει το δίκαιο του εν λόγω κράτους μέλους ειδικές διαδικασίες για να διασφαλίζεται η συμμόρφωση προς τους ανωτέρω ειδικούς κανόνες;

Σε σχέση με τους προαναφερόμενους υπό στοιχείο Β΄ ειδικούς κανόνες ο ν. 4182/2013 προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι όταν δημοσιεύεται διαθήκη ή κατατίθεται δημοσιευθείσα στο εξωτερικό διαθήκη που περιέχει διάταξη υπέρ κοινωφελούς σκοπού ή υπέρ του Δημοσίου ή υπέρ Ν.Π.Δ.Δ., ο Γραμματέας του δικαστηρίου και η προξενική αρχή της δημοσίευσης ή κατάθεσης και ο Γραμματέας του Πρωτοδικείου Αθηνών, στον οποίο περιέρχεται τέτοια διαθήκη, έχουν υποχρέωση να διαβιβάζουν αντίγραφο των πρακτικών δημοσιεύσεως της διαθήκης στην αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Οικονομικών, μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του επόμενου μήνα. Επίσης, ο ίδιος νόμος ορίζει ότι περιουσίες που καταλείπονται υπέρ κοινωφελών σκοπών αξιοποιούνται κατά τον τρόπο που όρισε ο διαθέτης ή δωρητής, ενώ απαγορεύει τη μεταβολή τόσο των κοινωφελών σκοπών όσο και του τρόπου και των όρων διαχείρισης της περιουσίας, καθώς και των ορισμών για τον τρόπο διοίκησής της. Εάν υπάρχει αμφιβολία περί του περιεχομένου της βούλησης του διαθέτη ή δωρητή ή αμφισβήτηση επ’ αυτού, αυτή επιλύεται από το αρμόδιο δικαστήριο. Τέλος, επίσης με τον ίδιο νόμο, συγκροτείται Μητρώο Κοινωφελών Περιουσιών (Μητρώο Εθνικών Κληροδοτημάτων), στο οποίο εγγράφονται υποχρεωτικά οι σχετικές περιουσίες.

Τελευταία επικαιροποίηση: 08/05/2018

Την έκδοση αυτής της σελίδας στην εθνική γλώσσα διαχειρίζεται ο αντίστοιχος αρμόδιος επαφής του ΕΔΔ. Οι μεταφράσεις έχουν γίνει από την αρμόδια υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι τυχόν αλλαγές που επιφέρει η αρμόδια εθνική αρχή στο πρωτότυπο ενδέχεται να μην έχουν περιληφθεί ακόμα στις μεταφράσεις. Η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Δικαστικό Δίκτυο δεν αναλαμβάνουν καμία απολύτως ευθύνη όσον αφορά πληροφορίες ή δεδομένα που περιέχονται ή αναφέρονται στο παρόν έγγραφο. Βλ. την ανακοίνωση νομικού περιεχομένου για τους κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας που ισχύουν στο κράτος μέλος που είναι αρμόδιο για την παρούσα σελίδα.

Περιορισμοί στην κληρονομική διαδοχή – ειδικοί κανόνες - Κύπρος

1 Περιλαμβάνει το δίκαιο του εν λόγω κράτους μέλους ειδικούς κανόνες οι οποίοι, για λόγους που αφορούν την οικονομική, οικογενειακή ή κοινωνική τους χρήση, θέτουν περιορισμούς που αφορούν ή επηρεάζουν την κληρονομική διαδοχή σε σχέση με ορισμένα ακίνητα, επιχειρήσεις ή άλλες ειδικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται στο κράτος μέλος αυτό;

Δεν υπάρχουν στο Κυπριακό δίκαιο τέτοιοι ειδικοί κανόνες. Υπάρχει, όμως, ρύθμιση στο Νόμο που προστατεύει του νόμιμους κληρονόμους με την απαγόρευση διάθεσης με κληρονομιά της λεγόμενης "νόμιμης μοίρας" της περιουσίας.

2 Σύμφωνα με το δίκαιο του εν λόγω κράτους μέλους, είναι οι ειδικοί αυτοί κανόνες εφαρμοστέοι στην κληρονομική διαδοχή σε σχέση με τα προαναφερθέντα περιουσιακά στοιχεία ανεξαρτήτως του δικαίου που διέπει την κληρονομική διαδοχή;

Δέστε απάντηση ανωτέρω.

Αναφορικά με την ακίνητη περιουσία, ισχύουν οι κανόνες του περί Διαθηκών και Διαχείρησης Νόμου, Κεφ.195, ως έχει τροποποιηθεί

3 Προβλέπει το δίκαιο του εν λόγω κράτους μέλους ειδικές διαδικασίες για να διασφαλίζεται η συμμόρφωση προς τους ανωτέρω ειδικούς κανόνες;

Δεν υπάρχουν ειδικές διαδιακσίες συμμόρφωσης. Οι διαδικασίες συμμόρφωσης είναι οι ίδιες σε όλες τις περιπτώσεις.

Τελευταία επικαιροποίηση: 06/12/2018

Την έκδοση αυτής της σελίδας στην εθνική γλώσσα διαχειρίζεται ο αντίστοιχος αρμόδιος επαφής του ΕΔΔ. Οι μεταφράσεις έχουν γίνει από την αρμόδια υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι τυχόν αλλαγές που επιφέρει η αρμόδια εθνική αρχή στο πρωτότυπο ενδέχεται να μην έχουν περιληφθεί ακόμα στις μεταφράσεις. Η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Δικαστικό Δίκτυο δεν αναλαμβάνουν καμία απολύτως ευθύνη όσον αφορά πληροφορίες ή δεδομένα που περιέχονται ή αναφέρονται στο παρόν έγγραφο. Βλ. την ανακοίνωση νομικού περιεχομένου για τους κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας που ισχύουν στο κράτος μέλος που είναι αρμόδιο για την παρούσα σελίδα.

Περιορισμοί στην κληρονομική διαδοχή – ειδικοί κανόνες - Λουξεµβούργο

1 Περιλαμβάνει το δίκαιο του εν λόγω κράτους μέλους ειδικούς κανόνες οι οποίοι, για λόγους που αφορούν την οικονομική, οικογενειακή ή κοινωνική τους χρήση, θέτουν περιορισμούς που αφορούν ή επηρεάζουν την κληρονομική διαδοχή σε σχέση με ορισμένα ακίνητα, επιχειρήσεις ή άλλες ειδικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται στο κράτος μέλος αυτό;

Ναι, το δίκαιο του Λουξεμβούργου περιλαμβάνει τέτοιους περιορισμούς. Πρόκειται για τη νόμιμη μοίρα όπως ορίζεται στον Αστικό Κώδικα. Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι οι σχετικές διατάξεις δεν προβλέπουν περιορισμούς για ορισμένα περιουσιακά στοιχεία ή επιχειρήσεις κατά την έννοια της ερώτησης, ούτε για ειδικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων τις οποίες αυτή αφορά. Στην πραγματικότητα, η νόμιμη μοίρα επιβάλλει περιορισμούς σε ένα νόμιμο μέρος της κληρονομιάς, και τούτο ανεξάρτητα από τη φύση των περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνονται σ’ αυτήν.

Έτσι, το άρθρο 913 του Αστικού Κώδικα ορίζει τις αρχές βάσει των οποίων οι διαθέσεις βάσει της ελευθερίας του διατιθέναι δεν μπορούν να υπερβαίνουν το ήμισυ των περιουσιακών στοιχείων του διαθέτη σε περίπτωση που ο τελευταίος έχει ένα επιζών τέκνο, το ένα τρίτο εάν έχει δύο επιζώντα τέκνα και το ένα τέταρτο εάν έχει τρία ή περισσότερα επιζώντα τέκνα. Σύμφωνα με το άρθρο 916 του Αστικού Κώδικα, εάν δεν υπάρχουν κατιόντες, οι πράξεις διάθεσης από χαριστική αιτία εν ζωή ή αιτία θανάτου μπορούν να καταλαμβάνουν το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων.

Για λόγους πληρότητας, έστω και αν οι περιορισμοί αυτοί δεν εμπίπτουν στο κληρονομικό δίκαιο, πρέπει να γίνει μνεία του τροποποιηθέντα νόμου της 18ης Ιουλίου 1983 σχετικά με τη διατήρηση και την προστασία των εθνικών χώρων και μνημείων. Τα ακίνητα που έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού υπόκεινται σε ορισμένους περιορισμούς, ανεξαρτήτως εάν ανήκουν σε μελλοντική ή εν εξελίξει διαδοχή. Ως εκ τούτου, για παράδειγμα, στο άρθρο 10 πρώτη παράγραφος πρώτο εδάφιο του ως άνω νόμου προβλέπεται ότι δεν επιτρέπεται η καταστροφή ή η μετακίνηση διατηρητέου ακινήτου, η μεταβολή της χρήσης του, καθώς και η εκτέλεση οποιωνδήποτε εργασιών ανακαίνισης, επισκευής ή τροποποίησης χωρίς την άδεια του αρμόδιου υπουργού. Επιπλέον, το άρθρο 15 πρώτο εδάφιο του ίδιου νόμου προβλέπει ότι δεν επιτρέπεται η προσάρτηση νέων κατασκευών σε διατηρητέο ακίνητο χωρίς ειδική άδεια του υπουργού.

2 Σύμφωνα με το δίκαιο του εν λόγω κράτους μέλους, είναι οι ειδικοί αυτοί κανόνες εφαρμοστέοι στην κληρονομική διαδοχή σε σχέση με τα προαναφερθέντα περιουσιακά στοιχεία ανεξαρτήτως του δικαίου που διέπει την κληρονομική διαδοχή;

Στη θεωρία, οι απόψεις διίστανται όσον αφορά το ερώτημα αν η νόμιμη μοίρα εντάσσεται στη διεθνή δημόσια τάξη και, κατά συνέπεια, αν πρέπει να εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το εφαρμοστέο στην κληρονομική διαδοχή δίκαιο.

3 Προβλέπει το δίκαιο του εν λόγω κράτους μέλους ειδικές διαδικασίες για να διασφαλίζεται η συμμόρφωση προς τους ανωτέρω ειδικούς κανόνες;

Ναι, σχετικά με τη νόμιμη μοίρα. Σε περίπτωση που οι δωρεές είτε εν ζωή είτε αιτία θανάτου υπερβαίνουν την επιτρεπόμενη νόμιμη μοίρα, περιορίζονται στο ποσοστό της νόμιμης μοίρας κατά τον χρόνο επαγωγής της κληρονομιάς. Τα άρθρα 920 επ. του Αστικού Κώδικα καθορίζουν τη διαδικασία μείωσης των δωρεών και των κληροδοσιών που εφαρμόζονται σ’ αυτές τις περιπτώσεις.

Τελευταία επικαιροποίηση: 29/05/2019

Την έκδοση αυτής της σελίδας στην εθνική γλώσσα διαχειρίζεται ο αντίστοιχος αρμόδιος επαφής του ΕΔΔ. Οι μεταφράσεις έχουν γίνει από την αρμόδια υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι τυχόν αλλαγές που επιφέρει η αρμόδια εθνική αρχή στο πρωτότυπο ενδέχεται να μην έχουν περιληφθεί ακόμα στις μεταφράσεις. Η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Δικαστικό Δίκτυο δεν αναλαμβάνουν καμία απολύτως ευθύνη όσον αφορά πληροφορίες ή δεδομένα που περιέχονται ή αναφέρονται στο παρόν έγγραφο. Βλ. την ανακοίνωση νομικού περιεχομένου για τους κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας που ισχύουν στο κράτος μέλος που είναι αρμόδιο για την παρούσα σελίδα.