Rechten van minderjarigen in gerechtelijke procedures

Kroatië

Inhoud aangereikt door
Kroatië

1. De handelingsbekwaamheid van het kind

In Kroatië hebben kinderen handelingsbekwaamheid (de bekwaamheid om rechten en plichten te hebben) en rechtsbevoegdheid (de bevoegdheid om klager of verweerder te zijn). Kinderen kunnen alleen voor hun 18e verjaardag handelingsbevoegdheid (de bevoegdheid om rechtsgevolgen te aanvaarden of teweeg te brengen, die doorgaans wordt verworven op de leeftijd van 18 jaar) en de bevoegdheid om in rechte op te treden verwerven, als ze trouwen, vader of moeder worden, ontvoogd worden (16 jaar) of een arbeidsovereenkomst aangaan (15 jaar).

2. Toegang tot aangepaste procedures

Bij strafprocessen waarbij kinderen betrokken zijn, kan een rol zijn weggelegd voor:

  1. de ombudsman voor kinderen;
  2. gespecialiseerde politieagenten bij het ministerie van Binnenlandse Zaken, die zijn opgeleid om met minderjarige slachtoffers en daders om te gaan;
  3. jeugdrechtbanken, in strafprocessen waarbij kinderen betrokken zijn;
  4. jeugdrechters, d.w.z. gespecialiseerde rechters die bij jeugdrechtbanken werken;
  5. een gespecialiseerde openbare aanklager voor jeugdzaken bij het openbaar ministerie;
  6. advocaten die zijn gespecialiseerd in rechtszaken met kinderen, indien nodig aangesteld door jeugdrechters vanaf de lijst van de Kroatische kamer van raadslieden (gewoonlijk als strafrechtadvocaat);
  7. maatschappelijk werkers die een grote rol spelen in strafprocessen waarbij kinderen betrokken zijn;
  8. gespecialiseerde kinderklinieken en -ziekenhuizen;
  9. verscheidene gespecialiseerde ngo’s, niet-juridische deskundige adviseurs (bij jeugdrechtbanken en het openbaar ministerie), vrijwilligers enz.

De deelname van het kind of de minderjarige (tot de leeftijd van 23) aan gerechtelijke procedures in gevallen waarin het kind de dader van het strafrechtelijke feit is, wordt geregeld door de wet op het jeugdrecht.

Civiele rechtszaken worden gevoerd voor de rechtbanken en er zijn geen speciale rechtbanken die alleen civiele rechtszaken behandelen waarbij kinderen betrokken zijn. Gemeentelijke rechtbanken zijn in eerste aanleg bevoegd voor de behandeling van zaken in verband met alimentatie, het bestaan of niet-bestaan van een huwelijk, nietigverklaring van een huwelijk en echtscheiding, erkenning of betwisting van vader- of moederschap en de voogdij over en ouderlijke zorg voor een kind.

De centra voor maatschappelijke zorg zijn overheidsinstellingen voor de bescherming en ondersteuning van kinderen, die de mogelijkheid hebben om invloed uit te oefenen op gerechtelijke beslissingen. De centra voor maatschappelijke zorg hebben de juridische status van partij en kunnen ook deelnemen als ondersteunende autoriteit van de rechtbank of interveniënt sui generis. Omdat de centra een belangrijke rol spelen bij de bescherming van kinderen in gerechtelijke procedures, hebben zij verschillende mogelijkheden om de belangen van kinderen te behartigen.

De ombudsman voor kinderen is een onafhankelijke autoriteit die uitsluitend verantwoordelijk is tegenover het parlement en die in het leven is geroepen met als uitsluitende doelstelling toe te zien op de rechten en belangen van kinderen en deze te beschermen en te bevorderen. Er zijn in Kroatië geen speciale rechtbanken of instellingen voor de behandeling van administratieve gerechtelijke procedures waarbij kinderen/minderjarigen betrokken zijn. De administratieve rechtbanken zijn rechtbanken met algemene bevoegdheid die zijn ingesteld om administratieve geschillen te beslechten, waaronder geschillen in verband met kinderen/minderjarigen. Naast de algemene overheidsinstanties die de algemene verantwoordelijkheid hebben om de rechten van kinderen te beschermen (ministerie van Sociaal Beleid en Jeugd, ministerie van Volksgezondheid, ministerie van Arbeid en Pensioenstelsel, ministerie van Justitie), zijn er ook gespecialiseerde bevoegde instanties, zoals de ombudsman voor kinderen.

3. Wettelijke en beleidsmaatregelen om onnodige vertraging te voorkomen in zaken waarbij kinderen betrokken zijn

Alle bevoegde instanties die betrokken zijn bij strafprocessen waarbij mogelijk kinderen of minderjarigen betrokken zijn, moeten hun activiteiten zo snel mogelijk afronden. Volgens de wet op het jeugdrecht mag er geen onnodige vertraging optreden bij het begin van strafprocessen tegen jongeren en jongvolwassenen en voor strafbare feiten tegen kinderen evenals de betreffende gerechtelijke beslissingen.

Gerechtelijke procedures tegen criminele jongeren en vooronderzoeken, zoals onderzoeken en procedures van de politie en openbaar aanklagers, zijn urgent van aard. Vertragingen in de uitvoering van sancties tegen jongeren worden ook zo veel mogelijk beperkt, doordat de rechtbank verplicht is dergelijke procedures zonder onnodige vertraging te beginnen, zodra de gerechtelijke beslissing definitief is en er geen juridische belemmeringen zijn om deze uit te voeren.

Procedures waarin wordt beslist over de persoonlijke rechten van het kind, zijn urgent. De eerste zitting moet plaatsvinden binnen vijftien dagen vanaf de dag waarop de procedure is ingeleid. Beslissingen in procedures over voorlopige maatregelen en de uitvoering daarvan om de ouderlijke zorg voor en een persoonlijke relatie met het kind te hebben, evenals om het kind over te dragen, moeten worden gegeven en bekendgemaakt binnen dertig dagen vanaf de dag waarop de procedure is ingeleid. De rechtbank van tweede aanleg moet haar beslissing geven en bekendmaken binnen dertig dagen vanaf de dag waarop zij het beroepschrift heeft ontvangen.

4. Mechanismen en procedures voor de ondersteuning van kinderen en de belangen van het kind

Overeenkomstig de wet op de strafvordering hebben kinderen/minderjarigen die vermeend slachtoffer zijn, het recht om te worden gehoord, te getuigen en deel te nemen aan een strafrechtelijke procedure. Zij hebben het recht om de betreffende instanties te informeren over relevante feiten en bewijs aan te dragen in verband met het strafbare feit en de strafrechtelijke procedure, evenals om hun recht op rechtsmiddelen uit te oefenen. In dit opzicht hebben zij het recht om verdachten, getuigen en getuige-deskundigen tijdens rechtszittingen vragen te stellen en hun opmerkingen en toelichtingen bij hun getuigenis in te dienen.

In de praktijk wordt de beoordeling van het belang van het kind overgelaten aan specialisten die betrokken zijn bij de procedures voor de bescherming van het kind. Zij kunnen de rechtbank een maatregel ter bescherming van het kind voorstellen. De beoordeling van het belang van het kind wordt gebaseerd op de beginselen en werkmethoden van professionele deskundigen (maatschappelijk werkers, psychologen enz.). Om te voldoen aan de Europese Overeenkomst inzake de uitoefening van de rechten van het kind, kan de rechtbank in een zaak waarin de houder van het ouderlijk gezag vanwege zijn/haar belangenconflict met het kind is uitgesloten van de vertegenwoordiging van het kind, een bijzondere vertegenwoordiger voor het kind aanstellen. Een dergelijke vertegenwoordiger is doorgaans een advocaat met ruime ervaring in procedures waarbij kinderen betrokken zijn. In bepaalde gerechtelijke procedures in verband met familierecht, zoals de voogdij over de kinderen in echtscheidingszaken en adopties, evenals in zaken die betrekking hebben op de bescherming van de persoonlijke rechten en belangen van kinderen, kunnen bijzondere vertegenwoordigers worden aangesteld

De bescherming van het belang van het kind is een van de beginselen die zijn vastgelegd in de grondwet, waarin onder meer staat dat ouders de verantwoordelijkheid voor de opvoeding, het welzijn en de scholing van hun kinderen dragen en dat het hun verantwoordelijkheid is om zorg te dragen voor het recht van hun kinderen op een volwaardige en harmonieuze persoonlijke ontwikkeling. De staat moet speciale aandacht schenken aan wezen en minderjarigen die door hun ouders worden verwaarloosd, en iedereen heeft een plicht om kinderen te beschermen en het recht om de bevoegde instanties in te lichten als kinderen mogelijk kwaad wordt gedaan. Jonge mensen, moeders en mensen met een handicap hebben recht op speciale bescherming op het werk. Iedereen moet onder gelijke voorwaarden toegang hebben tot onderwijs. Volgens de wet is verplicht onderwijs gratis.

5. Toezicht op de tenuitvoerlegging van beslissingen in procedures waarbij kinderen betrokken zijn

Kroatië heeft de wet op de uitvoering van sancties die zijn opgelegd aan jongeren die zijn veroordeeld voor misdrijven en overtredingen, aangenomen. Deze wet is bedoeld om het volgende te regelen:

  • de voorwaarden voor de uitvoering van sancties die zijn opgelegd aan criminele jongeren en jongvolwassenen in de strafrechtelijke procedure, in het bijzonder corrigerende maatregelen, “jeugdgevangenis” en beveiligingsmaatregelen; en
  • de voorwaarden voor de uitvoering van sancties die zijn opgelegd aan criminele jongeren in de procedure, in het bijzonder corrigerende maatregelen, “jeugdgevangenis” en beveiligingsmaatregelen.

Vertegenwoordigers van het bevoegde centrum voor maatschappelijke zorg spelen een belangrijke rol bij het garanderen van de juiste behandeling van criminele jongeren. Het is ook de verantwoordelijkheid van het centrum voor maatschappelijke zorg om het kind op te roepen en het instructies te geven over de uitvoering van eventuele corrigerende maatregelen. Het centrum geeft daarbij alle benodigde input en ondersteuning. Corrigerende maatregelen zijn bedoeld om veroordeelde kinderen bescherming, zorg, hulp en algemeen of specifiek onderwijs te verschaffen. Ze moeten een positief effect hebben op de opvoeding, ontwikkeling en persoonlijkheid van de delinquenten om hen weerbaarder te maken en in staat te stellen niet opnieuw de fout in te gaan.

De verschillende typen corrigerende maatregelen zijn:

  • een berisping door de rechtbank;
  • speciale verplichtingen zoals: het aanbieden van verontschuldigingen aan de benadeelde partij, het vergoeden of herstellen van de schade die door het strafbare feit is ontstaan, voor zover dit voor het kind mogelijk is, het volgen van een opleiding en het behalen van een diploma, het aanvaarden van werk en dit volhouden, toezicht op het gebruik van het inkomen van de criminele jongeren, deelname aan het werk van humanitaire organisaties of activiteiten die van betekenis zijn voor de gemeente of het milieu, het afzien van het bezoeken van bepaalde plaatsen, evenementen of het gezelschap van bepaalde personen, het ondergaan van medische behandelingen zoals afkicken van drugs of andere verslavingen, counseling of psychosociale behandelingen, beroepsopleidingscursussen enz.

In laatste instantie kan ook detentie in een jeugdgevangenis worden opgelegd onder specifieke voorwaarden ten aanzien van het gebruik van een dergelijke maatregel en de duur, het doel en de inhoud ervan. Alleen bijna volwassen criminele jongeren (in de leeftijd van 16-18) kunnen worden veroordeeld tot de jeugdgevangenis en alleen voor een strafbaar feit waarop minimaal drie jaar gevangenisstraf staat, in gevallen waarin vanwege de aard en de ernst van het misdrijf en een “hoge mate van schuld” (bijvoorbeeld wanneer er sprake is van extreme volharding in het plegen van het misdrijf of van een bijzonder wrede daad) een corrigerende maatregel niet te rechtvaardigen is.

Kinderen die geen procedurele bevoegdheid hebben om zelfstandig te handelen, worden vertegenwoordigd door hun wettelijke vertegenwoordigers. In dat geval ontvangt het kind informatie over gerechtelijke beslissingen en de uitvoerbaarheid daarvan via zijn of haar wettelijke vertegenwoordiger.

Nadat een niet-contentieuze procedure is gevoerd, kan een rechtbank tijdens de tenuitvoerleggingsprocedure bepaalde beschermende maatregelen treffen om kinderen te beschermen tegen onnodige schade. Beschermende maatregelen zijn: een omgangsverbod of omgangsbeperking met de ouder, grootouder, broer of zus van het kind (of halfbroer of halfzus).

6. Toegang tot rechtsmiddelen

a) Alle personen hebben het recht om beroep aan te tekenen tegen een vonnis van de bevoegde rechtbank, zoals bepaald in de algemene regels en voorwaarden inzake rechtsmiddelen die zijn vastgesteld in de wet op de strafvordering. Behalve een openbare aanklager, verweerder en strafrechtadvocaat kan een minderjarig slachtoffer ook zelf in beroep gaan tegen een vonnis van de rechtbank van eerste aanleg. Een minderjarig slachtoffer kan als partij in de strafprocedure in beroep gaan tegen de beslissing van de rechtbank over de kosten van het proces en de beslissing van de rechtbank over zijn of haar financiële vorderingen.

Alle personen die het recht hebben om tegen een vonnis in beroep te gaan, kunnen binnen acht dagen na ontvangst van het vonnis of de beslissing beroep aantekenen tegen een vonnis waarbij een straf, een corrigerende maatregel tegen een minderjarige of een beslissing tot schorsing van de procedure wordt uitgesproken. De strafrechtadvocaat, de officier van justitie, de echtgeno(o)t(e), evenals een verwant in opgaande of neergaande lijn, adoptieouder, voogd, broer, zus en pleegouder kunnen een beroep instellen ten behoeve van de minderjarige, zelfs als deze dat niet wil. Beroep aantekenen leidt niet tot uitstel van de uitvoering van de beslissing.

Als de rechtbank van tweede aanleg de beslissing van de rechtbank van eerste aanleg wijzigt, mag zij een minderjarige alleen een strengere sanctie opleggen, indien dat in het beroep wordt voorgesteld.

b) Kinderen die betrokken zijn bij een gerechtelijke procedure, hebben het recht om een klacht in te dienen, of een beroep of vordering in te stellen op grond van de algemene regels van de Wet op de civiele rechtsvordering en de Wet op de burgerplicht.

Omdat kinderen in het algemeen geen procedurele bevoegdheid hebben, treden doorgaans hun ouders of voogden als wettelijke vertegenwoordigers namens hen op. De wettelijke vertegenwoordiger van het kind heeft het recht om namens het kind alle proceshandelingen te verrichten, inclusief in beroep gaan. Partijen kunnen beroep aantekenen tegen vonnissen van rechtbanken in eerste aanleg. Beroepen tegen beslissingen in eerste aanleg schorten de uitvoerbaarheid van gerechtelijke beslissingen op. Er kan op de volgende gronden beroep worden aangetekend tegen de beslissing van de rechtbank van eerste aanleg: een wezenlijke schending van de voorschriften voor de civiele procesvoering, een onjuiste of onvolledige vaststelling van de feiten of een onjuiste toepassing van de betreffende wetgeving. De termijn om in beroep te gaan tegen het vonnis van de rechtbank van eerste aanleg is doorgaans binnen 15 dagen vanaf de datum waarop een afschrift van het vonnis is verstrekt.

7. Adoptie

De wet op het gezin regelt adoptie als speciale vorm van familierechtelijke zorg en bescherming voor kinderen zonder adequate ouderlijke zorg, waarbij de opvoeding wordt toegewezen aan de adoptieouders. Een adoptieouder moet en Kroatisch staatsburger zijn (of bij uitzondering een buitenlander die van bijzonder belang is voor het kind) en moet ten minste 21 jaar oud zijn en ten minste 18 jaar ouder dan het geadopteerde kind. Een kind kan worden geadopteerd door echtparen of geregistreerde partners gezamenlijk, door één echtgeno(o)t(e) of geregistreerde partner als de andere echtgeno(o)t(e)/partner de ouder of adoptieouder is, door één echtgeno(o)t(e)/geregistreerde partner met toestemming van de andere echtgeno(o)t(e)/partner of door een persoon die niet gehuwd is. De adoptie kan worden erkend tot het achttiende levensjaar van het kind en een kind kan worden geadopteerd als het voldoet aan de wettelijke eisen voor adoptie en als de adoptie in overeenstemming is met het welzijn van het kind. Van kinderen vanaf 12 jaar is schriftelijke instemming met de adoptie vereist.

De adoptieprocedure wordt uitgevoerd door het maatschappelijk welzijnscentrum van de permanente of tijdelijke verblijfplaats van de personen die van plan zijn te adopteren. Als de adoptieouder of een kind een buitenlandse staatsburger is, kan de adoptie alleen worden erkend met voorafgaande toestemming van het ministerie dat verantwoordelijk is voor maatschappelijk welzijn.

Kindvriendelijk recht in Kroatië (in het Engels)  PDF (690 Kb) en

Laatste update: 03/08/2020

De verschillende taalversies van deze pagina worden bijgehouden door de betrokken lidstaten. De informatie wordt vertaald door de diensten van de Europese Commissie. Eventuele aanpassingen zijn daarom mogelijk nog niet verwerkt in de vertalingen. De Europese Commissie aanvaardt geen verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid met betrekking tot informatie of gegevens in dit document. Zie de juridische mededeling voor auteursrechtelijke bepalingen van de lidstaat die verantwoordelijk is voor deze pagina.
Sommige pagina's van deze website worden aangeleverd door de EU-landen. Momenteel doen zij het nodige om die pagina's aan te passen aan de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Mocht bepaalde informatie nog niet het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie weerspiegelen, dan is dit onbedoeld en zal dit worden gecorrigeerd.

Feedback

Met onderstaand formulier kunt u ons opmerkingen en feedback sturen over onze nieuwe website