Prawo którego kraju zostanie zastosowane?

Szwecja
Autor treści:
European Judicial Network
Europejska sieć sądowa (w sprawach cywilnych i handlowych)

1 Źródła obowiązujących przepisów

1.1 Przepisy krajowe

Prawo prywatne międzynarodowe w Szwecji jest skodyfikowane jedynie częściowo i stanowi połączenie prawa stanowionego oraz orzecznictwa. Celem prawa stanowionego jest przede wszystkim wdrożenie konwencji międzynarodowych, których stroną jest Szwecja. Poniżej wymieniono najważniejsze akty prawne.

Małżeństwo i dzieci:

  • rozdział 3 § 4 i 6 ustawy o niektórych międzynarodowych stosunkach prawnych dotyczących małżeństwa i odpowiedzialności rodzicielskiej (Lagen (1904:26) s. 1) om vissa internationella rättsförhållanden rörande äktenskap och förmynderskap, znanej również pod szwedzkim skrótem „IÄL”);
  • § 9, 12 i 13 rozporządzenia w sprawie niektórych międzynarodowych stosunków prawnych w zakresie małżeństwa, przysposobienia i odpowiedzialności rodzicielskiej (Förordningen (1931:429) om vissa internationella rättsförhållanden rörande äktenskap, adoption och förmynderskap, „NÄF”);
  • § 2 ustawy o międzynarodowych stosunkach prawnych w zakresie przysposobienia (Lagen (1971:796) om internationella rättsförhållanden rörande adoption, „IAL”);
  • § 2, 3 i 6 ustawy o międzynarodowych kwestiach związanych z ojcostwem (Lagen (1985:367) om internationella faderskapsfrågor, „IFL”);
  • § 3–5 ustawy o niektórych międzynarodowych kwestiach dotyczących stosunków majątkowych między małżonkami lub konkubentami (Lagen (1990:272) om internationella frågor rörande makars och sambors förmögenhetsförhållanden, „LIMF”);
  • § 1 ustawy o konwencji haskiej z 1996 r. (Lagen (2012:318) om 1996 års Haagkonvention) i art. 15–22 tej samej Konwencji haskiej z 1996 r. o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci;
  • art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych oraz Protokół haski z 2007 r. o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych.

Dziedziczenie:

  • art. 20–38 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego.

Umowy i kupno:

  • rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych („rozporządzenie Rzym I”);
  • § 79–87 ustawy o wekslach (Växellagen 1932:130);
  • § 58–65 ustawy o czekach (Checklagen 1932:131);
  • ustawa o prawie właściwym dla sprzedaży ruchomości (Lagen (1964:528) om tillämplig lag beträffande köp av lösa saker, „IKL”);
  • § 25a, 31a i 42a ustawy o delegowaniu obowiązków w miejscu pracy (Lagen (1976:580) om medbestämmande i arbetslivet, „MBL”);
  • ustawa o prawie właściwym dla niektórych umów ubezpieczenia (Lagen (1993:645) om tillämplig lag för vissa försäkringsavtal);
  • rozdział 13 § 4 i rozdział 14 § 2 kodeksu morskiego (Sjölagen 1994:1009);
  • § 14 ustawy o umowach konsumenckich (Lagen (1994:1512) om avtalsvillkor i konsumentförhållanden);
  • rozdział 1 § 4 ustawy o ochronie konsumentów w zakresie umów timeshare lub długoterminowych produktów wakacyjnych (Lagen (2011:914) om konsumentskydd vid avtal om tidsdelat boende eller långfristig semesterprodukt);
  • rozdział 3 § 14 ustawy o umowach zawieranych na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa (Lagen (2005:59) om distansavtal och avtal utanför affärslokaler);
  • § 48 ustawy o sprzedaży konsumenckiej (Konsumentköplagen 1990:932).

Odszkodowanie:

  • rozporządzenie (WE) nr 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych („rozporządzenie Rzym II”);
  • § 8, 14 i 38 ustawy o szkodzie poniesionej w następstwie wypadku drogowego (Trafikskadelagen 1975:1410);
  • § 1 ustawy ratyfikującej Konwencję z dnia 9 lutego 1972 r. pomiędzy Szwecją a Norwegią o wypasie reniferów (Lagen (1972:114) med anledning av konventionen den 9 februari 1972 mellan Sverige och Norge om renbetning);
  • § 1 ustawy ratyfikującej Konwencję z dnia 19 lutego 1974 r. pomiędzy Danią, Finlandią, Norwegią i Szwecją o ochronie środowiska (Lagen (1974:268) med anledning av miljöskyddskonventionen den 19 februari 1974 mellan Danmark, Finland, Norge och Sverige).

Prawo upadłościowe:

  • art. 4, 8–11, 14, 15, 28 i 43 rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego („rozporządzenie w sprawie upadłości”) (Parlament Europejski i Rada dokonały przeglądu rozporządzenia, które weszło w życie latem 2015 r.);
  • § 1, 3 i 5–8 ustawy ustanawiającej przepisy regulujące upadłość obejmującą majątek znajdujący się w Danii, Finlandii, Islandii lub Norwegii (Lag (1934:67) med bestämmelser om konkurs, som omfattar egendom i Danmark, Finland, Island eller Norge);
  • § 1, 4–9 i 13 ustawy o skutkach upadłości występujących w Danii, Finlandii, Islandii lub Norwegii (Lag (1934:68) om verkan av konkurs, som inträffat i Danmark, Finland, Island eller Norge);
  • § 1, 3–8 i 12 ustawy o upadłości obejmującej majątek znajdujący się w innym kraju nordyckim (1981:6) om konkurs som omfattar egendom i annat nordiskt land);
  • § 1, 4–9, 13 i 14 ustawy o skutkach upadłości występujących w innym kraju nordyckim (Lag (1981:7) om verkan av konkurs som inträffat i annat nordiskt land).

1.2 Wielostronne konwencje międzynarodowe

Szwecja jest stroną niżej wymienionych wielostronnych konwencji międzynarodowych, które ustanawiają przepisy dotyczące ustalania prawa właściwego. Szwecja przyjmuje podejście „dualistyczne” w przypadku umów międzynarodowych, co oznacza, że wielostronne konwencje muszą także zostać włączone do szwedzkiego prawa krajowego: zobacz powyżej.

Liga Narodów:

  • Konwencja z 1930 r. o uregulowaniu pewnych kolizji ustaw w przedmiocie weksli trasowanych i własnych;
  • Konwencja z 1931 r. o uregulowaniu pewnych kolizji ustaw w przedmiocie czeków.

Haska Konferencja Prawa Prywatnego Międzynarodowego:

  • Konwencja z 1955 r. o prawie właściwym dla międzynarodowej sprzedaży towarów;
  • Konwencja z 1961 r. dotycząca kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych;
  • Konwencja z 1996 r. o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci;
  • Protokół haski z 2007 r. o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych.

Unia Europejska:

  • Konwencja z 1980 r. o prawie właściwym dla zobowiązań umownych (rozporządzenie Rzym I zastępuje tę konwencję w odniesieniu do umów zawartych po dniu 17 grudnia 2009 r.).

Konwencje nordyckie:

  • Konwencja z 1931 r. pomiędzy Danią, Finlandią, Islandią, Norwegią i Szwecją ustanawiająca zasady prawa prywatnego międzynarodowego dotyczące małżeństwa, przysposobienia i odpowiedzialności rodzicielskiej (ostatnio zmieniona konwencją zmieniającą z 2006 r.);
  • Konwencja z 1933 r. w sprawie upadłości pomiędzy Szwecją, Danią, Finlandią, Islandią a Norwegią („konwencja nordycka w sprawie upadłości”);
  • Konwencja z 1934 r. pomiędzy Danią, Finlandią, Islandią, Norwegią i Szwecją o dziedziczeniu, testamentach i zarządzaniu spadkiem (ostatnio zmieniona konwencją zmieniającą z 2012 r.);
  • Konwencja z 1974 r. o ochronie środowiska pomiędzy Danią, Finlandią, Norwegią i Szwecją.

1.3 Główne konwencje dwustronne

  • Konwencja z 1972 r. pomiędzy Szwecją a Norwegią o wypasie reniferów (1972 års konvention mellan Sverige och Norge om renbetning).

2 Wdrożenie norm kolizyjnych

2.1 Czy istnieje obowiązek stosowania przez sąd norm kolizyjnych z urzędu?

W prawie szwedzkim nie istnieją przepisy zobowiązujące sąd do stosowania prawa obcego z urzędu. Kwestię tę reguluje przede wszystkim orzecznictwo, przy czym wydaje się, że występuje podział na postępowania w sprawach, które strony mogą rozstrzygnąć na drodze pozasądowej (dispositiva mål), oraz postępowania w sprawach, które może rozstrzygnąć wyłącznie sąd (indispositiva mål). W sprawach cywilnych, w których strony są uprawnione do samodzielnego rozstrzygnięcia sporu, wydaje się, że prawo obce będzie miało zastosowanie, jeżeli jedna ze stron się na nie powoła. Istnieje wiele przypadków spraw z wyraźnym elementem obcym, w których zastosowano po prostu prawo szwedzkie, ponieważ żadna ze stron nie powołała się na prawo obce. Z drugiej strony w postępowaniach, w których pozasądowe rozstrzygnięcie sporu byłoby niemożliwe, np. w sprawie o ustalenie ojcostwa, w wielu przypadkach sądy stosowały prawo obce z urzędu.

2.2 Odesłanie

W szwedzkim prawie prywatnym międzynarodowym co do zasady nie uznaje się instytucji odesłania. Wyjątek od tej reguły stanowią jednak § 79 ust. 2 ustawy o wekslach i § 58 ust. 2 ustawy o czekach w odniesieniu do zdolności cudzoziemców do zawierania transakcji z wykorzystaniem weksli lub czeków. Jest on uzasadniony tym, że przepisy te opierają się na konwencjach międzynarodowych. Inny wyjątek stanowi § 9 ust. 2 ustawy o skutkach ogłoszenia upadłości występujących w innym kraju nordyckim. Ponadto dopuszcza się odesłanie dotyczące ważności zawartego małżeństwa pod względem wymogów formalnych, o którym mowa w rozdziale 1 § 1 ust. 7 ustawy o niektórych międzynarodowych stosunkach prawnych dotyczących małżeństwa i odpowiedzialności rodzicielskiej.

2.3 Zmiana łącznika

W szwedzkim prawie prywatnym międzynarodowym nie istnieje ogólna zasada odnosząca się do zmiany łącznika: kwestia ta jest uregulowana osobno w odrębnych ustawach. Przykładowo § 4 ust. 1 ustawy o niektórych międzynarodowych kwestiach dotyczących stosunków majątkowych między małżonkami lub konkubentami stanowi, że „jeżeli prawa właściwego nie określono w umowie, prawem właściwym jest prawo państwa, w którym małżonkowie ustanowili swoje miejsce zwykłego pobytu (hemvist) w chwili zawarcia małżeństwa”, a § 4 ust. 2 tej samej ustawy stanowi, że „jeżeli obydwoje małżonkowie ustanowili następnie swoje miejsce zwykłego pobytu w innym państwie i mieszkali w nim przez co najmniej dwa lata, zastosowanie ma prawo tego państwa”.

2.4 Wyjątki od normalnego stosowania norm kolizyjnych

Ogólna zasada szwedzkiego prawa prywatnego międzynarodowego stanowi, że przepisu prawa obcego nie należy stosować, jeżeli jego zastosowanie byłoby wyraźnie sprzeczne z podstawowymi zasadami systemu prawnego tego państwa. Przepisy w tym zakresie można znaleźć w licznych aktach prawnych prawa prywatnego międzynarodowego, ale z faktu tego nie należy wnioskować, iż klauzula porządku publicznego musi mieć podstawę prawną. Sąd orzekł, że nie można stosować prawa obcego ze względu na porządek publiczny w zaledwie kilku wyrokach.

Ustalenie, które przepisy szwedzkiego prawa są obowiązują w wymiarze międzynarodowym, należy zazwyczaj do sędziego.

2.5 Stwierdzenie prawa obcego

Jeżeli sąd stwierdzi, że prawo obce jest właściwe, ale nie zna przepisów prawa materialnego obcego systemu prawnego, ma do dyspozycji dwie możliwości: albo podejmuje czynności wyjaśniające samodzielnie, albo prosi stronę o przedstawienie koniecznych informacji. Wybór konkretnego rozwiązania zależy od tego, które z nich jest bardziej celowe. Jeżeli sąd zdecyduje, że zbada sprawę samodzielnie, może uzyskać pomoc ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości. Co do zasady sąd będzie odgrywał bardziej aktywną rolę w sprawach, które może rozstrzygnąć tylko sąd (zobacz powyżej), zaś w sprawach, w których strony mogą samodzielnie osiągnąć porozumienie, sąd może w znacznej mierze pozostawić przeprowadzenie czynności wyjaśniających stronom.

3 Normy kolizyjne

3.1 Zobowiązania umowne i akty prawne

Szwecja jest stroną Konwencji rzymskiej z 1980 r. o prawie właściwym dla zobowiązań umownych. W niektórych obszarach zastosowanie mają inne normy prawne. Rozporządzenie Rzym I zastępuje wspomnianą konwencję w odniesieniu do umów zawartych po dniu 17 grudnia 2009 r.

Sprzedaż towarów podlega ustawie o prawie właściwym dla sprzedaży towarów, która włącza do prawa krajowego postanowienia Konwencji haskiej z 1955 r. o prawie właściwym dla międzynarodowych umów sprzedaży towarów. Ustawa ta ma pierwszeństwo przed przepisami rozporządzenia Rzym I. Nie obejmuje jednak umów konsumenckich. Zgodnie z § 3 kupujący i sprzedawca mogą określić prawo właściwe w umowie. § 4 stanowi, że jeżeli strony nie wybrały prawa właściwego, zastosowanie ma prawo państwa miejsca zwykłego pobytu sprzedawcy. Wyjątki od tej zasady obejmują sytuację, w której sprzedawca przyjął zamówienie w państwie miejsca zwykłego pobytu kupującego, oraz zakup na giełdzie lub na aukcji.

Inny wyjątek od przepisów rozporządzenia Rzym I obejmuje niektóre umowy konsumenckie. Przepisy szczególne mające na celu ochronę konsumentów przed klauzulami wyboru prawa właściwego zawierają § 48 ustawy o sprzedaży konsumenckiej, § 14 ustawy o umowach konsumenckich, rozdział 1 § 4 ustawy o ochronie konsumentów w zakresie umów timeshare lub dotyczących długoterminowych produktów wakacyjnych oraz rozdział 3 § 14 ustawy o umowach zawieranych na odległość i poza lokalem przedsiębiorcy. Stanowią one, że pod pewnymi warunkami należy stosować prawo państwa należącego do EOG, jeżeli zapewnia ono konsumentowi lepszą ochronę.

Przepisy szczególne w odniesieniu do weksli i czeków zawierają § 79–87 ustawy o wekslach i § 58–65 ustawy o czekach. Opierają się one na Konwencji genewskiej z 1930 r. o uregulowaniu pewnych kolizji ustaw w związku z wekslami trasowanymi i własnymi oraz na Konwencji genewskiej z 1931 r. o uregulowaniu pewnych kolizji ustaw w związku z czekami.

Niektóre umowy ubezpieczenia innego niż ubezpieczenia na życie są uregulowane w ustawie o prawie właściwym dla niektórych umów ubezpieczenia.

3.2 Zobowiązania pozaumowne

Kwestię prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych reguluje rozporządzenie Rzym II.

3.3 Status osoby, aspekty odnoszące się do stanu cywilnego osoby (imię i nazwisko, miejsce zamieszkania, zdolność)

W szwedzkim prawie prywatnym międzynarodowym rozstrzygającym łącznikiem w odniesieniu do ustalenia statutu personalnego jest tradycyjnie obywatelstwo. Jednak obecnie doszło do tylu przypadków, w których obywatelstwo musiało ustąpić pierwszeństwa miejscu zwykłego pobytu jako głównemu łącznikowi, że wątpliwe jest, czy wciąż można mówić o jednym głównym łączniku w odniesieniu do statutu personalnego. W szwedzkim prawie prywatnym międzynarodowym uznaje się, że „statut personalny” dotyczy głównie zdolności prawnej, zdolności do czynności prawnych oraz nazwiska.

Zgodnie z rozdziałem 1 § 1 ustawy o niektórych międzynarodowych stosunkach prawnych dotyczących małżeństwa i odpowiedzialności rodzicielskiej zdolność do zawarcia małżeństwa przed szwedzkim organem podlega co do zasady prawu szwedzkiemu, jeżeli którakolwiek ze stron jest obywatelem szwedzkim lub ma miejsce zwykłego pobytu w Szwecji. Podobne zasady odnoszą się do spraw dotyczących krajów nordyckich zgodnie z § 1 rozporządzenia w sprawie niektórych międzynarodowych stosunków prawnych w zakresie małżeństwa, przysposobienia i odpowiedzialności rodzicielskiej.

Przepisy szczególne dotyczące opieki i kurateli zawierają rozdziały 4 i 5 ustawy o niektórych międzynarodowych stosunkach prawnych dotyczących małżeństwa i odpowiedzialności rodzicielskiej oraz § 14–21a rozporządzenia w sprawie niektórych międzynarodowych stosunków prawnych w zakresie małżeństwa, przysposobienia i odpowiedzialności rodzicielskiej.

Jeżeli chodzi o kwestię prawa właściwego dla zdolności do czynności prawnych, częściowej odpowiedzi dostarcza art. 13 rozporządzenia Rzym I. Zdolność do zawierania transakcji z wykorzystaniem weksli lub czeków regulują przepisy szczególne zawarte w § 79 ustawy o wekslach i w § 58 ustawy o czekach.

Istnieje przepis szczególny dotyczący zdolności procesowej zawarty w rozdziale 11 § 3 kodeksu postępowania sądowego (rättegångsbalken), który stanowi, że cudzoziemiec, któremu w jego własnym państwie nie przysługuje zdolność do czynności procesowych, może je jednak podejmować w Szwecji, jeżeli zdolność do czynności procesowych przysługuje mu zgodnie z prawem szwedzkim.

W szwedzkim prawie prywatnym międzynarodowym uznaje się, że kwestie związane z nazwiskiem należą do statutu personalnego. Oznacza to przykładowo, że przyjęcie przez jednego z małżonków nazwiska współmałżonka nie jest klasyfikowane jako zagadnienie dotyczące skutków prawnych małżeństwa w sferze osobistej. Zgodnie z § 50 ustawy o nazwiskach (namnlagen, 1982:670) ustawa ta nie ma zastosowania do szwedzkich obywateli, którzy mają miejsce zwykłego pobytu w Danii, Norwegii lub Finlandii; z powyższego można wywnioskować a contrario, że ma ona zastosowanie do szwedzkich obywateli mających miejsce zwykłego pobytu w innych państwach. § 51 stanowi, że ustawa ta ma również zastosowanie do cudzoziemców, którzy mają miejsce zwykłego pobytu w Szwecji.

3.4 Ustanowienie więzi rodzicielskiej z dzieckiem, w tym przysposobienie

W szwedzkim prawie materialnym nie dokonuje się rozróżnienia między dziećmi małżeńskimi a dziećmi pozamałżeńskimi, a w szwedzkim prawie prywatnym międzynarodowym nie ma żadnej szczególnej normy kolizyjnej dotyczącej ustalania, czy dziecko należy uznać za urodzone w małżeństwie czy poza nim, ani czy dziecko można następnie „legitymizować”.

Jeżeli chodzi o prawo właściwe dla ustalania ojcostwa, istnieją różne przepisy dotyczące domniemania ojcostwa męża matki i ustalania ojcostwa przez sąd powszechny. Domniemanie ojcostwa męża matki jest uregulowane w § 2 ustawy o międzynarodowych kwestiach związanych z ojcostwem. Stanowi on, że domniemywa się, iż mężczyzna, który jest lub był mężem matki dziecka, jest ojcem dziecka, jeżeli wynika to z prawa państwa, w którym dziecko miało miejsce zwykłego pobytu w chwili narodzin, lub – w przypadku, w którym prawo nie uznaje nikogo za ojca – jeżeli wynika to z prawa państwa, którego dziecko stało się obywatelem w chwili narodzin. Jeżeli miejscem zwykłego pobytu dziecka w chwili narodzin była Szwecja, kwestia ta podlega jednak zawsze prawu szwedzkiemu. Jeżeli ojcostwo należy ustalić w sądzie, sąd zastosuje prawo państwa, w którym dziecko miało miejsce zwykłego pobytu w chwili wydania orzeczenia w pierwszej instancji.

Zgodnie z § 2 ust. 1 ustawy o niektórych międzynarodowych stosunkach prawnych w zakresie przysposobienia sąd szwedzki rozpatrujący wniosek o przysposobienie stosuje prawo szwedzkie. § 2 ust. 2 precyzuje jednak, że jeżeli wniosek dotyczy dziecka w wieku poniżej 18 lat, sąd musi rozważyć, czy wnioskodawca lub dziecko są związani z państwem trzecim poprzez obywatelstwo, miejsce zwykłego pobytu lub w inny sposób oraz czy można oczekiwać, iż dziecko będzie się musiało zmierzyć z problemami, jeżeli przysposobienie nie zostanie uznane w tym państwie.

W odniesieniu do skutków prawnych przysposobienia, jeżeli zagraniczne postanowienie orzekające przysposobienie jest ważne w Szwecji, dziecko przysposobione jest uznawane za dziecko przysposabiającego urodzone w szwedzkim małżeństwie do celów związanych z odpowiedzialnością rodzicielską, pieczą i świadczeniami alimentacyjnymi. W odniesieniu do dziedziczenia prawo wymaga jednak równego traktowania dzieci przysposobionych i dzieci biologicznych przysposabiającego jedynie wówczas, gdy przysposobienia dokonano w Szwecji. Jeżeli przysposobienia dokonano za granicą, uprawnienie do dziedziczenia przez dziecko przysposobione będzie podlegało prawu, które zasadniczo reguluje uprawnienie do dziedziczenia, tj. prawu państwa obywatelstwa.

Kwestia prawa właściwego dla świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka podlega Protokołowi haskiemu z 2007 r. o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych. Co do zasady obowiązki alimentacyjne podlegają prawu państwa, w którym dziecko ma miejsce zwykłego pobytu. Jeżeli dziecko nie jest w stanie uzyskać świadczenia alimentacyjnego od dłużnika alimentacyjnego zgodnie z tym prawem, należy stosować prawo państwa, w którym położony jest sąd. Jeżeli dziecko nie jest w stanie uzyskać świadczenia alimentacyjnego od dłużnika alimentacyjnego zgodnie z prawem żadnego z tych państw, a zarówno dłużnik, jak i wierzyciel są obywatelami tego samego państwa, należy zastosować prawo tego państwa.

3.5 Związek małżeński, pary, które nie zawarły związku małżeńskiego/konkubenci, związki partnerskie, rozwód, separacja sądowa, obowiązki alimentacyjne

W odniesieniu do zdolności do zawarcia małżeństwa zobacz pkt 3.3 powyżej. Co do zasady małżeństwo uznaje się za ważne ze względu na formę, jeżeli jest ważne w państwie, w którym je zawarto (rozdział 1 § 7 ustawy o niektórych międzynarodowych stosunkach prawnych dotyczących małżeństwa i odpowiedzialności rodzicielskiej).

Skutki prawne zawarcia małżeństwa można podzielić na dwie główne kategorie: skutki w sferze osobistej i skutki w sferze majątkowej małżonków (zobacz pkt 3.6 poniżej). Głównym skutkiem zawarcia małżeństwa w sferze osobistej jest wzajemny obowiązek alimentacyjny małżonków. W szwedzkim prawie prywatnym międzynarodowym kwestie uprawnienia małżonków do dziedziczenia, przyjmowania przez nich nazwiska współmałżonka lub obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci współmałżonka nie są uznawane za skutki prawne zawarcia małżeństwa, a prawo właściwe ustala się na podstawie norm kolizyjnych regulujących kwestie dziedziczenia, nazwisk itd.

Kwestię prawa właściwego dla świadczeń alimentacyjnych na rzecz małżonka reguluje Protokół haski z 2007 r. o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych. Co do zasady obowiązki alimentacyjne podlegają prawu państwa, w którym osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, ma miejsce zwykłego pobytu. Jeżeli którekolwiek z małżonków sprzeciwia się zastosowaniu tego prawa, a prawo innego państwa ma ściślejszy związek z małżeństwem (w szczególności prawo państwa, w którym małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zwykłego pobytu), należy zastosować prawo tego innego państwa.

W odniesieniu do kwestii związanych z rozwodem rozdział 3 § 4 ust. 1 ustawy o niektórych międzynarodowych stosunkach prawnych dotyczących małżeństwa i odpowiedzialności rodzicielskiej wskazuje, że szwedzkie sądy stosują prawo szwedzkie. W § 4 ust. 2 wprowadza wyjątek dotyczący sytuacji, w której obydwoje małżonkowie są cudzoziemcami, a żadne z nich nie ma miejsca zwykłego pobytu w Szwecji od co najmniej roku.

W szwedzkim prawie materialnym nie uznaje się instytucji separacji sądowej lub unieważnienia małżeństwa, a zatem nie istnieją żadne ogólnie obowiązujące normy kolizyjne, które mogłyby mieć zastosowanie w tego rodzaju przypadkach. Jeżeli chodzi o kraje nordyckie, § 9 rozporządzenia w sprawie niektórych międzynarodowych stosunków prawnych w zakresie małżeństwa, przysposobienia i odpowiedzialności rodzicielskiej stanowi, że w sprawach związanych z separacją sądową sąd stosuje swoje własne prawo.

3.6 Małżeńskie ustroje majątkowe

Prawo właściwe dla majątku małżonków reguluje ustawa o niektórych międzynarodowych kwestiach dotyczących stosunków majątkowych między małżonkami lub konkubentami. Zgodnie z § 3 ustawy małżonkowie lub przyszli małżonkowie mogą zawrzeć umowę na piśmie, zgodnie z którą ich małżeński ustrój majątkowy będzie podlegał prawu państwa, w którym jedno z nich ma miejsce zwykłego pobytu lub którego jest obywatelem w chwili zawarcia umowy.

Jeżeli małżonkowie nie zawarli ważnej umowy o wyborze prawa właściwego, prawem właściwym jest prawo państwa, w którym ustanowili oni swoje miejsce zwykłego pobytu po zawarciu małżeństwa, zgodnie z § 4 ustawy. Jeżeli oboje małżonkowie ustanowią następnie swoje miejsce zwykłego pobytu w innym państwie i będą w nim zamieszkiwali przez co najmniej dwa lata, zamiast wspomnianego prawa zastosowanie będzie miało prawo tego państwa. Jeżeli jednak oboje małżonkowie mieli już miejsce zwykłego pobytu w tym państwie w czasie trwania małżeństwa lub jeżeli oboje są obywatelami tego państwa, prawo tego państwa będzie miało zastosowanie od chwili ustanowienia w nim przez małżonków swojego miejsca zwykłego pobytu.

§ 5 ustawy stanowi, że umowa o wyborze prawa właściwego jest ważna, jeżeli jest zgodna z prawem właściwym dla małżeńskiego ustroju majątkowego z chwili dokonania czynności prawnej. Jeżeli umowa o wyborze prawa właściwego zostaje zawarta przed ślubem, jest ważna, pod warunkiem że jest zgodna z prawem, które staje się właściwe z chwilą zawarcia małżeństwa. Umowa o wyborze prawa właściwego jest ważna co do formy, jeżeli spełnia wymogi formalne określone w prawie państwa, w którym ją zawarto lub w którym małżonkowie mają miejsce zwykłego pobytu.

Do spraw dotyczących krajów nordyckich odnoszą się przepisy szczególne zawarte w rozporządzeniu w sprawie niektórych międzynarodowych stosunków prawnych w zakresie małżeństwa, przysposobienia i odpowiedzialności rodzicielskiej.

3.7 Testamenty i dziedziczenie

Kwestię kolizji przepisów w odniesieniu do testamentów i spadków reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego. Normy kolizyjne zawarte w tym rozporządzeniu mają zastosowanie niezależnie od tego, czy element obcy dotyczy państwa członkowskiego czy dowolnego państwa trzeciego.

Jeżeli chodzi o ważność testamentu ze względu na formę, obowiązują jednak przepisy szczególne zawarte w rozdziale 2 § 3 ustawy o dziedziczeniu w sytuacjach z elementem obcym, która włącza do prawa krajowego postanowienia Konwencji haskiej z 1961 r. dotyczącej kolizji praw w przedmiocie formy rozporządzeń testamentowych. Testament uznaje się za ważny ze względu na formę, jeżeli jego forma jest zgodna z prawem miejsca, w którym spadkodawca go sporządził, miejsca, w którym miał miejsce zwykłego pobytu, lub miejsca, którego był obywatelem, w chwili sporządzenia testamentu albo w chwili śmierci. Rozrządzenie nieruchomością jest ważne co do formy, jeżeli jest zgodne z prawem miejsca położenia nieruchomości. Te same zasady stosuje się do odwołania testamentu. Odwołanie jest również ważne, jeżeli spełnia wymogi dotyczące formy zgodnie z prawem któregokolwiek państw.

3.8 Nieruchomości

Prawo stanowione dotyczące prawa rzeczowego zawiera normy kolizyjne odnoszące się jedynie do niektórych przypadków obejmujących statki wodne i statki powietrzne, instrumenty finansowe oraz wyprowadzone niezgodnie z prawem dobra kultury, a także do niektórych przypadków uregulowanych w konwencji nordyckiej w sprawie upadłości oraz w rozporządzeniu w sprawie upadłości.

Przykładowo skutki prawnorzeczowe zakupu ruchomości lub nieruchomości lub ustanowienia hipoteki na nieruchomości lub zastawu na ruchomości podlegają prawu państwa, w których położona jest nieruchomość lub ruchomość w chwili dokonania zakupu lub ustanowienia hipoteki/zastawu. Zgodnie z tym prawem zostanie ustalony charakter wszelkich praw rzeczowych, sposób ich powstania i wygaśnięcia, możliwe przesłanki formalne oraz prawa wynikające z takiego prawa rzeczowego względem osób trzecich.

W odniesieniu do gwarancji zagranicznych zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jeżeli w chwili wystawienia gwarancji sprzedawca wiedział, że rzecz ma zostać przemieszczona do Szwecji, a gwarancja nie jest ważna w Szwecji, sprzedawca powinien był uzyskać taką gwarancję, która spełniałaby wymogi określone w prawie szwedzkim. Ponadto gwarancja zagraniczna nie wywołuje skutków prawnych po upływie określonego czasu od przemieszczenia rzeczy do Szwecji. Uznaje się, że zagraniczny wierzyciel miał czas na uzyskanie nowej gwarancji albo na dochodzenie swoich roszczeń.

3.9 Niewypłacalność

Jeżeli chodzi o upadłość w Szwecji, szwedzkie prawo ma zastosowanie do samego postępowania upadłościowego oraz do innych kwestii związanych z upadłością, takich jak warunki wszczęcia postępowania.

W odniesieniu do spraw obejmujących inny kraj nordycki obowiązują przepisy szczególne określające prawo właściwe, opierające się na konwencji nordyckiej w sprawie upadłości z 1933 r., którą włączono do prawa szwedzkiego ustawą uchwaloną w 1981 r. W odniesieniu do Finlandii ma jednak zastosowanie rozporządzenie w sprawie upadłości (zobacz poniżej), a w odniesieniu do Islandii – wcześniejsze przepisy z 1934 r. W konwencji nordyckiej w sprawie upadłości ustanawia się zasadę ogólną, zgodnie z którą postępowanie upadłościowe w państwie będącym jej stroną obejmuje majątek należący do dłużnika, który znajduje się w innym państwie będącym jej stroną. Kwestie takie jak prawo dłużnika do kontrolowania swojego majątku oraz do decydowania o tym, co wchodzi w skład masy upadłości, co do zasady podlegają prawu państwa, w którym przeprowadza się postępowanie upadłościowe.

Rozporządzenie w sprawie upadłości zawiera przepisy szczególne dotyczące spraw obejmujących inne państwa członkowskie UE.

Ostatnia aktualizacja: 13/04/2018

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwy punkt kontaktowy Europejskiej Sieci Sądowej (EJN). Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. ESS ani Komisja Europejska nie ponoszą odpowiedzialności za wszelkie informacje, dane lub odniesienia zawarte w tym dokumencie. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

Twoje uwagi

Za pomocą tego formularza możesz przesłać nam swoje komentarze i uwagi na temat nowej strony