Γονική μέριμνα - επιμέλεια των παιδιών και δικαίωμα επικοινωνίας

Σλοβενία
Περιεχόμενο που παρέχεται από
European Judicial Network
Ευρωπαϊκό Δικαστικό Δίκτυο (για αστικές και εμπορικές υποθέσεις)

1 Τι σημαίνει πρακτικά η έννοια «γονική μέριμνα»; Ποια τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του έχοντος τη γονική μέριμνα;

Η γονική μέριμνα αποτελεί έννομη σχέση η οποία διέπεται από το οικογενειακό δίκαιο. Η σχέση δημιουργείται με τη γέννηση ενός τέκνου ή τον καθορισμό της πατρότητας και της μητρότητας. Στην έννομη τάξη της Σλοβενίας, τα τέκνα που έχουν γεννηθεί εκτός γάμου έχουν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις με αυτά που έχουν γεννηθεί εντός γάμου. Στη νομοθεσία της Σλοβενίας προβλέπεται ένα σύστημα «πλήρους υιοθεσίας», κατά το οποίο τα θετά τέκνα εξομοιώνονται με τα βιολογικά τέκνα.

Η νομική βάση περιλαμβάνεται στο άρθρο 54 του Συντάγματος της Σλοβενίας (Ustava Republike Slovenije), σύμφωνα με το οποίο οι γονείς έχουν δικαίωμα και καθήκον να συντηρούν, να εκπαιδεύουν και να ανατρέφουν τα τέκνα τους. Το εν λόγω δικαίωμα και καθήκον μπορεί να ανακληθεί ή να περιοριστεί μόνο για λόγους που ορίζονται στον νόμο, για να προστατευθούν τα συμφέροντα του τέκνου. Τα παιδιά που έχουν γεννηθεί εκτός γάμου έχουν τα ίδια δικαιώματα με αυτά που έχουν γεννηθεί εντός γάμου.

Οι γονείς έχουν το δικαίωμα και το καθήκον να διασφαλίζουν, μέσω της απευθείας φροντίδας και του έργου και των δραστηριοτήτων τους, την επιτυχή σωματική και διανοητική ανάπτυξη του τέκνου τους. Οι γονείς έχουν δικαίωμα και καθήκον να διαφυλάττουν τη ζωή, την προσωπική ανάπτυξη, τα δικαιώματα και τα συμφέροντα ενός τέκνου το οποίο δεν έχει ακόμη ενηλικιωθεί για να διασφαλίσουν την υγιή ανατροφή και την ισορροπημένη προσωπική ανάπτυξή του, ώστε μεταγενέστερα να είναι σε θέση να ζει και να εργάζεται ανεξάρτητα. Τα εν λόγω δικαιώματα και καθήκοντα συνιστούν το γονικό δικαίωμα [άρθρο 4 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων (Zakon o zakonski zvezi in družinskih razmerjih)].

Οι γονείς πρέπει να διαφυλάττουν τα συμφέροντα του τέκνου τους σε όλες τις δραστηριότητες και τις διαδικασίες που το αφορούν. Οι γονείς θεωρείται ότι επιδιώκουν την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του τέκνου αν καλύπτουν τις υλικές, συναισθηματικές και ψυχοκοινωνικές ανάγκες του τέκνου, υιοθετώντας συμπεριφορά η οποία πληροί τα αποδεκτά πρότυπα και είναι αναγκαία για να διασφαλιστεί η μέριμνα και η ευθύνη για το τέκνο, αφού ληφθούν δεόντως υπόψη η προσωπικότητα και οι επιθυμίες του (άρθρο 5α του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Οι γονείς πρέπει να παρέχουν στο τέκνο τους κατάλληλες συνθήκες για την υγιή του ανατροφή και την ισορροπημένη προσωπική του ανάπτυξη και να το βοηθούν ώστε να μπορέσει στο μέλλον να ζει και να εργάζεται ανεξάρτητα. Οι γονείς πρέπει να συντηρούν και να ανατρέφουν το τέκνο τους και να διαφυλάττουν την υγεία και τη ζωή του. Είναι υπεύθυνοι για τη διασφάλιση, στο μέτρο των δυνατοτήτων τους, της παροχής της κατάλληλης εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης στο τέκνο τους, ανάλογα με τις ικανότητες, τις κλίσεις και τις επιθυμίες του. Το τέκνο έχει δικαίωμα επικοινωνίας και με τους δύο γονείς του, και αμφότεροι έχουν δικαίωμα επικοινωνίας με το τέκνο (άρθρα 102, 103 και 106 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Η νομική ευθύνη του γονέα έναντι του τέκνου του προβλέπεται στο άρθρο 142 του Κώδικα περί Ενοχών (Obligacijski zakonik). Οι γονείς ευθύνονται για τη ζημία που προκαλείται σε τρίτον από τέκνο κάτω των επτά ετών, ανεξάρτητα από το αν ευθύνονται οι ίδιοι για τη ζημία που προκλήθηκε. Οι γονείς ευθύνονται για τη ζημία που προκαλείται σε τρίτον από τέκνο άνω των επτά ετών, εκτός αν μπορούν να αποδείξουν ότι δεν ευθύνονται για τη ζημία που προκλήθηκε.

Το άρθρο 107 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων ρυθμίζει το ζήτημα της εκπροσώπησης ενός τέκνου στις σχέσεις του με τον εξωτερικό κόσμο. Τα ανήλικα τέκνα εκπροσωπούνται από τους γονείς τους. Καθένας από τους γονείς μπορεί να παραλάβει αντί του ανήλικου τέκνου του ένα έγγραφο που πρέπει να του επιδοθεί ή να του κοινοποιηθεί ή να λάβει τις πληροφορίες που πρέπει να δοθούν στο τέκνο του για ένα ζήτημα. Εάν οι γονείς δεν συγκατοικούν, παραλαμβάνει ο γονέας με τον οποίο διαμένει το τέκνο. Εάν και οι δύο γονείς ασχολούνται με τη φροντίδα και την ανατροφή του τέκνου, πρέπει να συμφωνήσουν για τον τόπο μόνιμης κατοικίας του τέκνου και για το ποιος από τους δύο πρέπει να παραλαμβάνει την αλληλογραφία του τέκνου.

Τα περιουσιακά στοιχεία του τέκνου τελούν υπό τη διαχείριση των γονέων του έως ότου ενηλικιωθεί το τέκνο (άρθρο 109 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

2 Γενικώς, ποιος έχει τη γονική μέριμνα ενός τέκνου;

Το γονικό δικαίωμα ασκείται και από τον πατέρα και από τη μητέρα (άρθρο 4 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Οι γονείς ασκούν το γονικό τους δικαίωμα με κοινή συναίνεση και σύμφωνα με τα συμφέροντα του τέκνου. Αν οι γονείς δεν συγκατοικούν και δεν ασκούν από κοινού την επιμέλεια του τέκνου, αποφασίζουν και οι δύο, με κοινή συναίνεση και σύμφωνα με τα συμφέροντα του τέκνου, για τα ζητήματα που έχουν σοβαρό αντίκτυπο στην ανάπτυξη του τέκνου. Τα θέματα που αφορούν την καθημερινή ζωή του τέκνου αποφασίζονται από τον γονέα ο οποίος ασκεί την επιμέλεια του τέκνου. Όταν ένας από τους γονείς εμποδίζεται στην άσκηση του γονικού δικαιώματος, αυτό ασκείται από τον άλλον γονέα (άρθρο 113 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Εάν ένας από τους γονείς έχει χάσει τη ζωή του ή είναι άγνωστος ή του έχει αφαιρεθεί το γονικό δικαίωμα ή η νομική ικανότητα, το γονικό δικαίωμα ασκείται από τον άλλο γονέα (άρθρο 115 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

3 Εάν οι γονείς δεν είναι σε θέση ή δεν επιθυμούν να ασκούν τη γονική μέριμνα, μπορεί να την ασκεί κάποιος άλλος;

Ένα παιδί μπορεί να λαμβάνει φροντίδα από άλλα πρόσωπα ή από ίδρυμα. Ένα κέντρο κοινωνικών υπηρεσιών (Center za socialno delo) μπορεί να απομακρύνει ένα παιδί από τους γονείς του και να το θέσει υπό την επιμέλεια άλλου προσώπου ή ιδρύματος, αν οι γονείς επιδεικνύουν αμέλεια στην ανατροφή και την παροχή φροντίδας για το τέκνο τους ή αν αυτό εξυπηρετεί τα συμφέροντα του τέκνου για άλλους σημαντικούς λόγους (άρθρο 120 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Ένα κέντρο κοινωνικών υπηρεσιών μπορεί να θέσει ένα παιδί σε μέριμνα στο πλαίσιο ανάδοχης οικογένειας αν δεν έχει δική του οικογένεια ή αν για διάφορους λόγους δεν μπορεί να διαμένει με τους γονείς του, ή ένα παιδί του οποίου η σωματική και διανοητική ανάπτυξη απειλείται από το περιβάλλον στο οποίο ζει (άρθρο 157 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων). Η μέριμνα στο πλαίσιο ανάδοχης οικογένειας διέπεται πιο διεξοδικά από τον νόμο περί μέριμνας στο πλαίσιο ανάδοχης οικογένειας (Zakon o izvajanju rejniške dejavnosti).

Ένας θετός γονέας μπορεί να αναλάβει τη μέριμνα του τέκνου. Ένα παιδί μπορεί να υιοθετηθεί αν οι γονείς του είναι άγνωστοι, αν η κατοικία των γονέων του ήταν άγνωστη για διάστημα ενός έτους, αν οι γονείς του έχουν συμφωνήσει ενώπιον αρμόδιας αρχής να δώσουν το τέκνο τους για υιοθεσία ή αν έχουν αποβιώσει (άρθρο 141 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Ο ανήλικος που δεν έχει γονείς ή του οποίου οι γονείς δεν τον φροντίζουν τίθεται υπό τη μέριμνα επιτρόπου του κέντρου κοινωνικών υπηρεσιών. Ο επίτροπος ανηλίκου ευθύνεται για τη φροντίδα του τέκνου ωσάν να ήταν γονέας (άρθρα 201 και 202 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

4 Σε περίπτωση διαζυγίου ή διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, με ποιον τρόπο γίνεται η ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας;

Οι γονείς που δεν συγκατοικούν ή προτίθενται να χωρίσουν πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία για την επιμέλεια των τέκνων που έχουν από κοινού προς το συμφέρον των τέκνων. Μπορεί να συμφωνήσουν να διατηρήσουν από κοινού την επιμέλεια των τέκνων τους, να αναθέσουν την επιμέλεια σε έναν από τους γονείς ή να χωρίσουν τα τέκνα. Εάν δεν μπορούν να καταλήξουν σε σχετική συμφωνία, θα λάβουν τη συνδρομή ενός κέντρου παροχής κοινωνικών υπηρεσιών. Εάν οι γονείς δεν μπορούν να συμφωνήσουν για την επιμέλεια των τέκνων τους ακόμη και με τη συνδρομή ενός κέντρου κοινωνικής πρόνοιας, το δικαστήριο μπορεί να συμφωνήσει επί αιτήματος ενός ή και των δύο γονέων, να δοθεί η επιμέλεια στον έναν γονέα ή να χωριστούν τα τέκνα ανάμεσα στους γονείς. Το δικαστήριο μπορεί επίσης να απονείμει αυτεπαγγέλτως σε τρίτον την επιμέλεια όλων ή ορισμένων τέκνων. Πριν εκδώσει την απόφασή του, το δικαστήριο οφείλει να ζητήσει τη γνώμη ενός κέντρου κοινωνικών υπηρεσιών σχετικά με τα συμφέροντα του τέκνου. Το δικαστήριο εξετάζει επίσης τη γνώμη του τέκνου, αν αυτή εκφράζεται από το ίδιο το τέκνο ή από πρόσωπο το οποίο εμπιστεύεται το τέκνο και έχει επιλεγεί από το ίδιο, εφόσον είναι σε θέση να κατανοεί τη σπουδαιότητα και τις συνέπειες της γνώμης (άρθρο 105 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Όταν ένα δικαστήριο ακυρώνει τον γάμο, αποφασίζει επίσης για την επιμέλεια και τη διατροφή των τέκνων που έχουν οι σύζυγοι από κοινού και για την επικοινωνία τους με τους γονείς (άρθρο 78 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Όταν οι γονείς δεν συγκατοικούν και δεν ασκούν από κοινού την επιμέλεια του τέκνου, αποφασίζουν και οι δύο, με κοινή συναίνεση και σύμφωνα με τα συμφέροντα του τέκνου, για τα ζητήματα που έχουν σοβαρό αντίκτυπο στην ανάπτυξή του. Τα θέματα που αφορούν την καθημερινή ζωή του τέκνου αποφασίζονται από τον γονέα ο οποίος ασκεί την επιμέλειά του (άρθρο 113 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

5 Εάν οι γονείς συνάψουν συμφωνία σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας, ποια τυπική διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί προκειμένου η εν λόγω συμφωνία να είναι νομικά δεσμευτική;

Οι γονείς που δεν συγκατοικούν ή προτίθενται να χωρίσουν πρέπει να συμφωνήσουν για την επιμέλεια των τέκνων που έχουν από κοινού, με τρόπο που να εξυπηρετεί τα συμφέροντα των τέκνων. Εάν οι γονείς καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με την επιμέλεια των τέκνων, μπορούν να υποβάλουν στο δικαστήριο πρόταση για την έκδοση σχετικής απόφασης στο πλαίσιο της εκούσιας διαδικασίας. Το δικαστήριο απορρίπτει τη συμφωνία αν κρίνει ότι δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του τέκνου. Εάν οι γονείς δεν είναι σε θέση να καταλήξουν μόνοι τους σε σχετική συμφωνία θα λάβουν τη συνδρομή ενός κέντρου παροχής κοινωνικών υπηρεσιών. Εάν οι γονείς δεν είναι σε θέση να καταλήξουν σε συμφωνία, ακόμη και με τη συνδρομή ενός κέντρου κοινωνικών υπηρεσιών, αποφασίζει το δικαστήριο επί αιτήματος ενός ή και των δύο γονέων (άρθρο 105 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Οι γονείς που δεν συγκατοικούν ή προτίθενται να χωρίσουν πρέπει να καταρτίσουν συμφωνία για τη διατροφή των τέκνων που έχουν από κοινού. Εάν δεν είναι σε θέση να καταρτίσουν μόνοι τους συμφωνία ως προς το ζήτημα, θα λάβουν τη συνδρομή ενός κέντρου παροχής κοινωνικών υπηρεσιών. Εάν οι γονείς δεν είναι σε θέση να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με τη διατροφή των τέκνων που έχουν από κοινού, ακόμη και με τη συνδρομή του κέντρου κοινωνικών υπηρεσιών, αποφασίζει το δικαστήριο επί αιτήματος ενός ή και των δύο γονέων (άρθρο 105α του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Το τέκνο έχει δικαίωμα επικοινωνίας και με τους δύο γονείς του, και αμφότεροι έχουν δικαίωμα επικοινωνίας με το τέκνο. Η εν λόγω επικοινωνία διασφαλίζει πρωτίστως την κάλυψη των συμφερόντων του τέκνου. Ο γονέας με τον οποίο διαμένει το τέκνο και ασκεί την επιμέλειά του, ή ο τρίτος με τον οποίο διαμένει το τέκνο, πρέπει να απέχει από κάθε συμπεριφορά που εμποδίζει ή αποτρέπει το τέκνο από τη διατήρηση επικοινωνίας με τον άλλον γονέα ή τους γονείς του και πρέπει να προσπαθεί να ενθαρρύνει το τέκνο να υιοθετήσει κατάλληλη συμπεριφορά ως προς την επικοινωνία του με τον άλλο γονέα ή τους γονείς του. Ο γονέας που έχει επικοινωνία με το τέκνο πρέπει να απέχει από κάθε συμπεριφορά η οποία εμποδίζει τη φροντίδα και την ανατροφή του τέκνου. Εάν οι γονείς καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με την επικοινωνία, μπορούν να υποβάλουν στο δικαστήριο πρόταση για την έκδοση απόφασης στο πλαίσιο της εκούσιας δικαιοδοσίας. Το δικαστήριο απορρίπτει τη συμφωνία αν κρίνει ότι δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του τέκνου. Εάν οι γονείς δεν μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία για την επικοινωνία, ακόμη και μετά τη συνδρομή ενός κέντρου κοινωνικών υπηρεσιών, αποφασίζει το δικαστήριο επί αιτήματος ενός ή και των δύο γονέων (άρθρο 106α του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Το τέκνο έχει επίσης δικαίωμα να επικοινωνεί με άλλα πρόσωπα με τα οποία διατηρεί οικογενειακές σχέσεις και με τα οποία έχει στενό προσωπικό δεσμό, εκτός αν αυτό αντιβαίνει στα συμφέροντα του τέκνου. Τέτοια πρόσωπα θεωρούνται, ιδίως, οι παππούδες του τέκνου, οι αδελφοί και οι αδελφές, τα ετεροθαλή αδέλφια, οι πρώην ανάδοχοι γονείς, και ο/η πρώην ή νυν σύζυγος ή εξωγαμιαίος σύντροφος του ενός ή του άλλου γονέα. Η συμφωνία για την επικοινωνία καταρτίζεται από τους γονείς του τέκνου, το τέκνο (εάν είναι σε θέση να κατανοήσει τη σπουδαιότητα της συμφωνίας) και τα πρόσωπα με τα οποία το τέκνο έχει προσωπικό δεσμό. Εάν δεν μπορούν να καταλήξουν σε σχετική συμφωνία, θα λάβουν τη συνδρομή ενός κέντρου παροχής κοινωνικών υπηρεσιών. Το μέτρο και ο τρόπος διατήρησης της επικοινωνίας πρέπει να εξυπηρετούν το συμφέρον του τέκνου. Εάν οι γονείς του τέκνου, το τέκνο και τα πρόσωπα με τα οποία έχει προσωπικό δεσμό καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με την επικοινωνία, μπορούν να υποβάλουν πρόταση στο δικαστήριο να εκδώσει σχετική απόφαση στο πλαίσιο της εκούσιας διαδικασίας. Το δικαστήριο απορρίπτει τη συμφωνία αν κρίνει ότι δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του τέκνου. Εάν δεν μπορέσουν να καταλήξουν σε συμφωνία ακόμη και με τη συνδρομή του κέντρου κοινωνικών υπηρεσιών, αποφασίζει το δικαστήριο για την επικοινωνία (άρθρο 106α του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων)

6 Εάν οι γονείς δεν είναι σε θέση να καταλήξουν σε συμφωνία για το θέμα της γονικής μέριμνας, ποιοι εναλλακτικοί τρόποι επίλυσης της διαφοράς προβλέπονται, εκτός από την προσφυγή στη δικαιοσύνη;

Εάν οι γονείς δεν είναι σε θέση να καταλήξουν μόνοι τους σε συμφωνία ως προς το ζήτημα, θα λάβουν τη συνδρομή ενός κέντρου παροχής κοινωνικών υπηρεσιών. Εάν δεν είναι σε θέση να καταλήξουν σε συμφωνία ακόμη και με τη συνδρομή του κέντρου κοινωνικών υπηρεσιών, αποφασίζει το δικαστήριο επί του ζητήματος.

7 Εάν οι γονείς προσφύγουν στη δικαιοσύνη, ποια ζητήματα που αφορούν το τέκνο μπορεί να ρυθμίσει ο δικαστής;

Το δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι ένας από τους δύο γονείς θα έχει την επιμέλεια όλων των τέκνων ή ότι τα τέκνα θα χωριστούν ανάμεσα στους γονείς. Το δικαστήριο μπορεί επίσης να απονείμει αυτεπαγγέλτως σε τρίτον την επιμέλεια όλων ή ορισμένων τέκνων (άρθρο 105 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Το δικαστήριο αποφαίνεται επίσης για τη διατροφή και την επικοινωνία με το τέκνο (άρθρα 105α, 106 και 106α του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Κατά την έκδοση απόφασης σχετικά με την επικοινωνία, το δικαστήριο καθοδηγείται κυρίως από τα συμφέροντα του τέκνου. Η πρόταση ή η αίτηση έκδοσης απόφασης για την επικοινωνία πρέπει να συνοδεύεται από αποδεικτικά στοιχεία του αρμόδιου κέντρου κοινωνικών υπηρεσιών τα οποία να αποδεικνύουν ότι οι γονείς προσπάθησαν να καταρτίσουν συμφωνία για την επικοινωνία με τη συνδρομή του. Το δικαστήριο μπορεί να αφαιρέσει ή να περιορίσει το δικαίωμα επικοινωνίας στο μέτρο που είναι αναγκαίο για τη διαφύλαξη των συμφερόντων του τέκνου. Η επικοινωνία που επιβάλλει ψυχολογική πίεση στο τέκνο ή θέτει σε διακινδύνευση τη σωματική ή πνευματική του ανάπτυξη δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του τέκνου. Το δικαστήριο μπορεί με απόφασή του να διατάξει την επικοινωνία υπό την επίβλεψη τρίτου, ή να αποκλείσει την προσωπική επικοινωνία και επαφή (δηλαδή, ότι θα πρέπει να διενεργείται με άλλον τρόπο) εάν διαφορετικά αυτό δεν θα ήταν προς το συμφέρον του τέκνου (άρθρο 106 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Η διατροφή καθορίζεται μετά από τη δέουσα εξέταση των αναγκών του ενάγοντος και τις υλικές και εισοδηματικές ικανότητες του προσώπου που πρέπει να πληρώσει διατροφή. Κατά τον υπολογισμό της διατροφής που οφείλεται σε τέκνο, το δικαστήριο πρέπει να ενεργήσει προς το συμφέρον του παιδιού, καθορίζοντας ένα επαρκές ποσό διατροφής με το οποίο θα διασφαλιστεί η επιτυχής σωματική και διανοητική του ανάπτυξη (άρθρα 129 και 129α του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων)

8 Εάν το δικαστήριο αναθέσει την επιμέλεια του τέκνου αποκλειστικά σε έναν γονέα, αυτό σημαίνει ότι ο εν λόγω γονέας μπορεί να αποφασίζει για οτιδήποτε αφορά το τέκνο χωρίς προηγουμένως να συμβουλεύεται τον άλλο γονέα;

Αν οι γονείς δεν συγκατοικούν και δεν ασκούν από κοινού την επιμέλεια του τέκνου, αποφασίζουν μαζί, με κοινή συναίνεση και σύμφωνα με τα συμφέροντα του τέκνου, για τα ζητήματα που έχουν σοβαρό αντίκτυπο στην ανάπτυξή του. Εάν δεν μπορούν να καταλήξουν σε σχετική συμφωνία, θα λάβουν τη συνδρομή ενός κέντρου παροχής κοινωνικών υπηρεσιών. Τα θέματα που αφορούν την καθημερινή ζωή του τέκνου αποφασίζονται από τον γονέα ο οποίος ασκεί την επιμέλεια του τέκνου. Εάν οι γονείς δεν μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία για τα ζητήματα που έχουν σοβαρό αντίκτυπο στην ανάπτυξη του τέκνου, ακόμη και με τη συνδρομή του κέντρου κοινωνικών υπηρεσιών, αποφασίζει το δικαστήριο στο πλαίσιο της εκούσιας διαδικασίας επί αιτήματος ενός ή και των δύο γονέων (άρθρο 113 του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

9 Εάν το δικαστήριο αποφασίσει ότι οι γονείς ασκούν από κοινού την επιμέλεια του τέκνου, τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

Έχει την έννοια ότι και οι δύο γονείς ευθύνονται εξίσου για την ανατροφή και την ανάπτυξη του τέκνου και ότι και οι δύο πρέπει να συνεχίσουν να μεριμνούν για το τέκνο.

10 Ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο (ή άλλη αρχή) στο οποίο κατατίθεται η αγωγή για την άσκηση της γονικής μέριμνας; Ποιες είναι οι τυπικές διαδικασίες και ποια έγγραφα πρέπει να συνοδεύουν το αίτημα;

Τα πρωτοδικεία (okrožna sodišča) είναι τα καθ’ ύλην αρμόδια δικαστήρια σ’ αυτές τις περιπτώσεις [άρθρο 32 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (Zakon o pravdnem postopku)].

Γενικά κατά τόπον αρμόδιο είναι το δικαστήριο του τόπου της μόνιμης κατοικίας του εναγομένου. Εάν ένα σλοβενικό δικαστήριο έχει αρμοδιότητα λόγω προσωρινής διαμονής του εναγομένου στη Σλοβενία, το δικαστήριο του τόπου προσωρινής διαμονής του εναγομένου έχει γενική κατά τόπο αρμοδιότητα. Εάν πέραν της μόνιμης κατοικίας του ο εναγόμενος έχει επίσης προσωρινή διαμονή σε άλλη πόλη και εφόσον τεκμαίρεται από τις περιστάσεις ότι θα εξακολουθήσει να διαμένει σ’ αυτήν για μεγάλο χρονικό διάστημα, το δικαστήριο του τόπου προσωρινής διαμονής του εναγομένου έχει επίσης γενική κατά τόπο αρμοδιότητα (άρθρο 47 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας)

Αν ο ενάγων σε υπόθεση διατροφής είναι το πρόσωπο το οποίο αξιώνει τη διατροφή, το δικαστήριο του τόπου κατοικίας ή προσωρινής διαμονής του ενάγοντος έχει επίσης γενική κατά τόπον αρμοδιότητα. Εάν σε υπόθεση διατροφής με διεθνή στοιχεία έχει αρμοδιότητα δικαστήριο της Σλοβενίας λόγω του ότι ο ενάγων είναι ανήλικος και μόνιμος κάτοικος Σλοβενίας, το δικαστήριο της κατοικίας του ενάγοντος έχει κατά τόπον αρμοδιότητα. Εάν σε υπόθεση διατροφής έχει αρμοδιότητα δικαστήριο της Σλοβενίας λόγω του ότι ο εναγόμενος διατηρεί περιουσιακά στοιχεία στη Σλοβενία τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την καταβολή διατροφής, το δικαστήριο του τόπου των περιουσιακών αυτών στοιχείων έχει κατά τόπον αρμοδιότητα (άρθρο 50 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας).

Οι διάδικοι και οι λοιποί συμμετέχοντες στη διαδικασία πρέπει να υποβάλουν αγωγές, εφέσεις και άλλες αιτήσεις στη σλοβενική γλώσσα ή τη γλώσσα της εθνικής κοινότητας που χρησιμοποιείται επισήμως από το δικαστήριο (άρθρο 104 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας).

Η αγωγή πρέπει να περιέχει ορισμένο αίτημα, περιγραφή του βασικού αντικειμένου της διαφοράς, τυχόν παρεπόμενων αξιώσεων και των πραγματικών περιστατικών τα οποία θεμελιώνουν το αίτημα του ενάγοντος, αποδεικτικά στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν αυτά τα πραγματικά περιστατικά και όλα τα υπόλοιπα στοιχεία τα οποία πρέπει να περιέχει κάθε αγωγή (άρθρο 180 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας).

Σύμφωνα με τον νόμο, ως αίτηση νοείται η αγωγή, η απάντηση στην αγωγή, τα ένδικα μέσα και οι λοιπές δηλώσεις, προτάσεις ή επικοινωνίες οι οποίες υποβάλλονται εκτός του πλαισίου της δίκης. Η αίτηση πρέπει να είναι κατανοητή και να περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία τα οποία είναι απαραίτητα για τη διεξαγωγή της διαδικασίας στο ακροατήριο. Ιδίως πρέπει να περιλαμβάνουν τα παρακάτω: στοιχεία σχετικά με το δικαστήριο, τα ονόματα και τις διευθύνσεις κατοικίας ή προσωρινής διαμονής των διαδίκων, τα ονόματα των νομίμων εκπροσώπων ή πληρεξουσίων, το αντικείμενο της διαφοράς και το περιεχόμενο της δήλωσης. Ο αιτών πρέπει να υπογράψει την αίτηση, εκτός αν αυτό δεν είναι δυνατό λόγω της μορφής της αίτησης. Ως πρωτότυπη υπογραφή του αιτούντος νοείται η ιδιόχειρη υπογραφή του καθώς και η ασφαλής ηλεκτρονική υπογραφή που έχει επαληθευθεί μέσω νομίμου πιστοποιητικού. Εάν η δήλωση περιλαμβάνει κάποιο αίτημα, ο αιτών πρέπει να ορίζει στην αίτηση τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν το αίτημα και τα αποδεικτικά στοιχεία που το αποδεικνύουν, όποτε απαιτείται (άρθρο 105 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας)

Τα δικαστικά έξοδα πρέπει να καταβληθούν κατά την άσκηση της αγωγής. Τα δικαστικά έξοδα πρέπει να καταβάλλονται το αργότερο έως τη λήξη της προθεσμίας που έχει ορίσει το δικαστήριο στη διαταγή πληρωμής των δικαστικών εξόδων (άρθρο 105α του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας).

Η αίτηση πρέπει να υποβληθεί γραπτώς. Ως έγγραφη νοείται η αίτηση που συμπληρώνεται χειρόγραφα ή εκτυπώνεται και υπογράφεται ιδιοχείρως από τον αιτούντα (αίτηση σε φυσική μορφή) ή ενυπόγραφη αίτηση σε ηλεκτρονική μορφή, φέρουσα ασφαλή ηλεκτρονική υπογραφή που έχει επαληθευθεί μέσω νομίμου πιστοποιητικού. Η έγγραφη αίτηση υποβάλλεται ταχυδρομικώς, ηλεκτρονικά, με τη χρήση τεχνολογίας επικοινωνιών, παραδίδεται απευθείας στο δικαστήριο ή παραδίδεται από πρόσωπο που αναλαμβάνει επαγγελματικά την υποβολή αιτήσεων. Οι ηλεκτρονικές αιτήσεις υποβάλλονται στο σύστημα πληροφοριών με ηλεκτρονικά μέσα. Ο αιτών λαμβάνει αυτόματη επιβεβαίωση της παραλαβής της αίτησης από το σύστημα πληροφοριών. Η αίτηση μπορεί να υποβληθεί με τη μορφή του προβλεπόμενου εντύπου ή άλλου τυποποιημένου εγγράφου (άρθρο 105β του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας).

Η αίτηση που πρέπει να επιδοθεί στον αντίδικο πρέπει να κατατεθεί στο δικαστήριο σε όσα αντίγραφα απαιτεί το δικαστήριο και ο αντίδικος και σε μορφή που να μπορεί να γίνει αποδεκτή από το δικαστήριο. Το ίδιο ισχύει και για τα συνημμένα έγγραφα. Η αίτηση και τα συνημμένα έγγραφα που υποβάλλονται ηλεκτρονικά και πρέπει να επιδοθούν στον αντίδικο διαβιβάζονται σε ένα μόνο αντίγραφο. Το δικαστήριο παράγει όσα ηλεκτρονικά αντίγραφα ή φωτοαντίγραφα ζητήσει ο αντίδικος. (άρθρο 106 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας). Τα έγγραφα που επισυνάπτονται στην αίτηση μπορεί να είναι πρωτότυπα ή αντίγραφα (άρθρο 107 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας).

11 Ποια διαδικασία ακολουθείται στην περίπτωση αυτή; Υπάρχει διαδικασία κατεπείγοντος;

Το πρωτοδικείο αποφασίζει στο πλαίσιο της αστικής διαδικασίας, εκτός αν ο νόμος ορίζει ότι θα πρέπει να τηρηθεί εκούσια διαδικασία. Τα δικαστήρια επιλύουν τις υποθέσεις του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων κατά προτεραιότητα (άρθρο 10α του νόμου περί γαμικών και οικογενειακών σχέσεων).

Κατά τη διάρκεια της δίκης σε διαφορές που αφορούν σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνων, το δικαστήριο μπορεί, με πρόταση διαδίκου ή αυτεπαγγέλτως, να διατάξει προσωρινά μέτρα (ασφαλιστικά μέτρα) ως προς την επιμέλεια και τη διατροφή των τέκνων, καθώς και προσωρινά μέτρα για την αφαίρεση ή τον περιορισμό του δικαιώματος επικοινωνίας ή για τη μέθοδο με την οποία θα πραγματοποιείται η επικοινωνία. Τα ασφαλιστικά μέτρα εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία του νόμου περί εκτέλεσης και εξασφάλισης απαιτήσεων (Zakon o izvršbi in zavarovanju) (άρθρο 411 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας).

12 Μπορώ να τύχω νομικής συνδρομής για την κάλυψη των εξόδων της διαδικασίας;

Ναι, παρέχεται η δυνατότητα νομικής συνδρομής για την κάλυψη των εξόδων της διαδικασίας. Η απόφαση για τη χορήγηση δωρεάν νομικής συνδρομής εκδίδεται από τον πρόεδρο του περιφερειακού δικαστηρίου [άρθρο 2 του νόμου περί νομικής συνδρομής [(Zakon o brezplačni pravni pomoči)].

Δωρεάν νομική συνδρομή μπορεί να εγκριθεί σε σχέση με νομικές συμβουλευτικές υπηρεσίες και λοιπές νομικές υπηρεσίες που ορίζει ο νόμος, καθώς και σε σχέση με όλες τις μορφές δικαστικής προστασίας ενώπιον όλων των τακτικών και ειδικών δικαστηρίων της Σλοβενίας, περιλαμβανομένου του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Σλοβενίας (Ustavno sodišče Republike Slovenije), και ενώπιον όλων των αρχών, οργανισμών και προσώπων στη Σλοβενία τα οποία είναι αρμόδια για την εξωδικαστική επίλυση διαφορών, καθώς και με τη μορφή απαλλαγής από τα έξοδα της δικαστικής διαδικασίας (άρθρο 7 του νόμου περί νομικής συνδρομής).

Δικαιούχοι νομικής συνδρομής σύμφωνα με τον εν λόγω νόμο είναι: 1. πολίτες της Σλοβενίας 2. αλλοδαποί υπήκοοι με μόνιμη ή προσωρινή κατοικία στη Σλοβενία και πρόσωπα χωρίς ιθαγένεια (ανιθαγενείς) που διαμένουν νόμιμα στη Σλοβενία 3. λοιποί αλλοδαποί υπήκοοι υπό όρους αμοιβαιότητας ή υπό τους όρους και στις περιπτώσεις που ορίζονται σε διεθνείς συνθήκες που δεσμεύουν τη Σλοβενία 4. μη κυβερνητικές οργανώσεις και σωματεία που ενεργούν σε μη κερδοσκοπική βάση και προς εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος και είναι καταχωρισμένα στο ανάλογο μητρώο σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, σε διαφορές που συνδέονται με την εκτέλεση δραστηριοτήτων προς το δημόσιο συμφέρον ή με τον σκοπό για τον οποίο προβλέφθηκαν5. άλλα πρόσωπα για τα οποία ο νόμος ή διεθνής συνθήκη η οποία δεσμεύει τη Σλοβενία προβλέπει δικαίωμα νομικής συνδρομής (άρθρο 10 του νόμου περί νομικής συνδρομής).

Ο δικαιούχος νομικής συνδρομής μπορεί να ζητήσει νομική συνδρομή σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας. Για τη χορήγηση νομικής συνδρομής πρέπει να αποδεικνύεται η οικονομική κατάσταση του αιτούντος, καθώς και οι λοιπές προϋποθέσεις που ορίζονται στον νόμο (άρθρο 11 του νόμου περί νομικής συνδρομής).

13 Είναι δυνατή η άσκηση ένδικου μέσου κατά απόφασης για τη γονική μέριμνα;

Ναι, αρμόδιο να αποφανθεί επί του ένδικου μέσου κατά πρωτόδικης απόφασης με την οποία ρυθμίζεται η γονική μέριμνα είναι το ανώτερο δικαστήριο (višje sodišče) (άρθρο 35 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας). Ένδικο μέσο μπορεί να κατατεθεί στο δικαστήριο το οποίο εξέδωσε την απόφαση στον πρώτο βαθμό, σε επαρκή αριθμό αντιγράφων για το δικαστήριο και τον αντίδικο (άρθρο 342 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας).

14 Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να απαιτηθεί προσφυγή σε δικαστήριο ή άλλη αρχή για την εκτέλεση απόφασης σχετικής με τη γονική μέριμνα. Ποια διαδικασία εφαρμόζεται στις περιπτώσεις αυτές;

Η διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης προβλέπεται στον νόμο περί αναγκαστικής εκτέλεσης και εξασφάλισης απαιτήσεων. Αν δεν ορίζει διαφορετικά ο νόμος, καθ’ ύλην αρμόδιο να διατάξει την αναγκαστική εκτέλεση είναι το τοπικό δικαστήριο (okrajno sodišče) (άρθρο 5 του νόμου περί αναγκαστικής εκτέλεσης και εξασφάλισης απαιτήσεων).

Κατά τόπον αρμόδιο να αποφασίσει επί αίτησης εκτέλεσης δικαστικής απόφασης η οποία ρυθμίζει την επιμέλεια τέκνου και επί της ίδιας της αναγκαστικής εκτέλεσης είναι το δικαστήριο του τόπου μόνιμης ή προσωρινής κατοικίας του προσώπου που έχει αναλάβει την επιμέλεια ή το δικαστήριο του τόπου μόνιμης ή προσωρινής κατοικίας του προσώπου κατά του οποίου ασκήθηκε η πρόταση αναγκαστικής εκτέλεσης. Το δικαστήριο του τόπου στον οποίο βρίσκεται το τέκνο είναι επίσης κατά τόπον αρμόδιο για την απευθείας αναγκαστική εκτέλεση (άρθρο 238α του νόμου περί αναγκαστικής εκτέλεσης και εξασφάλισης απαιτήσεων).

Σύμφωνα με τη διαταγή εκτέλεσης, η υποχρέωση παράδοσης του τέκνου επιβάλλεται στο πρόσωπο το οποίο αφορά ο τίτλος αναγκαστικής εκτέλεσης, το πρόσωπο από τη βούληση του οποίου εξαρτάται η παράδοση ενός τέκνου και το πρόσωπο με το οποίο βρίσκεται το τέκνο κατά τον χρόνο έκδοσης της διαταγής. Το δικαστήριο ορίζει στη διαταγή εκτέλεσης ότι το καθήκον παράδοσης του τέκνου αναπτύσσει τα έννομα αποτελέσματά του και κατά κάθε άλλου προσώπου με το οποίο βρίσκεται το τέκνο κατά τον χρόνο της εκτέλεσης (άρθρο 238γ του νόμου περί αναγκαστικής εκτέλεσης και εξασφάλισης)

Λαμβάνοντας υπόψη όλες τις περιστάσεις της υπόθεσης και για την προστασία των συμφερόντων του τέκνου, το δικαστήριο αποφασίζει αν θα εκτελέσει την απόφαση για την επιμέλεια του τέκνου επιβάλλοντας πρόστιμο στο πρόσωπο το οποίο αφορά η διαταγή εκτέλεσης ή απομακρύνοντας το τέκνο και παραδίδοντας το στο πρόσωπο στο οποίο έχει ανατεθεί η επιμέλειά του (άρθρο 238č του νόμου περί αναγκαστικής εκτέλεσης και εξασφάλισης απαιτήσεων).

15 Τι πρέπει να πράξω για να επιτύχω την αναγνώριση και εκτέλεση σε αυτό το κράτος μέλος απόφασης γονικής μέριμνας που εκδόθηκε από δικαστήριο άλλου κράτους μέλους;

Οι δικαστικές αποφάσεις για τη γονική μέριμνα αναγνωρίζονται και εκτελούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 του Συμβουλίου. Το δικαστήριο εφαρμόζει την εκούσια διαδικασία σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου περί εκούσιας αστικής διαδικασίας (Zakon o nepravdnem postopku).

16 Σε ποιο δικαστήριο αυτού του κράτους μέλους πρέπει να προσφύγω κατά της αναγνώρισης απόφασης γονικής μέριμνας που εκδόθηκε από δικαστήριο άλλου κράτους μέλους; Ποια διαδικασία ακολουθείται σε αυτή την περίπτωση;

Αρμόδια για την εκδίκαση των αιτήσεων κήρυξης της εκτελεστότητας είναι τα πρωτοδικεία.

Το δικαστήριο που έχει κηρύξει εκτελεστή μια δικαστική απόφαση είναι αρμόδιο για την εκδίκαση των ένδικων μέσων που ασκούνται κατά δικαστικής απόφασης η οποία κηρύσσει την εκτελεστότητα.

Το δικαστήριο εφαρμόζει την εκούσια διαδικασία σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου περί εκούσιας αστικής διαδικασίας.

Κατάλογος Πρωτοδικείων  PDF (244 Kb) sl

17 Ποιο είναι το εφαρμοστέο δίκαιο στις διαδικασίες γονικής μέριμνας όταν το παιδί ή οι γονείς δεν διαμένουν σε αυτό το κράτος μέλος ή έχουν διαφορετικές ιθαγένειες;

Σύμφωνα με τον νόμο περί ιδιωτικού διεθνούς δικαίου και διαδικασίας (Zakon o mednarodnem zasebnem pravu in postopku), οι σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνων αξιολογούνται σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας της οποίας είναι υπήκοοι. Εάν οι γονείς και τα τέκνα είναι υπήκοοι διαφορετικών χωρών, εφαρμόζεται η νομοθεσία της χώρας στην οποία έχουν όλοι τη μόνιμη κατοικία τους. Εάν οι γονείς και τα τέκνα είναι υπήκοοι διαφορετικών χωρών και δεν έχουν μόνιμη κατοικία στην ίδια χώρα, εφαρμόζεται το δίκαιο της χώρας της οποίας υπήκοος είναι το τέκνο (άρθρο 42).

Τελευταία επικαιροποίηση: 09/08/2019

Την έκδοση αυτής της σελίδας στην εθνική γλώσσα διαχειρίζεται ο αντίστοιχος αρμόδιος επαφής του ΕΔΔ. Οι μεταφράσεις έχουν γίνει από την αρμόδια υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι τυχόν αλλαγές που επιφέρει η αρμόδια εθνική αρχή στο πρωτότυπο ενδέχεται να μην έχουν περιληφθεί ακόμα στις μεταφράσεις. Η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Δικαστικό Δίκτυο δεν αναλαμβάνουν καμία απολύτως ευθύνη όσον αφορά πληροφορίες ή δεδομένα που περιέχονται ή αναφέρονται στο παρόν έγγραφο. Βλ. την ανακοίνωση νομικού περιεχομένου για τους κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας που ισχύουν στο κράτος μέλος που είναι αρμόδιο για την παρούσα σελίδα.

Σχόλια

Χρησιμοποιήστε το παρακάτω δελτίο για να διατυπώσετε τα σχόλια και τις παρατηρήσεις σας για τον νέο μας ιστότοπο