Aan de vertaling in het Nederlands wordt momenteel gewerkt.
De volgende vertalingen zijn al beschikbaar
Swipe to change

Nationale gewone rechtbanken

Frankrijk

Op deze pagina vindt u informatie over de organisatie van de gewone rechtbanken in Frankrijk.

Inhoud aangereikt door
Frankrijk

Gewone rechtbanken - inleiding

Rechtbanken van eerste aanleg

Jurisdictie in civiele zaken

1. Tribunal de grande instance (arrondissementsrechtbank)

De Tribunal de grande instance is bevoegd voor geschillen tussen particulieren (burgerlijke zaken) met een waarde van meer dan 10 000 EUR.

Tevens is de tribunal, ongeacht het gevorderde bedrag, bevoegd op de volgende terreinen:

  • burgerlijke staat van personen: huwelijk, afstamming, adoptie, verklaring van afwezigheid;
  • correctie van akten van de burgerlijke stand;
  • nalatenschappen;
  • burgerlijke boetes in hoofde van ambtenaren van de burgerlijke stand;
  • onroerende rechtsvorderingen;
  • vereffening van verenigingen;
  • bescherming, surseance van betaling onder toezicht van de rechtbank en gerechtelijke vereffening wanneer de schuldenaar geen handelaar is of niet in het repertorium van beroepen is opgenomen;
  • beroepsziekte- en ongevallenverzekering voor niet-loontrekkenden in de landbouwsector;
  • registratierechten, belasting op kadastrale openbaarmaking, zegelrechten en indirecte contributies en met deze rechten, belastingen of contributies gelijkgestelde taksen;
  • handelshuren met uitzondering van geschillen betreffende de vaststelling van de prijs van een herzien of verlengd huurcontract, huurcontracten voor ruimten waar een vrij beroep wordt beoefend, en overeenkomsten van bezetting ter bede in handelszaken;
  • procedures wegens valsheid in geschrifte van authentieke akten;
  • burgerlijke rechtsvorderingen voor eerroof of mondelinge of schriftelijke, openbare of niet-openbare beledigingen.

De sector strafrecht van de Tribunal de grande instance wordt de Tribunal correctionnel (correctionele rechtbank) genoemd en is bevoegd om een oordeel te vellen over delicten (zie hieronder).

De Tribunal de grande instance is samengesteld uit beroepsrechters: president, vicepresidenten, rechters, procureur van de Republiek, viceprocureurs, substituten.

Er zijn eveneens gespecialiseerde rechters zoals:

  • De kinderrechter (juge des enfants) die bevoegd is om beschermende maatregelen te treffen ten aanzien van minderjarigen die in gevaar verkeren, en vergrijpen (overtredingen en delicten) door minderjarigen te beoordelen. In strafzaken kan hij, in geval van een zitting achter gesloten deuren, slechts educatieve maatregelen opleggen; als voorzitter van de kinderrechtbank zetelt hij met twee lekenrechters en deze rechtbank mag zowel educatieve sancties als straffen opleggen.
  • De rechter die toeziet op de uitvoering van straffen (juge de l’application des peines), is belast met de vaststelling van de belangrijkste voorwaarden van de uitvoering van vrijheidsberovende straffen; in een "gesloten" milieu, d.w.z. in geval van een gevangenisstraf, is hij bevoegd om straffen aan te passen (bv. externe tewerkstelling, semivrijheid, voorwaardelijke invrijheidsstelling, plaatsing onder elektronisch toezicht); in een "open" milieu moet hij de veroordeelde gedurende diens straftijd volgen en controleren (bv. voorwaardelijke gevangenisstraf met proeftijd, taakstraf, sociaaljuridisch toezicht).
  • De onderzoeksrechter (juge d’instruction) dient onder toezicht van de onderzoekskamer van het Cour d’appel (hof van beroep) alle stappen te ondernemen die nodig zijn om de waarheid boven tafel te krijgen; hij verzamelt alle belastende en ontlastende gegevens; wanneer hij van oordeel is dat zijn onderzoek is afgerond, kan hij buitenvervolgingstelling bevelen of de betrokkene voor een uitspraak naar het Cour d’assises (hof van assisen) of Tribunal correctionnel verwijzen. De onderzoeksrechter kan de zaak niet bij zichzelf aanhangig maken. Dat moet gebeuren door de procureur van de Republiek of het slachtoffer in het kader van een klacht met civiele partijstelling.

De Tribunal de grande instance is doorgaans in de hoofdplaats van het departement gevestigd, maar kan ook in andere gemeenten gevestigd zijn. Op 1 januari 2013 zijn er in totaal 161 arrondissementsrechtbanken.

2. Het Tribunal d’instance (kantongerecht)

Het Tribunal d'instance doet uitspraak in geschillen tussen particulieren (burgerlijke zaken) met een waarde van minder dan 10 000 EUR.

Voorts heeft het functie-eigen bevoegdheden (bv. loonbeslag, lijfrente, verkiezingszaken, woninghuur) en administratieve bevoegdheden; zo beschikt de hoofdgriffier van het Tribunal d’instance bijvoorbeeld over de bevoegdheid om nationaliteitsbewijzen af te leveren.

De sector strafrecht van dit gerecht, de Tribunal de police (politierechter), is bevoegd om uitspraak te doen in overtredingen van de vijfde categorie (zie hieronder).

Verder fungeert de kantonrechter als voogdijrechter (juge des tutelles) (met uitzondering van het voogdijschap over minderjarigen dat sinds een wet van 12 mei 2009 onder de bevoegdheid van de rechter voor familiezaken van de Tribunal de grande instance valt): d.w.z. dat hij belast is met de bescherming van kwetsbare meerderjarigen door toezicht te houden op het beheer van hun vermogen.

De Tribunal d’instance is samengesteld uit een of meer rechters, maar de zaken worden behandeld door één rechter.

De Tribunal d'instance is doorgaans in de hoofdplaats van het arrondissement gevestigd. Op 1 januari 2013 zijn er in totaal 307 kantongerechten.

3. De juridiction de proximité (buurtrechters)

De buurtrechters doen uitspraak in civiele geschillen tussen particulieren met een waarde van minder dan 4 000 EUR.

Zij zijn eveneens bevoegd om te oordelen over overtredingen van de eerste vier categorieën.

Het openbaar ministerie wordt vertegenwoordigd door een openbare ministeriële ambtenaar.

4. De Tribunal de commerce (handelsrechtbank)

De Tribunal de commerce is bevoegd voor geschillen over afspraken tussen handelaars, tussen kredietinstellingen of tussen handelaars en kredietinstellingen, en voor geschillen met betrekking tot handelsvennootschappen of commerciële transacties tussen personen. Hij is eveneens bevoegd voor procedures betreffende bedrijven in moeilijkheden.

De Tribunal de commerce is samengesteld uit lekenrechters, allen handelaars. Zij worden voor twee of vier jaar gekozen door een kiescollege dat bestaat uit rechters en oud-rechters van de rechtbank en vertegenwoordigers uit de handel (handelaars die in het rechtsgebied van de Tribunal de commerce zijn gekozen).

Op 1 januari 2013 zijn er in totaal 134 handelsrechtbanken.

5. De Conseil de prud’hommes (arbeidsrechtbank)

De Conseil de prud’hommes behandelt individuele geschillen tussen werkgevers en werknemers (arbeidsovereenkomst of leercontract).

Hij is samengesteld uit verkozen rechters en het aantal vertegenwoordigers van de werknemers dient gelijk te zijn aan het aantal vertegenwoordigers van de werkgevers. De Conseil de prud’hommes is in vijf gespecialiseerde sectoren verdeeld (kader, industrie, handel en commerciële diensten, landbouw, diverse activiteiten). Zijn de stemmen tussen de vier rechters verdeeld, dan wordt de Conseil de prud'hommes voorgezeten door een rechter van de Tribunal d’instance.

Er zijn een of meerdere arbeidsrechtbanken per departement en in elk rechtsgebied van een Tribunal de grande instance bevindt zich ten minste één Conseil de prud’hommes.

In totaal zijn er 210 arbeidsrechtbanken.

6. De Tribunal des affaires de la sécurité sociale (socialezekerheidsrechtbank)

De Tribunal des affaires de la sécurité sociale behandelt de geschillen tussen de socialezekerheidsfondsen en de gebruikers daarvan (bv. problemen met de inschrijving bij een fonds, de toewijzing en de betaling van uitkeringen).

Deze rechtbank is samengesteld uit een president (rechter van de Tribunal de grande instance) en lekenrechters, die voor drie jaar worden aangewezen door de eerste president van het Cour d’appel uit een lijst die binnen het rechtsgebied van elke rechtbank wordt opgesteld door de regionale directeur voor jeugd, sport en sociale cohesie op voordracht van de meest representatieve vakorganisaties. Het advies van de president van de socialezekerheidsrechtbank is eveneens vereist.

In het totaal zijn er 115 socialezekerheidsrechtbanken.

7. De Tribunal du contentieux de l’incapacité (rechtbank voor geschillen in verband met arbeidsongeschiktheid)

De Tribunal du contentieux de l’incapacité is bevoegd om geschillen te behandelen met betrekking tot de invaliditeit of de arbeidsongeschiktheid van een sociaal verzekerde, d.w.z. de toestand of mate van arbeidsongeschiktheid in geval van arbeidsgerelateerde ziekten of ongevallen, of de toestand of mate van invaliditeit in geval van niet-arbeidsgerelateerde ziekten of ongevallen.

Deze rechtbank is samengesteld uit een president (ererechter of bevoegd persoon), een bijzitter die de werknemers vertegenwoordigt en een bijzitter die de werkgevers of zelfstandigen vertegenwoordigt (die beiden voor drie jaar worden aangewezen door de eerste president van het Cour d’appel van het rechtsgebied van de rechtbank uit een lijst die is opgesteld door de regionale directeur voor jeugd, sport en sociale cohesie op voordracht van de meest representatieve vakorganisaties.

Er zijn 26 van dergelijke rechtbanken.

Het Cour nationale de l’incapacité et de la tarification de l’assurance des accidents du travail (nationaal hof voor geschillen in verband met arbeidsongeschiktheid en de berekening van premies voor bedrijfsongevallenverzekeringen) is het gerecht waarbij op dit gebied hoger beroep kan worden ingesteld. Het behandelt echter ook in eerste en laatste aanleg geschillen over de berekening van premies voor bedrijfsongevallenverzekeringen.

8. De Tribunal paritaire des baux ruraux (paritair gerecht voor pachtzaken)

Het Tribunal paritaire des baux ruraux is bevoegd om kennis te nemen van geschillen tussen pachters en eigenaars betreffende pachtovereenkomsten over de status van pacht en deelpacht, veepacht, erfpacht, contracten voor het gebruik van weidegronden en de specifieke Franse vormen van pacht bail à domaine congéable (pachter geniet de eigendom van alle (bouw)werken op de betreffende grond) en bail à complants (alleen van toepassing in de wijnbouw, met recht van overplanting voor de pachter).

De kantonrechter is de president van de Tribunal paritaire des baux ruraux. Hij wordt bijgestaan door vier verkozen lekenrechters: twee eigenaars en twee pachters die voor zes jaar worden verkozen aan de hand van de kieslijsten die door de prefect op voordracht van de commissie ter voorbereiding van de kieslijsten worden opgesteld.

Jurisdictie in strafzaken

1. Cour d’Assises (hof van assisen)

Het Cour d’assises is bevoegd om misdrijven te beoordelen, d.w.z. zeer ernstige vergrijpen waarvoor een gevangenisstraf tussen tien jaar en levenslang kan worden opgelegd.

Het is een departementale rechtbank die niet permanent zetelt. De startdata van de zittingen worden vastgelegd wanneer dit noodzakelijk is. In de grootste departementen kunnen echter vrijwel het gehele jaar zaken bij dit hof aanhangig worden gemaakt.

Het hof bestaat uit drie beroepsrechters: een president (kamerpresident of raadsheer van het Cour d’appel), twee bijzitters (raadsheren van het Cour d’appel of rechters van de Tribunal de grande instance in het desbetreffende departement) en een jury (zes burgers die door loting zijn aangewezen). Het hof pleegt tevens juryrechtspraak in geval van misdrijven die door minderjarigen zijn begaan. De professionele bijzitters zijn dan kinderrechters.

Bepaalde misdrijven die te maken hebben met militaire wetgeving of antiterrorismewetgeving of met drugshandel, worden uitsluitend door beroepsrechters beoordeeld.

Het openbaar ministerie wordt vertegenwoordigd door een advocaat-generaal.

2. Tribunal correctionnel (correctionele rechtbank)

Deze rechtbank is bevoegd om uitspraak te doen in delicten, d.w.z. strafbare feiten die met maximaal tien jaar gevangenisstraf of een geldboete van ten minste 3 750 EUR kunnen worden bestraft. De Tribunal correctionnel is verbonden aan de Tribunal de grande instance. In principe bestaat hij uit drie beroepsrechters, tenzij het gaat om strafbare feiten die aan één enkele rechter worden toegewezen.

Het openbaar ministerie wordt vertegenwoordigd door de procureur van de Republiek of één van diens substituten.

3. Tribunal de police (politierechter)

Deze rechter is bevoegd om overtredingen van de vijfde categorie te beoordelen. Hij houdt zitting in het Tribunal d’instance. De kantonrechter fungeert als politierechter.

Het openbaar ministerie wordt vertegenwoordigd door de procureur van de Republiek of één van diens substituten.

4. De juridiction de proximité (buurtrechters)

Deze rechters zijn bevoegd om over overtredingen van de eerste vier categorieën te oordelen. De buurtrechter houdt zitting in het Tribunal d’instance. De kantonrechter fungeert als buurtrechter.

De functies van het openbaar ministerie worden gewoonlijk waargenomen door een politiecommissaris.

5. De gespecialiseerde rechtbanken

Er bestaan ook rechtbanken die in bepaalde strafrechtelijke geschillen zijn gespecialiseerd, zoals de maritieme handelsrechtbanken. Er zijn momenteel 14 dergelijke rechtbanken en ze zijn bevoegd om over bepaalde maritieme delicten te oordelen.

Rechtbanken van tweede aanleg

Het Cour d’appel (hof van beroep) behandelt zaken in tweede aanleg, d.w.z. dat het zaken waarin reeds in eerste aanleg vonnis is geveld, opnieuw toetst aan de feiten en het recht.

Het Cour d’appel bestaat uitsluitend uit beroepsrechters: een eerste president, kamerpresidenten en raadsheren (uitgezonderd het Cour d’assises d’appel, zie hieronder).

Elk hof heeft gespecialiseerde kamers (op civiel, sociaal, commercieel en strafrechtelijk gebied) die elk zijn samengesteld uit drie beroepsrechters: een kamerpresident en twee raadsheren.

De vonnissen van de hoven van assisen worden beoordeeld door een ander Cour d’assises dat door de strafkamer van het Cour de cassation wordt aangewezen. Het Cour d’assises d’appel bestaat uit negen juryrechters.

Verder is het Cour nationale de l’incapacité et de la tarification de l’assurance des accidents du travail de beroepsinstantie voor de tribunaux du contentieux de l’incapacité.

Het openbaar ministerie wordt vertegenwoordigd door de procureur-generaal of één van zijn advocaten-generaal of substituten-generaal.

Cour de cassation (hof van cassatie)

Het Cour de cassation vormt het hoogste rechtscollege van de gewone rechtbanken. Het hof is gevestigd in Parijs. Het toetst de uitspraken van de rechtbanken van eerste en tweede aanleg aan de rechtsregels, maar beoordeelt de feiten niet opnieuw. Het Cour de cassation vormt dus geen rechtbank in derde aanleg, maar zorgt voor eenheid in de rechtspraak; het reguleert het recht en ziet erop toe dat de legaliteit wordt geëerbiedigd.

Bij het hof kan "beroep in cassatie" worden ingesteld door een persoon tegen wie een rechterlijk vonnis is uitgesproken, of door het openbaar ministerie.

Wanneer het hof meent dat het betwiste vonnis niet in overeenstemming is met de rechtsregels, wordt het vonnis "gecasseerd". Vervolgens wordt de zaak voor een nieuwe behandeling naar een rechtbank verwezen.

Een andere mogelijkheid is dat het hof het beroep verwerpt, waarmee het betwiste vonnis definitief wordt.

In uitzonderlijke gevallen is cassatie zonder verwijzing mogelijk wanneer niet opnieuw een uitspraak ten gronde hoeft te worden gedaan. Het hof kan eveneens tot cassatie zonder verwijzing besluiten en daarmee het geschil beëindigen, wanneer het de geldende rechtsregel kan toepassen op grond van de feiten die soeverein door de lagere rechtbanken zijn vastgesteld en beoordeeld.

Het hof is onderverdeeld in kamers (drie civiele kamers, één handelskamer, één kamer voor sociale zaken, één strafkamer), die alle zijn samengesteld uit zittende beroepsmagistraten, een president en een aantal raadsheren. Naargelang de aard van de zaak doet het hof uitspraak in gemengde kamers (ten minste drie kamers) of in plenaire zitting (de eerste president, de kamerpresidenten en raadsheren).

Het openbaar ministerie wordt vertegenwoordigd door de procureur-generaal en de advocaten-generaal.

Juridische gegevensbanken

De juridische gegevensbanken in Frankrijk worden gefaciliteerd door de overheidsdienst voor de verspreiding van het recht via internet. De site Légifrance bevat de arresten van het Cour de cassation en de hoven van beroep:

  • databank "CASS" met daarin de gepubliceerde arresten van het Cour de cassation,
  • databank "INCA" met daarin de nog niet gepubliceerde arresten, en
  • databank "CAPP" met daarin de arresten van de hoven van beroep.

Is de toegang tot de gegevensbank kosteloos?

Ja, de toegang is kosteloos.

Korte beschrijving van de inhoud

De arresten zijn beschikbaar in het Frans en sommige arresten zijn vertaald in het Engels, Arabisch en Mandarijn.

  • Databank "CASS" omvat 120 000 uitspraken en elk jaar komen er 2 100 bij.
  • Databank "INCA" omvat 246 000 uitspraken en elk jaar komen er 10 000 bij.
  • Databank "CAPP" omvat 19 000 uitspraken en elk jaar komen er 20 000 bij.

Links

Bevoegdheid van de rechtbanken - Frankrijk

Laatste update: 19/09/2013

De verschillende taalversies van deze pagina worden bijgehouden door de betrokken lidstaten. De informatie wordt vertaald door de diensten van de Europese Commissie. Eventuele aanpassingen zijn daarom mogelijk nog niet verwerkt in de vertalingen. De Europese Commissie aanvaardt geen verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid met betrekking tot informatie of gegevens in dit document. Zie de juridische mededeling voor auteursrechtelijke bepalingen van de lidstaat die verantwoordelijk is voor deze pagina.

Feedback

Met onderstaand formulier kunt u ons opmerkingen en feedback sturen over onze nieuwe website