Prawa ofiar – w poszczególnych państwach

Grecja

Autor treści:
Grecja

Jakie informacje uzyskam od odpowiedniego organu (np. policji, prokuratury) w okresie między popełnieniem przestępstwa a złożeniem przeze mnie zawiadomienia o tym przestępstwie?

Od momentu pierwszego kontaktu z policją lub innym właściwym organem ofiara będzie otrzymywała – bez zbędnej zwłoki oraz za pomocą wszelkich dostępnych środków – informacje o warunkach i przesłankach dopuszczalności zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa oraz o prawie do występowania w postępowaniu karnym jako powód cywilny (politikós enágon); o sposobach i przesłankach uzyskania pomocy prawnej, wytoczenia powództwa odszkodowawczego lub skorzystania z usług tłumacza ustnego lub pisemnego; o dostępnych środkach sprawiedliwości naprawczej oraz organach, które mogą podjąć działania na rzecz naprawienia szkody poprzez mediację między ofiarą a sprawcą; o sposobach i przesłankach otrzymania zwrotu kosztów poniesionych w związku z uczestnictwem w postępowaniu karnym; oraz o sposobach wniesienia skargi na czynności organu, który – zdaniem ofiary – naruszył jej prawa.

Ofiara zostanie pouczona nie tylko o prawach przysługujących jej w postępowaniu karnym, lecz również o

dostępie do opieki medycznej i wszelkiego specjalistycznego wsparcia, w tym pomocy psychologicznej i zakwaterowania zastępczego, oraz o sposobach i przesłankach zastosowania środków ochrony.

Jeżeli ofiara zamieszkuje w innym państwie członkowskim UE, zostanie szczegółowo pouczona o sposobach i warunkach wykonywania przysługujących jej praw.

Zakres i treść przekazanych informacji będą zależały od konkretnych potrzeb i sytuacji osobistej ofiary, a także od rodzaju i charakteru przestępstwa. W toku postępowania ofiara otrzyma dodatkowe i bardziej szczegółowe informacje – wedle uznania organu – w zależności od jej potrzeb (art. 57 ustawy nr 4478/2017 dotyczący prawa do otrzymywania informacji od momentu pierwszego kontaktu z właściwym organem (art. 4 dyrektywy 2012/29/UE)).

Nie mieszkam w państwie UE, w którym popełniono przestępstwo (w przypadku obywateli UE i obywateli państw trzecich). Jak chronione są moje prawa?

Jeżeli ofiara zamieszkuje w państwie członkowskim UE innym niż państwo, w którym popełniono przestępstwo, zostanie wezwana do złożenia zeznań bezzwłocznie po złożeniu przez nią zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Czynność tę można przeprowadzić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego (Kódikas Poinikís Dikonomías, „KPD”) dopuszczającymi możliwość korzystania z technologii komunikacyjnych, np. wideokonferencji, telefonu czy internetu (art. 233 ust. 1 KPD).

Jeżeli ofiara zamieszkuje w Grecji, a przestępstwo popełniono w innym państwie członkowskim UE, może złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w prokuraturze działającej przy sądzie pokoju (eisangeléas plimmeleiodikón) właściwej ze względu na miejsce zamieszkania ofiary, która bezzwłocznie przekaże zawiadomienie właściwemu organowi ścigania w odpowiednim państwie członkowskim za pośrednictwem prokuratury działającej przy sądzie apelacyjnym (eisangeléas efetón), chyba że sądy greckie mają jurysdykcję w sprawie. Prokuratura nie ma obowiązku przekazania zawiadomienia państwu członkowskiemu, w którym popełniono przestępstwo, jeżeli prawo greckie jest właściwe i postępowanie karne wszczęto w Grecji. W tym przypadku w celu zapewnienia otrzymania przez ofiarę odpowiednich informacji oraz wspierania wzajemnej pomocy prawnej prokuratura działająca przy sądzie pokoju, która prowadzi postępowanie, zawiadamia o tym bez zbędnej zwłoki właściwy organ ścigania w państwie członkowskim, w którym popełniono przestępstwo, za pośrednictwem prokuratury działającej przy sądzie apelacyjnym.

(Art. 64 ustawy nr 4478/2017 dotyczący praw ofiar mających miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim (art. 17 dyrektywy 2012/29/UE))

Jakie informacje uzyskam, jeżeli złożę zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa?

Przy składaniu przez ofiarę zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa właściwy funkcjonariusz ma obowiązek pouczenia ofiary o przysługującym jej prawie do otrzymania kopii zawiadomienia.

(Art. 58 ustawy nr 4478/2017 dotyczący praw ofiar w chwili składania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (art. 5 dyrektywy 2012/29/UE))

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa otrzymuje w chwili złożenia niepowtarzalny numer rejestracyjny (arithmós vivlíou mínysis). Numer ten umożliwia ofierze śledzenie przebiegu postępowania za pośrednictwem rejestru prowadzonego przez prokuraturę lub przez skontaktowanie się z właściwym wydziałem ds. zawiadomień. Ofiara może się również zwrócić o wydanie zaświadczenia o postępach w sprawie (pistopoiitikó poreías) wskazującego obecny etap postępowania (np. trwa badanie dopuszczalności zawiadomienia lub wstępne postępowanie przygotowawcze jest w toku) oraz zawierającego opis wyników każdego etapu (np. prokurator umorzył postępowanie; prokurator przedstawił zarzuty podejrzanemu i wniósł do sądu akt oskarżenia, w którym to przypadku ofiarę informuje się o terminie i miejscu rozprawy oraz o charakterze przedstawionych zarzutów; przedsądowe postępowanie przygotowawcze (kyría anákrisi) jest w toku lub wydano postanowienie o oddaleniu zarzutów bądź o umorzeniu postępowania; sąd wydał orzeczenie – w przypadku wytoczenia przez ofiarę powództwa adhezyjnego).

(Art. 59 ustawy nr 4478 dotyczący praw ofiar do otrzymania informacji o sprawie (art. 6 dyrektywy 2012/29/UE))

Jeżeli sprawa należy do właściwości Sądu Pierwszej Instancji w Atenach (Protodikeío Athinón), od momentu, w którym zostanie skierowana do tego sądu, pełnomocnik ofiary może śledzić jej przebieg za pośrednictwem strony internetowej Izby Adwokackiej w Atenach (Dikigorikós Sýllogos Athinón, http://www.dsa.gr/). Możliwość ta nie jest dostępna dla samych ofiar, ponieważ wymagane jest podanie danych uwierzytelniających.

Czy mam prawo skorzystać z bezpłatnego tłumaczenia pisemnego lub ustnego (na potrzeby kontaktów z policją bądź innymi organami, w trakcie śledztwa/dochodzenia lub w czasie procesu)?

Jeżeli ofiara nie rozumie języka greckiego lub nie mówi w tym języku, może złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w języku, którym się posługuje, lub może otrzymać pomoc językową, jednak bezwzględnie z zastrzeżeniem warunków i przesłanek określonych w kodeksie postępowania karnego i we wszelkich przepisach szczególnych prawa karnego, o czym zostanie odpowiednio pouczona przez właściwych funkcjonariuszy. Ofiara może się zwrócić o nieodpłatne tłumaczenie składanego zawiadomienia.

(Art. 58 ustawy nr 4478 dotyczący praw ofiar w chwili składania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (art. 5 dyrektywy 2012/29/UE))

Jeżeli ofiara ma zostać przesłuchana w charakterze świadka na dowolnym etapie postępowania i nie mówi wystarczająco dobrze w języku greckim lub nie rozumie tego języka, uzyska bezzwłocznie możliwość skorzystania z usług tłumacza ustnego. Prawo do skorzystania z usług tłumacza ustnego obejmuje również prawo do uzyskania odpowiedniej pomocy przez osoby cierpiące na zaburzenia słuchu lub mowy. W stosownych przypadkach można wykorzystać technologie komunikacyjne, takie jak wideokonferencja, telefon lub internet, chyba że przesłuchujący uzna, iż konieczna jest fizyczna obecność tłumacza ustnego (art. 233 ust. 1 KPD).

W jaki sposób organ zajmujący się sprawą dopilnuje, żebym zrozumiał, co się dzieje oraz by właściwie mnie zrozumiano (jeżeli jestem dzieckiem; jeżeli jestem osobą niepełnosprawną)?

Podczas pierwszego kontaktu z ofiarą policja lub inne organy komunikują się z ofiarą w prostym i przystępnym języku, ustnie albo pisemnie, uwzględniając jej cechy osobiste, takie jak przede wszystkim wiek, stopień dojrzałości, zdolności intelektualne i umysłowe, wykształcenie, umiejętności językowe, wszelkie zaburzenia słuchu lub mowy czy też doznanie ciężkiego urazu emocjonalnego przez ofiarę, który wpływa na jej zdolność rozumienia lub bycia rozumianą. Przewodnik dotyczący praw ofiar jest dostępny w najpowszechniejszych językach oraz w języku Braille’a (art. 56 ust. 2 ustawy nr 4478/2017 (art. 3 dyrektywy 2012/29/UE)). Ponadto jeżeli ofiara cierpi na zaburzenia słuchu lub mowy, uzyska odpowiednie wsparcie tłumacza ustnego (art. 233 ust. 1 KPD).

Jestem małoletni - czy przysługują mi szczególne prawa?

Jeżeli ofiara jest osobą małoletnią (poniżej 18. roku życia), jej przedstawiciel ustawowy (rodzic lub opiekun) może złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w jej imieniu. Jeżeli ofiara ukończyła 12 lat, może złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w towarzystwie swojego przedstawiciela ustawowego (art. 118 ust. 2 kodeksu karnego (Poinikós Kódikas, „PK”)).

To, czy ofierze przysługują szczególne prawa w postępowaniu karnym, zależy od charakteru przestępstwa. Przykładowo ofierze naruszenia wolności osobistej lub seksualnej, handlu ludźmi, turystyki seksualnej, uprowadzenia, porwania bądź przestępstwa przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności przysługuje prawo do:

  • wglądu do akt sprawy, nawet jeżeli nie wytoczyła powództwa adhezyjnego (art. 108A KPD);
  • skorzystania z możliwości zarejestrowania przesłuchania, tak aby zapis ten mógł zostać następnie wykorzystany w postępowaniu karnym, w celu zwolnienia ofiary z obowiązku ponownego stawienia się w prokuraturze lub sądzie (art. 226A KPD);
  • skorzystania z pomocy psychologa lub psychiatry dziecięcego podczas przesłuchania w charakterze świadka;
  • uzyskania informacji o ewentualnym zwolnieniu sprawcy z zakładu karnego (art. 108A KPD);
  • wniesienia o orzeczenie wobec sprawcy środka zabezpieczającego polegającego na zakazie kontaktowania się z ofiarą lub zbliżania się do jej miejsca zamieszkania.
  • Ponadto ofiara jest w każdym przypadku uprawniona do:
  • indywidualnej oceny w celu ustalenia, czy należy zastosować szczególne środki ochrony, jeżeli istnieje ryzyko ponownej wiktymizacji ofiary (art. 68 ustawy nr 4478/2017 dotyczący indywidualnej oceny służącej ustaleniu szczególnych potrzeb ofiar w zakresie ochrony (art. 22 dyrektywy 2012/29/UE));
  • zwrócenia się do organów ścigania lub organów sądowych o wyznaczenie kuratora procesowego dla małoletnich (epimelitís anilikón) w celu ich reprezentowania na każdym etapie postępowania karnego, jeżeli ich rodzice nie mogą ich reprezentować lub jeżeli małoletni są pozbawieni opieki lub odseparowani od rodziny (art. 69 ust. 7 ustawy nr 4478/2017 dotyczący prawa do ochrony ofiar o szczególnych potrzebach w zakresie ochrony podczas postępowania karnego (art. 23 i 24 dyrektywy 2012/29/UE);
  • wytoczenia powództwa adhezyjnego – przy wsparciu ze strony przedstawiciela ustawowego (art. 82 ust. 2 KPD).

Jakie informacje mogę otrzymać w toku dochodzenia w sprawie karnej od policji lub organizacji udzielających pomocy ofiarom przestępstw?

Ofiara może uzyskać informacje na temat etapu, na jakim obecnie znajduje się postępowanie, w prokuraturze, jeżeli akta sprawy (dikografía) zostały przekazane prokuraturze.

Jeżeli ofiara wytoczyła powództwo adhezyjne, z chwilą wezwania oskarżonego do odpowiedzi na przedstawione zarzuty (apología), wydania nakazu aresztowania (éntalma sýllipsis) lub nakazu przymusowego doprowadzenia (éntalma viaías prosagogís) (art. 108 KPD) bądź wezwania podejrzanego przez właściwe organy do złożenia wyjaśnień uzyskuje ona prawo do wglądu do akt sprawy oraz uzyskania odpisów dokumentów wchodzących w skład tych akt. Do tego momentu postępowanie ma charakter poufny.

Służby udzielające wsparcia i ochrony ofiarom przestępstw mogą udzielać informacji, porad i wskazówek dotyczących sposobu, w jaki ofiara może wykonywać przysługujące jej prawa, w tym prawo do naprawienia szkody poniesionej w wyniku przestępstwa, oraz roli ofiary występującej w postępowaniu karnym w charakterze powoda cywilnego lub w charakterze świadka (art. 62 ustawy nr 4478/2017 dotyczący wsparcia ze strony służb udzielających wsparcia ofiarom (art. 9 dyrektywy 2012/29/UE)).

Jakie mam prawa jako świadek?

Jeżeli ofiara ma zostać przesłuchana w charakterze świadka, zostanie jej doręczone wezwanie do stawiennictwa sporządzone przez prokuratora lub funkcjonariusza policji prowadzącego postępowanie przygotowawcze bądź przez sędziego sądu rejonowego w sprawach karnych (ptaismatodíkis) lub sędziego śledczego (anakritís). Po otrzymaniu wezwania do stawiennictwa świadek ma obowiązek bezzwłocznego stawienia się przed tymi organami i złożenia zeznań. Świadek zostanie zapytany o to, co wiadomo mu w sprawie, oraz ewentualnie poproszony o udzielenie odpowiedzi na kilka dodatkowych pytań. Jeżeli świadek jest spokrewniony z podejrzanym, może odmówić złożenia zeznań (art. 222 KPD).

Jeżeli świadek cierpi na zaburzenia słuchu lub mowy, przesłuchanie może zostać przeprowadzone w formie pisemnej. Jeżeli świadek nie posługuje się językiem greckim, ma prawo do nieodpłatnej pomocy tłumacza ustnego.

Jeżeli świadek jest ofiarą handlu ludźmi, należy do szczególnej kategorii świadków: psycholog lub psychiatra we współpracy z funkcjonariuszami policji prowadzącymi postępowanie przygotowawcze lub z urzędnikami sądowymi pomogą mu w przygotowaniu do przesłuchania, wykorzystując odpowiednie metody diagnostyczne w celu ustalenia jego zdolności intelektualnych i stanu psychicznego. Psycholog lub psychiatra będzie uczestniczyć w przesłuchaniu. Świadkowi może również towarzyszyć przedstawiciel ustawowy, chyba że sędzia śledczy wyda uzasadniony zakaz jego uczestnictwa w przesłuchaniu.

Sporządzony zostanie protokół przesłuchania, a w miarę możliwości, zostanie ono zarejestrowane w formie audiowizualnej, tak aby zapis mógł zostać przekazany sądowi w formie elektronicznej, w celu zwolnienia świadka z obowiązku fizycznego uczestnictwa w kolejnych etapach postępowania.

Jeżeli sprawa dotyczy przemocy domowej, a ofiara jest członkiem rodziny, sąd nie odbiera od niej przyrzeczenia. Ofiary małoletniej nie wzywa się do stawienia się przed sądem w charakterze świadka. W zamian za to może ona złożyć pisemne oświadczenie, które zostanie odczytane na sali rozpraw, chyba że jej fizyczna obecność zostanie uznana za konieczną.

Po zakończeniu przesłuchania świadek może się ubiegać o zwrot wszelkich poniesionych wydatków (kosztów podróży lub zakwaterowania) od organu, który wezwał go do złożenia zeznań (art. 288 KPD).

Jak mogę uzyskać ochronę, jeżeli grozi mi niebezpieczeństwo?

Dostępne są różne rodzaje ochrony, w zależności od charakteru przestępstwa oraz roli ofiary w postępowaniu karnym.

Ofiara przestępczości zorganizowanej lub terroryzmu, którą wezwano do złożenia zeznań w charakterze kluczowego świadka w toku postępowania przygotowawczego dotyczącego działalności przestępczej, może się ubiegać o udzielenie szczególnej ochrony przed możliwym odwetem lub zastraszaniem. W zależności od sprawy rodzaj dostępnej ochrony może obejmować ochronę policyjną, utajnienie danych osobowych (usunięcie imienia i nazwiska ofiary, jej miejsca urodzenia, adresu zamieszkania i miejsca pracy, zawodu, wieku itd. z wszelkich pisemnych rejestrów), a nawet zmianę tożsamości oraz pomoc w przeprowadzce do innego państwa. Ofiara może się zwrócić o zapewnienie możliwości złożenia zeznań za pośrednictwem technologii audiowizualnej. Jeżeli ofiara pracuje w podmiocie publicznym, może się również zwrócić o tymczasowe lub stałe przeniesienie na inne stanowisko. Zastosowanie środków ochrony jest uzależnione od zgody ofiary, przy czym środki te będą ograniczać wolność ofiary wyłącznie w zakresie koniecznym do zapewnienia jej bezpieczeństwa; można zawiesić ich stosowanie na pisemny wniosek ofiary lub w przypadku braku współpracy ze strony ofiary w zapewnianiu ich skutecznej realizacji (art. 9 ustawy nr 2928/2001 dotyczący ochrony świadków).

Jeżeli chodzi o ofiary przemocy domowej, funkcjonariusze policji prowadzący postępowanie nie mogą w żadnym wypadku ujawniać tożsamości ofiary, tożsamości sprawcy, adresu zamieszkania ofiary ani jakichkolwiek informacji, które mogłyby się przyczynić do ujawnienia tożsamości ofiary (art. 20 ustawy nr 3500/2006).

Ofiara może zwrócić się na piśmie o zastosowanie środków mających na celu zapobieżenie jakimkolwiek kontaktom ofiary lub członków jej rodziny ze sprawcą w miejscach, w których prowadzone są czynności związane z postępowaniem karnym. Wniosek ofiary zostanie rozpatrzony w trybie przyspieszonym przez sąd pokoju orzekający w składzie trzyosobowym (trimelés plimmeleiodikeío) właściwy ze względu na miejsce prowadzenia postępowania karnego na dowolnym etapie postępowania.

(Art. 65 ustawy nr 4478/2017 dotyczący prawa ofiary do unikania kontaktu ze sprawcą (art. 19 dyrektywy 2012/29/UE)).

Ostatnia aktualizacja: 24/06/2019

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

Twoje uwagi

Za pomocą tego formularza możesz przesłać nam swoje komentarze i uwagi na temat nowej strony