Oskarżeni (postępowanie karne)

Uzyskanie niezależnej porady prawnej w sytuacji, gdy jesteś uczestnikiem postępowania karnego, jest niezwykle ważne. W poniższych arkuszach informacyjnych wyjaśniono, kiedy i w jakich okolicznościach przysługuje ci prawo do bycia reprezentowanym przez adwokata. Znajdziesz tu również informacje o zakresie czynności, których w twoim imieniu podejmie się adwokat. Dowiesz się też, jak znaleźć adwokata oraz co zrobić, jeśli koszty z tytułu udziału adwokata przekraczają twoje możliwości finansowe.

Znalezienie adwokata

Podejrzany (osoba której formalnie przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa) oraz oskarżony (osoba, wobec której skierowano do sądu akt oskarżenia) mają prawo do bycia reprezentowanymi przez profesjonalnego obrońcę (w Polsce będzie to adwokat) od momentu przedstawienia zarzutów do samego końca procesu. Inne strony postępowania (np. pokrzywdzony) mogą korzystać z pomocy pełnomocnika.

Odpowiadanie z tzw. wolnej stopy

Jeśli wobec podejrzanego lub oskarżonego sąd nie zastosował tymczasowego aresztowania, mogą uzyskać pomoc prawną w następujący sposób: wybrać na rynku usług prawniczych dowolnego adwokata i zlecić mu obronę w całości procesu lub określonym jego stadium.Obrońca ma prawo wglądu do akt postępowania przygotowawczego.

W takiej sytuacji zakres kontaktów między nimi reguluje w głównej mierze umowa zlecenia. Wynagrodzenie jest ustalane indywidualnie przez obie strony, a obowiązek jego zapłaty spoczywa na oskarżonym lub podejrzanym.

W procesie karnym można mieć maksymalnie 3 obrońców działających w tym samym czasie.

Można złożyć wniosek do prezesa sądu, który będzie rozpatrywał sprawę, o wyznaczenie obrońcy z urzędu w sytuacji, gdy dana osoba nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia obrońcy (pełnomocnika) z urzędu bez szkody dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny.

Musi się wykazać to we wniosku, załączając odpowiednie dokumenty (np. zaświadczenie o zarobkach, zaświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, zaświadczenie z Urzędu Pracy lub Ośrodka Pomocy Społecznej, zeznanie podatkowe za poprzednie lata lub zaświadczenie, że nie przekroczyło się kwoty minimalnej, wolnej od podatku).

Wniosek powinien zawierać:

  • imię, nazwisko i adres,
  • oznaczenie prezesa sądu, do którego wniosek jest skierowany,
  • oznaczenie sprawy, której dotyczy (np. sygnatura akt, przeciwko komu, w jakiej sprawie),
  • wniosek o wyznaczenie obrońcy lub pełnomocnika z urzędu,
  • uzasadnienie wykazujące, że oskarżony lub podejrzany nie jest w stanie ponieść kosztów obrony lub pełnomocnictwa bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny,
  • datę i podpis osoby składającej wniosek.

Wniosek należy złożyć w biurze podawczym sądu rozpatrującego sprawę lub wysłać pocztą na adres tego sądu listem poleconym. Jeżeli sprawa jeszcze się toczy przed prokuratorem, wniosek można złożyć tylko za pośrednictwem prokuratury prowadzącej postępowanie.

Tymczasowe aresztowanie

W przypadku zastosowania wobec oskarżonego lub podejrzanego tymczasowego aresztowania, sposób wyboru obrońcy jest taki sam.

Jednak oskarżony/podejrzany ma prawo kontaktować się z obrońcą na osobności lub korespondencyjnie. W wyjątkowych przypadkach prokurator może zastrzec sobie prawo do obecności na takich spotkaniach lub zarządzić kontrolę korespondencji, lecz jedynie w terminie 14 dni od dnia tymczasowego aresztowania.

W procesie obrońca ma obowiązek podejmowania wszelkich czynności aż do prawomocnego jego zakończenia, z wyjątkiem tych, które muszą być wykonane osobiście przez oskarżonego/podejrzanego, np. składanie wyjaśnień (tzw. oświadczeń wiedzy).  Obrońca musi działać w procesie jedynie na korzyść bronionego.

W przypadku tymczasowego aresztowania oskarżonego lub podejrzanego obrońca ma także dostęp do akt postępowania przygotowawczego.

Ponoszenie kosztów z tytułu udziału adwokata

W przypadku uniewinnienia koszty obrony z urzędu pokrywa Skarb Państwa. Za adwokata z wyboru należy zapłacić samemu. W przypadku skazania sąd może obciążyć kosztami procesu skazanego.

Ostatnia aktualizacja: 07/07/2015

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.
W związku z wystąpieniem Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej państwa członkowskie aktualizują obecnie niektóre strony portalu zawierające treści krajowe. Jeżeli dana strona zawiera treści, które nie zostały jeszcze dostosowane w związku z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa, jest to niezamierzone i zostanie wkrótce skorygowane.

Twoje uwagi

Za pomocą tego formularza możesz przesłać nam swoje komentarze i uwagi na temat nowej strony