Defendants (criminal proceedings)

Włochy

These factsheets explain what happens when a person is suspected of or accused of a crime.

Autor treści:
Włochy

Summary of the criminal process

The following is a summary of the stages in the normal criminal process against adults.

Details about all of these stages in the process and about your rights can be found in the factsheets. This information is not a substitute for legal advice and is only intended to be for guidance.

The process starts when the police or the Public Prosecutor comes to know about a fact that might be considered an offence or a crime.

Once the investigation has ended, the Public Prosecutor starts prosecution in order to set off the criminal process unless he thinks the case can be dismissed.

For those crimes which have to be dealt by the Collegiate Court, the Court of “Assise” [similar to Crown Courts in UK; Federal Judicial District in USA], and in some cases by the Single Judge Court, the Public Prosecutor submits a request for trial to the Judge for the preliminary hearing.

Once the preliminary hearing is over the judge can either commit the defendant for trial or abandon prosecution.

For those crimes which fall under the competence of the Single Judge Court or the Justice of the Peace, the Public Prosecutor will serve a summons for trial or a direct summons for trial.

Then there are some special processes: the summary trial, the sanction requested by the parties (plea bargaining), the immediate or summary judgment, the procedure by criminal decree of conviction.

A criminal proceeding usually takes place in three stages: the first instance (Court of “Assise”, Collegiate Court, Single Judge Court, and Justice of the Peace), Appeal, and Court of Cassation [Highest Court].

At first instance all evidence - witnesses and documents - is obtained, and it ends with either conviction or acquittal.

You can appeal against the first instance sentence.

The Court of Appeals takes its decision by either confirming the first instance sentence, or by reversing it partially or totally, or it may quash it by sending it back to the first judge.

You challenge the decision of the Court of Appeals by petitioning the Court of Cassation [the Highest Court].

The Court of Cassation pronounces the judgment by which it states that either the petition is not admissible or rejects it, or even quashes the sentence without sending it back, or finally, it may quash the sentence and send it to the trial judge.

Once all the stages of judgment are over, the sentence is final. If there is a conviction with a sentence, the sentence becomes enforceable at this point.

Details about all of these stages in the process and about your rights can be found in the factsheets. This information is not a substitute for legal advice and is intended to be for guidance only.

For information on minor offences like road traffic offences, which are usually dealt with by a fixed penalty like a fine, go to Factsheet 5.

If you are the victim of a crime, you can find full information about your rights here.

Role of the European Commission

Please note that the European Commission has no role in criminal proceedings in the Member States and cannot assist you if you have a complaint. Information is provided in these Factsheets about how to complain and to whom.

Click on the links below to find the information that you need

1 - Getting legal advice

2 - My rights during the investigation of a crime

  • Looking for evidence
  • Questioning
  • Arrest, detention, preventive custody and European Arrest Warrant
  • End of the preliminary investigation and pre-trial hearing.

3 - My rights during the trial

4 - My rights after the trial

5 - Road traffic offences and other minor offences

Related links

Ministry of Justice

General law issues

Penal law issues

Italian Chambers of Criminal Lawyers

Human Rights

Last update: 25/06/2018

The national language version of this page is maintained by the respective Member State. The translations have been done by the European Commission service. Possible changes introduced in the original by the competent national authority may not be yet reflected in the translations. The European Commission accepts no responsibility or liability whatsoever with regard to any information or data contained or referred to in this document. Please refer to the legal notice to see copyright rules for the Member State responsible for this page.

1 – Uzyskanie porady prawnej

Uzyskanie niezależnej porady prawnej w sytuacjach, gdy jesteś uczestnikiem postępowania karnego, jest niezwykle ważne. W poniższych arkuszach informacyjnych wyjaśniono, w jakich okolicznościach przysługuje ci prawo do bycia reprezentowanym przez adwokata. Znajdziesz tu również informacje o zakresie czynności, które w twoim imieniu podejmie adwokat. Dowiesz się też, jak znaleźć adwokata oraz co zrobić, jeśli koszty z tytułu udziału adwokata przekraczają twoje możliwości finansowe.

Znalezienie adwokata

Jeśli zostałeś ujęty na gorącym uczynku przestępstwa, zatrzymany lub tymczasowo aresztowany, możesz bezzwłocznie ustanowić własnego adwokata i spotkać się z nim zaraz po ujęciu, zatrzymaniu lub aresztowaniu.

Jeśli zastosowano wobec ciebie poręczenie majątkowe, możesz ustanowić własnego adwokata i porozmawiać z nim w dowolnym czasie.

Adwokata możesz znaleźć, korzystając z poniższych linków:

Link otworzy się w nowym oknieKrajowa Izba Adwokacka

Link otworzy się w nowym oknieWielojęzyczny serwis o prawie karnym

Link otworzy się w nowym oknieWłoskie izby adwokackie zrzeszające adwokatów karnistów

Jeśli nie ustanowisz adwokata, sąd wyznaczy ci go ze specjalnej listy.

Ponoszenie kosztów z tytułu udziału adwokata

Co do zasady sam powinieneś pokryć koszty adwokata udzielającego ci pomocy, bez względu na to, czy sam go ustanowiłeś, czy też wyznaczył ci go sąd.

Czy mogę skorzystać z usług adwokata nieodpłatnie?

Możesz wystąpić o pomoc prawną od państwa na pokrycie kosztów usług adwokata, jeśli twój dochód podlegający opodatkowaniu nie przekracza 10 628,16 EUR. Jeśli mieszkasz w jednym gospodarstwie domowym z małżonkiem lub krewnymi, dochód podlegający opodatkowaniu oblicza się poprzez zsumowanie dochodów każdego członka rodziny. W takim przypadku limit dochodu na każdego członka gospodarstwa domowego jest wyższy o 1 032,91 EUR.

W jakich przypadkach pomoc prawna jest wykluczona?

Pomoc prawna jest wykluczona:

  • w postępowaniu karnym prowadzonym w związku z uchylaniem się od płacenia podatków;
  • jeśli wnioskodawca korzysta z usług więcej niż jednego adwokata;
  • w przypadku osób prawomocnie skazanych za przestępstwa polegające na udziale w związku przestępczym o charakterze mafijnym lub związane z przemytem papierosów i handlem substancjami odurzającymi.

Co mam zrobić, aby uzyskać pomoc prawną?

Musisz złożyć odpowiedni wniosek do sekretariatu sądu, który rozpoznaje sprawę.

Wniosek należy wypełnić i opatrzyć podpisem. Winny się w nim znaleźć następujące informacje:

  • prośba o przyznanie pomocy prawnej;
  • twoje imię i nazwisko, data i miejsce urodzenia, numer identyfikacji podatkowej, a także analogiczne dane pozostałych członków twojej rodziny;
  • zaświadczenie o dochodach za rok poprzedzający rok złożenia wniosku (oświadczenie pisemne);
  • zobowiązanie do zgłoszenia zmian w uzyskiwanym dochodzie w celu uzyskania świadczenia;

Możesz złożyć wniosek osobiście, załączając kserokopię ważnego dowodu tożsamości lub za pośrednictwem adwokata, który poświadczy twój podpis. Możesz również zrobić to listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, załączając do niego kserokopię dowodu tożsamości.

Jeśli przebywasz w areszcie, możesz złożyć wniosek stamtąd.

Jeśli zastosowano wobec ciebie areszt domowy lub tymczasowe aresztowanie, możesz złożyć wniosek u oficera śledczego.

Jeśli jesteś cudzoziemcem spoza UE, musisz załączyć do wniosku wystawione przez właściwe władze konsularne zaświadczenie o dochodach uzyskiwanych za granicą, zawierające twoje oświadczenie o zgodności podanych we wniosku danych z prawdą.

Jeżeli wystawienie takiego zaświadczenia nie jest możliwe, należy je zastąpić oświadczeniem własnym (autocertificazione). Jeśli jesteś cudzoziemcem i przebywasz w areszcie ze względów bezpieczeństwa, zostałeś ujęty na gorącym uczynku przestępstwa lub objęty aresztem domowym, zaświadczenie z konsulatu możesz przedłożyć za pośrednictwem adwokata lub krewnych w terminie 21 dni od daty złożenia wniosku. Możesz je również zastąpić pisemnym oświadczeniem.

Co dzieje się po przyznaniu mi pomocy prawnej?

Jeśli sędzia przychyli się do twojego wniosku, będziesz mógł wybrać adwokata ze specjalnej listy prowadzonej przez izbę adwokacką. Listy te są dostępne do wglądu w sekretariatach izb adwokackich.

Koszty związane z pomocą prawną oraz koszty związane z postępowaniem, w tym koszty usług tłumacza, pokrywa państwo.

Ciekawe strony

Link otworzy się w nowym oknieAdwokaci wolontariusze

Link otworzy się w nowym oknieMinisterstwo Spraw Wewnętrznych

Link otworzy się w nowym oknieWłoskie izby adwokackie zrzeszające adwokatów karnistów

Link otworzy się w nowym oknieIzba Adwokacka Triveneto

Ostatnia aktualizacja: 25/06/2018

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

2 – Moje prawa w toku dochodzenia w sprawie karnej oraz przed wniesieniem sprawy do sądu

Na czym polega dochodzenie?

Na dochodzenie składa się szereg czynności podejmowanych przez prokuraturę oraz policję śledczą po uzyskaniu informacji o przestępstwie. Prokuratura lub policja śledcza dowiadują się o popełnieniu przestępstwa bezpośrednio bądź na skutek zawiadomienia o przestępstwie złożonego przez pokrzywdzonego lub inne osoby.

Jaki jest cel postępowania przygotowawczego?

Celem postępowania przygotowawczego jest stwierdzenie, czy faktycznie doszło do popełnienia przestępstwa, znalezienie jego sprawcy oraz zgromadzenie materiału dowodowego na potrzeby prowadzenia dalszego dochodzenia i postępowania w sprawie.

Kto prowadzi dochodzenie?

Dochodzenie prowadzą prokurator, policja kryminalna oraz obrońca. Sędzia ds. postępowania przygotowawczego gwarantuje poszanowanie zasad proceduralnych oraz praw stron.

Jakie są główne etapy postępowania przygotowawczego?

Zbieranie dowodów

Prokurator oraz policja śledcza mogą podejmować i przeprowadzać czynności takie jak przeszukanie, oględziny, zatrzymanie rzeczy, przedmiotów i dokumentów, przesłuchanie świadków, kontrola i utrwalanie rozmów telefonicznych, dozór elektroniczny i przeszukanie pomieszczeń. Czynności te mają na celu znalezienie i pozyskanie dowodów. Obrońca może przeprowadzać przeszukania w celu zbierania dowodów na korzyść podejrzanego.

Przesłuchanie

Podejrzany może zostać wezwany przez policję śledczą lub prokuratora na przesłuchanie. Celem przesłuchania jest ustalenie, czy dana osoba mogła brać udział w popełnieniu przestępstwa.

Ujęcie, zatrzymanie, tymczasowe aresztowanie oraz europejski nakaz aresztowania

Policja może ująć osobę na gorącym uczynku przestępstwa lub w pościgu podjętym bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa, jeżeli zachodzi obawa ucieczki. Celem ujęcia jest niedopuszczenie do popełnienia dalszych przestępstw poprzez umieszczenie danej osoby w areszcie. Chodzi również o zapobieżenie ucieczce osoby podejrzanej.

Sędzia ds. postępowania przygotowawczego może wydać postanowienie o tymczasowym aresztowaniu podejrzanego. Celem aresztowania jest uniknięcie popełniania kolejnych przestępstw, umożliwienie zebrania dowodów oraz zapobieżenie ucieczce podejrzanego.

Wreszcie policja może zatrzymać daną osobę w celu wykonania europejskiego nakazu aresztowania. Celem takiego nakazu jest umieszczenie danej osoby w areszcie w państwie wnioskującym.

Zakończenie postępowania przygotowawczego i posiedzenie wstępne.

Po zakończeniu postępowania przygotowawczego prokurator wnosi sprawę do sądu, chyba że wystąpi o umorzenie sprawy.

W sprawach o najpoważniejsze przestępstwa przed rozprawą główną odbywa się wstępne posiedzenie sądu. Posiedzenie wstępne służy ocenie podstaw oskarżenia i pozwala uniknąć niepotrzebnych rozpraw. Oskarżony może wybrać osądzenie w postępowaniu alternatywnym i w ten sposób uniknąć rozprawy, a w razie skazania, uzyskać karę pozbawienia wolności w łagodniejszym wymiarze.

Moje prawa w toku dochodzenia

Aby dowiedzieć się o swoich prawach na każdym etapie postępowania, kliknij na poniższe linki.

Zbieranie dowodów (1)

Czy policja może przeprowadzić oględziny i dokonać przeszukania mojego mieszkania, samochodu lub mojego biura?

Tak. Policja może przeprowadzić oględziny i dokonać przeszukania miejsca z własnej inicjatywy lub na polecenie prokuratora, w celu znalezienia i pozyskania materiału dowodowego związanego z popełnionym przestępstwem.

Czy zostanę poddany przeszukaniu?

Tak. Przeszukanie osoby wymaga nakazu prokuratora. Policja może jednak zatrzymać i przeszukać daną osobę z własnej inicjatywy.

Czy policja może odebrać mi dokumenty i przedmioty, które mam przy sobie lub które znajdują się w moim mieszkaniu lub biurze?

Tak. Policja z własnej inicjatywy lub na podstawie nakazu prokuratora może zatrzymać dokumenty i przedmioty uznawane za materiał dowodowy, konieczne do ustalenia prawdy materialnej.

Jakie przysługują mi prawa w razie oględzin, przeszukania i zatrzymania rzeczy?

Jeśli masz być poddany przeszukaniu, może być przy tym obecna zaufana osoba, o ile jest dostępna w danej chwili. Przeszukanie osoby musi zostać przeprowadzone z poszanowaniem twojej godności osobistej.

W razie oględzin, przeszukania lub zatrzymania przedmiotów na podstawie nakazu, policja musi wręczyć ci kopię takiego nakazu. Jeśli w danej chwili jesteś nieobecny, policja wręcza go osobie obecnej w miejscu przeszukania. Masz prawo do obecności adwokata, lecz policja nie ma obowiązku go powiadamiać z wyprzedzeniem o przeszukaniu.

Czy przysługuje mi środek odwoławczy od zatrzymania rzeczy?

Tak, w terminie dziesięciu dni od wydania nakazu wydania/zatrzymania możesz złożyć zażalenie na postanowienie. Zażalenie to rozpoznaje właściwy sąd.

Czy zostaną ode mnie pobrane odciski palców lub próbki DNA (np. z włosów, śliny lub innych płynów ustrojowych)?

Tak. Jeśli jesteś podejrzany o popełnienie przestępstwa, policja może zażądać od ciebie próbek DNA i odcisków palców w celu potwierdzenia twojej tożsamości. Brak twojej zgody nie wstrzyma działań policji — policja może bowiem wystąpić do prokuratora o ustne zezwolenie na pobranie twoich odcisków palców lub próbek DNA.

Pobranie próbek DNA i odcisków palców może nastąpić w celach dowodowych, jednak tyko wtedy gdy jesteś podejrzany o popełnienie poważnego przestępstwo i niezbędne jest zarządzenie sędziego, lub – w wypadkach nie cierpiących zwłoki – nakaz prokuratora, który następnie zostanie zatwierdzony przez sędziego.

Czy mogę wystąpić o przeprowadzenie czynności służących zebraniu materiałów dowodowych na moją korzyść?

Twój adwokat ma prawo przeprowadzić czynności służące zebraniu materiałów dowodowych na twoją korzyść, także korzystając z pomocy prywatnego detektywa.

Może on również odbierać zeznania od świadków, przeprowadzać oględziny miejsc, powoływać biegłych i występować o dokumenty do organów administracji.

Zeznania świadków i dokumenty twój adwokat może przedkładać sędziemu ds. postępowania przygotowawczego, prokuratorowi oraz sądowi szczególnemu właściwemu w sprawach zażaleń oskarżonego na postanowienia o zastosowaniu środka przymusu takiego jak areszt domowy lub wydalenie (Tribunale del Riesame).

Sąd weźmie pod uwagę przedstawiony materiał podczas orzekania w sprawie.

Przesłuchanie (2)

Dlaczego mogę zostać przesłuchany?

Jeśli jesteś podejrzany o udział w przestępstwie, to możesz zostać wezwany na przesłuchanie w celu weryfikacji ciążących na tobie zarzutów/oskarżeń.

Możesz również zostać przesłuchany w celu ustalenia twojego stanowiska w sprawie.

Jeśli zostałeś zatrzymany lub tymczasowo aresztowany, kliknij tutaj.

Czy przed przesłuchaniem dowiem się o ciążących na mnie zarzutach?

Tak. Opis okoliczności faktycznych związanych z zarzutami znajduje się w treści wezwania na przesłuchanie. Przed rozpoczęciem przesłuchania poznasz ciążące na tobie zarzuty oraz zgromadzone przeciwko tobie dowody.

Czy muszę odpowiadać na pytania?

Nie. Przed rozpoczęciem przesłuchania policja i prokurator muszą pouczyć cię, że nie masz obowiązku odpowiadać na zadawane pytania. Niemniej jednak musisz odpowiedzieć na pytania o dane osobowe oraz poprzednie wyroki skazujące.

Co dzieje się, kiedy nie znam miejscowego języka?

Masz prawo do nieodpłatnej pomocy tłumacza. Przetłumaczy on zadawane ci pytania oraz twoje odpowiedzi.

Czy przysługuje mi pomoc adwokata?

Przy wezwaniu na przesłuchanie zostaniesz pouczony o prawie do obecności adwokata. Jeśli nie masz własnego adwokata, wyznaczy ci go sąd. Informacje o tym, jak skorzystać z usług adwokata, znajdują się w Link otworzy się w nowym okniearkuszu informacyjnym 1.

Podczas całego przesłuchania musi być obecny adwokat — ustanowiony przez ciebie lub wyznaczony przez sąd.

Niezwłocznie po tym, jak przestępstwo zostało popełnione, policja może zadawać ci pytania nawet pod nieobecność twojego adwokata, lecz nie masz obowiązku na nie odpowiadać. Twoje ewentualne odpowiedzi mogą posłużyć jako materiał dowodowy na potrzeby dalszych czynności.

Ujęcie, zatrzymanie, tymczasowe aresztowanie oraz europejski nakaz aresztowania (3)

Dlaczego mogę zostać zatrzymany?

Policja może cię ująć na gorącym uczynku przestępstwa, tzn. w trakcie popełniania przestępstwa, lub też w pościgu podjętym bezpośrednio po jego popełnieniu.

Policja może również zatrzymać się w chwili popełniania przestępstwa, jeśli jesteś podejrzany o popełnienie danego przestępstwa i jeśli zachodzi obawa ucieczki.

Sędzia ds. postępowania przygotowawczego może wydać wobec ciebie postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania, jeśli istnieją faktyczne dowody na twoją winę oraz zachodzi obawa, że będziesz utrudniać lub zakłócać postępowanie, popełnisz kolejne przestępstwo lub zachodzi obawa ucieczki.

Czy będę mógł porozmawiać z adwokatem?

Tak. Zaraz po ujęciu, zatrzymaniu lub powiadomieniu cię o zastosowaniu wobec ciebie tymczasowego aresztowania policja musi pouczyć cię o prawie do ustanowienia adwokata. Policja musi niezwłocznie wezwać twojego adwokata, a jeśli go nie posiadasz, wezwać adwokata wyznaczonego ci przez sąd. Informacje o tym, jak skorzystać z usług adwokata, znajdują się w Link otworzy się w nowym okniearkuszu informacyjnym 1.

Masz prawo niezwłocznie porozmawiać ze swoim adwokatem.

Jeżeli zachodzą nadzwyczajne przesłanki tymczasowego aresztowania, sąd może odłożyć twoją rozmowę z adwokatem o nie więcej niż 48 godzin w razie ujęcia lub zatrzymania, lub o 5 dni w razie tymczasowego aresztowania.

Czy mogę skontaktować się z członkiem rodziny?

Tak. Policja z twojego upoważnienia skontaktuje się z twoimi krewnymi.

Czy będę przesłuchiwany? Czy mam obowiązek udzielić informacji?

W razie ujęcia lub zatrzymania policja może przesłuchać cię w obecności adwokata, lecz nie masz obowiązku udzielania odpowiedzi na pytania.

Dowiesz się, jakie ciążą na tobie zarzuty i jakie zgromadzono przeciwko tobie dowody.

Na posiedzeniu dotyczącym zatwierdzenia zatrzymania może przesłuchać cię sędzia, lecz nie musisz udzielać odpowiedzi na pytania. Sam również możesz zażądać przesłuchania cię.

W przypadku tymczasowego aresztowania sędzia musi cię przesłuchać w ciągu 5 dni od dnia zastosowania tego środka (tzw. przesłuchanie osoby tymczasowo aresztowanej – interrogatorio di garanzia). Konieczna jest obecność twojego adwokata oraz tłumacza. Nie masz obowiązku odpowiadać na pytania.

Więcej informacji znajduje w punkcie Przesłuchanie (2).

Co dzieje się, kiedy nie znam języka postępowania?

Masz prawo do nieodpłatnej pomocy tłumacza. Przetłumaczy on zadawane ci pytania oraz twoje odpowiedzi.

Na jak długo mogę zostać zatrzymany przez policję?

Po ujęciu lub zatrzymaniu możesz być przetrzymywany w jednostce policji nie dłużej niż przez 24 godziny. W tym czasie musisz przebywać w areszcie śledczym. Posiedzenie sądu w przedmiocie zatwierdzenia zatrzymania odbywa się w ciągu 48 godzin od zatrzymania. Po zakończeniu posiedzenia sędzia może zarządzić natychmiastowe zwolnienie cię lub wydać postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania.

Czy mogę zaskarżyć postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania?

Tak. W ciągu 10 dni od wykonania postanowienia możesz złożyć zażalenie do właściwego sądu w składzie kolegialnym, który rozpozna twoje zażalenie. Odbędzie się posiedzenie, w którym masz prawo uczestniczyć oraz zostać wysłuchany. W terminie 10 dni od wydania postanowienia przez sąd w składzie kolegialnym możesz je zaskarżyć do Sądu Kasacyjnego.

Co dzieje się, kiedy zostałem zatrzymany na podstawie europejskiego nakazu aresztowania?

Jeśli jedno z państw członkowskich wydało europejski nakaz aresztowania, możesz zostać zatrzymany w innym państwie członkowskim oraz przekazany do państwa wnioskującego po posiedzeniu sądu apelacyjnego.

Możesz zostać zatrzymany przez policję z jej własnej inicjatywy lub na podstawie postanowienia sądu apelacyjnego o zastosowaniu tymczasowego aresztowania.

Masz prawo ustanowić adwokata. Jeśli nie masz własnego adwokata, wyznaczy ci go sąd. Należy niezwłocznie powiadomić twojego adwokata oraz twoją ambasadę.

W ciągu 48 godzin od zatrzymania przez policję lub w ciągu 5 dni od wykonania nakazu tymczasowego aresztowania zostaniesz przesłuchany przez sędziego w obecności adwokata i tłumacza.

Posiedzenie sądu apelacyjnego odbędzie się w terminie 20 dni od dnia twojego zatrzymania. Na tym posiedzeniu zapadnie decyzja o tym, czy zostaniesz przekazany. Postanowienie w przedmiocie przekazania podlega zaskarżeniu do Sądu Kasacyjnego.

Zakończenie postępowania przygotowawczego i posiedzenie wstępne (4)

Co dzieje się po zakończeniu postępowania przygotowawczego?

Prokurator powiadomi cię o zakończeniu postępowania przygotowawczego, chyba że złoży wniosek o umorzenie postępowania. Nie otrzymasz natomiast żadnego powiadomienia, jeśli sprawa podlega właściwości sędziego pokoju.

Możesz zapoznać się z aktami postępowania przygotowawczego oraz zaznajomić się z obciążającymi cię dowodami. Możesz złożyć dokumenty i dowody na swoją obronę oraz zażądać ponownego przesłuchania cię.

Po powiadomieniu cię o zakończeniu postępowania przygotowawczego prokurator, o ile nie złoży wniosku o umorzenie postępowania, wniesie przeciwko tobie oskarżenie. W przypadku przestępstw mniejszej wagi prokurator wezwie cię bezpośrednio do sądu. W innych przypadkach wystąpi do sędziego ds. postępowania przygotowawczego o przeprowadzenie rozprawy.

Czym jest posiedzenie wstępne?

Celem posiedzenia wstępnego jest weryfikacja postawionych ci zarzutów.

Jest ono niejawne. Uczestniczy w nim prokurator oraz twój adwokat. Ty możesz również wystąpić o udział w tym posiedzeniu oraz zabranie głosu. Sędzia może odebrać zeznania świadków oraz zażądać przedstawienia dowodów z dokumentów. Po zakończeniu posiedzenia sędzia może umorzyć postępowanie sprawę lub skierować ją na rozprawę przed sądem lub sądem przysięgłych.

Czy mam prawo ustanowić adwokata?

Tak, obecność adwokata jest konieczna.

Więcej informacji znajduje się w Link otworzy się w nowym okniearkuszu informacyjnym 1.

Co dzieje się, kiedy nie znam języka postępowania?

Wniosek o skierowanie twojej sprawy na rozprawę oraz treść zarzutów muszą zostać przetłumaczone na twój język. Jeśli uczestniczysz w posiedzeniu wstępnym, otrzymasz pomoc tłumacza.

Czy moja obecność jest konieczna?

Nie. Nie musisz być obecny.

Czy mogę uniknąć rozprawy?

Tak. Na posiedzeniu wstępnym możesz wystąpić do sądu o osądzenie w trybie uproszczonym. Wówczas posiedzenia są niejawne, a orzeczenie zostaje wydane na podstawie pisemnych dowodów. W razie skazania kara zostanie złagodzona o jedną trzecią.

Możesz również uniknąć rozprawy, wyrażając zgodę na łagodniejszą karę w ramach ugody z prokuratorem (poddanie się karze – patteggiamento).

Ostatnia aktualizacja: 25/06/2018

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

3 – Moje prawa w trakcie rozprawy

Gdzie odbędzie się rozprawa główna?

Rozprawa główna odbędzie się przed sądem właściwym miejscowo i rzeczowo.

Organami właściwymi do rozpoznawania spraw o drobne przestępstwa są sędzia pokoju oraz sąd w składzie jednego sędziego. Sprawy o przestępstwa większej wagi rozpoznaje sąd w składzie kolegialnym. W sprawach o przestępstwa uznawane za stwarzające poważne zagrożenie dla społeczeństwa (morderstwo, terroryzm) właściwym sądem jest sąd przysięgłych.

Rozprawa musi być jawna. Niezachowanie wymogu jawności rozprawy jest przesłanką jej nieważności.

W poszczególnych sprawach sędzia może jednak postanowić o wyłączeniu jawności rozprawy lub jej części. Możesz wystąpić o wyłączenie jawności przesłuchania świadka, jeśli jego publiczne przesłuchanie godziłoby w twoją prywatność w zakresie kwestii niezwiązanych z postępowaniem.

Orzeczenie wydaje ten sam sędzia, który przeprowadza rozprawę. W postępowaniu przed sądem przysięgłych orzeczenie zapada z udziałem ławy przysięgłych.

Czy zarzuty mogą ulec zmianie w toku rozprawy głównej?

Zarzuty przeciwko tobie mogą ulec zmianie w toku rozprawy głównej.

Prokurator może wnieść nowe zarzuty, jeśli okaże się, że popełniłeś inne przestępstwo, niż wskazane w akcie oskarżenia bądź jeśli wyjdą na jaw inne poważne przestępstwo lub nowe okoliczności obciążające.

Możesz wystąpić o czas niezbędny do przygotowania obrony.

Co stanie się, jeśli przyznam się do winy?

Przyznanie się do winy nie jest przewidziane we włoskim systemie prawnym.

Jeśli nie chcesz rozprawy, a chcesz otrzymać łagodniejszą karę, musisz wystąpić do prokuratora o porozumienie w kwestii kary (poddanie się karze – patteggiamento). Stosowny wniosek musisz złożyć na posiedzeniu wstępnym lub — jeśli nie wyznaczono posiedzenia wstępnego — zaraz po rozpoczęciu postępowania sądowego.

Jakie prawa przysługują mi podczas rozprawy głównej?

Nie musisz stawiać się w sądzie.

Twoja obecność może być jednak wymagana do przeprowadzenia poszczególnych czynności, m.in. do okazania świadkowi.

Jeśli w takim przypadku nie stawisz się przed sądem dobrowolnie, sędzia może zarządzić przymusowe doprowadzenie cię na rozprawę.

Jeśli chcesz wziąć udział w rozprawie, lecz zachodzi ku temu poważna przeszkoda (np. choroba), twój adwokat może wystąpić o odroczenie rozprawy.

Możesz również uczestniczyć tylko w niektórych częściach rozprawy głównej. Jeśli nie pojawisz się w sądzie w ogóle, sąd wyda wyrok zaoczny.

Jeśli nie rozumiesz języka postępowania, pomoc tłumacza jest obligatoryjna.

Pomoc obrońcy jest konieczna i adwokat musi być obecny na rozprawie.

Masz prawo sam ustanowić obrońcę. Jeśli cię na niego nie stać, możesz wystąpić o pomoc prawną (koszty obrony pokryje wówczas państwo).

Jeśli sam nie ustanowisz obrońcy, wyznaczy ci go sąd.

Więcej informacji znajduje się w Link otworzy się w nowym okniearkuszu informacyjnym 1. Możesz odwołać ustanowionego przez siebie adwokata w dowolnym czasie. Aby zmienić adwokata wyznaczonego ci przez sąd, potrzebujesz stosownego nakazu sądu. Wniosek o wydanie takiego nakazu musisz odpowiednio umotywować.

Masz prawo zachować milczenie przez cały czas trwania postępowania sądowego.

Jeśli prokurator bądź którakolwiek ze stron wystąpi o przesłuchanie cię, możesz wyrazić zgodę lub odmówić.

Możesz składać oświadczenia w każdym czasie w toku rozprawy.

Masz prawo do bycia wysłuchanym.

Nie poniesiesz kary za mówienie nieprawdy, natomiast sędzia może potraktować to jako okoliczność działającą na twoją niekorzyść.

Jeśli obwiniasz lub oskarżasz inne osoby, to musisz mieć pewność co do prawdziwości swoich twierdzeń. Jeśli kłamiesz, to możesz zostać oskarżony o zniesławienie.

Jakie prawa przysługują mi w związku z obciążającymi mnie dowodami?

Na początku postępowania sądowego prokurator, twój adwokat lub inna strona mogą wystąpić do sędziego z wnioskiem o dopuszczenie dowodów.

Twój adwokat może odrzucić wnioski dowodowe złożone przez inne strony.

Twój adwokat może zażądać przesłuchania świadków, biegłych oraz przedstawienia dokumentów. Twój adwokat może także przedstawić dowody pozyskane w trakcie czynności prowadzonych w twojej obronie. Więcej informacji znajduje się w Link otworzy się w nowym okniearkuszu informacyjnym 2. Świadków i biegłych przesłuchują obie strony.

Twój adwokat może zadawać pytania zarówno świadkom oskarżenia, jak i świadkom obrony.

Twój adwokat może podważać zeznania złożone przed rozprawą przez świadków. Rozbieżności w zeznaniach świadków złożonych przed rozprawą oraz na rozprawie są brane pod uwagę przez sędziego w celu oceny wiarygodności świadków.

Czy informacje z rejestru karnego na mój temat zostaną uwzględnione?

Sędzia może wziąć pod uwagę twoją dotychczasową karalność.

Możesz zostać skazany w warunkach recydywy. W takim przypadku w razie skazania kara zostanie zaostrzona.

Poprzednie wyroki skazujące wydane w innych państwach członkowskich mogą zostać wzięte pod uwagę, jeśli są one uznawane przez włoskie państwo.

Co dzieje się na końcu rozprawy?

Po zamknięciu przewodu sądowego prokurator, twój adwokat i inne strony składają końcowe oświadczenia i wnioski.

Sędzia ogłasza wyrok i odczytuje punkty oskarżenia.

Wyrok może być skazujący lub uniewinniający.

W razie skazania mogą zostać wymierzone: kara grzywny, kara pozbawienia wolności albo obie te kary.

Sędzia może wymierzyć karę w zawieszeniu.

Bezwzględna kara pozbawienia wolności staje się wykonalna po uprawomocnieniu się wyroku.

Jeśli sędzia uzna to za konieczne, może zatwierdzić tymczasowe aresztowanie lub areszt domowy bądź też wydać postanowienie o zastosowaniu tych środków. Więcej informacji znajduje się w Link otworzy się w nowym okniearkuszu informacyjnym 2.

W rozprawach przed sędzią pokoju możliwe do wymierzenia kary to: grzywna, areszt domowy i praca na cele społeczne.

Zawieszenie wykonania kary nie jest dopuszczalne.

Sędzia pokoju może zastąpić karę wydaleniem.

Jaką rolę w postępowaniu sądowym odgrywa pokrzywdzony?

Pokrzywdzony przestępstwem może uczestniczyć w postępowaniu karnym korzystając z pomocy adwokata.

Adwokat uczestniczy w rozprawie, może składać wnioski dowodowe oraz przesłuchiwać świadków i biegłych.

Jeśli zostałeś skazany, sędzia może nakazać ci wypłatę odszkodowania na rzecz pokrzywdzonego.

Sędzia może zarządzić natychmiastową wypłatę odszkodowania na rzecz pokrzywdzonego tytułem naprawienia szkody.

Ciekawe strony

Link otworzy się w nowym oknieMinisterstwo Sprawiedliwości

Link otworzy się w nowym oknieOgólne zagadnienia prawne

Link otworzy się w nowym oknieZagadnienia z zakresu prawa karnego

Link otworzy się w nowym oknieWłoskie izby adwokackie zrzeszające adwokatów karnistów

Link otworzy się w nowym okniePrawa człowieka

Ostatnia aktualizacja: 25/06/2018

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

4 – Moje prawa po wydaniu wyroku przez sądu

Czy mogę wnieść apelację?

Ty i twój adwokat możecie wnieść apelację od wyroku skazującego na karę inną niż grzywna.

Apelację należy wnieść do sędziego, który wydał wyrok skazujący. Termin do jej wniesienia wynosi od 15 do 45 dni od wydania lub ogłoszenia wyroku.

W apelacji musisz wskazać powody jej wniesienia oraz zakres zaskarżeni.

Rozprawa zostanie przeprowadzona przed sądem apelacyjnym lub apelacyjnym sądem przysięgłych (Corte d’Assise d’Appello).

Co się stanie po wniesieniu przeze mnie apelacji?

W przypadku wniesienia apelacji od wyroku wykonanie kary zostanie zawieszone do momentu uprawomocnienia się orzeczenia.

Wniesienie apelacji nie oznacza, że zostaniesz zwolniony z więzienia — o ile przebywasz w nim w chwili wniesienia apelacji. Jeśli jesteś tymczasowo aresztowany, sąd apelacyjny rozpozna twoją apelację w krótkim czasie. W innych przypadkach termin rozpoznania apelacji zależy od obłożenia sądu pracą.

Sąd apelacyjny orzeka na podstawie istniejących dowodów.

W wyjątkowych przypadkach sąd może zarządzić ponowne rozpoznanie sprawy na rozprawie. Może oprzeć się na istniejącym materiale dowodowym, tylko jeśli uzna to za istotne dla wydania orzeczenia. Możesz wnioskować o przeprowadzenie na rozprawie apelacyjnej nieoczekiwanych lub nowo odkrytych dowodów, które wyszły na jaw po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji.

Jeśli nie uczestniczyłeś w rozprawie przed sądem pierwszej instancji i możesz dowieść, że twój udział nie był możliwy lub nie byłeś świadomy, że toczy się rozprawa, sąd może postanowić o ponownym przeprowadzeniu rozprawy.

Jak przebiega rozprawa apelacyjna?

Podczas rozprawy musi być obecny twój adwokat. Ty sam też możesz uczestniczyć w rozprawie, lecz twój udział nie jest obowiązkowy.

Masz prawo do pomocy tłumacza.

Jeśli sąd postanowi o ponownym przeprowadzeniu rozprawy, to na nowo przeprowadzi wszystkie dowody.

Po złożeniu końcowych oświadczeń stron sąd wyda wyrok.

Co dzieje się w razie powodzenia/niepowodzenia apelacji?

Jeśli sąd uwzględni apelację, może uchylić wyrok lub zmienić go w całości albo w części.

Jeśli sąd nie uwzględni apelacji, utrzyma w mocy wyrok sądu pierwszej instancji.

Jeśli na etapie apelacji zostałeś uniewinniony, to w zasadzie nie istnieją przepisy umożliwiające ci uzyskanie odszkodowania.

Czy mogę zaskarżyć wyrok sądu apelacyjnego?

Orzeczenie sądu apelacyjnego możesz zaskarżyć do Sądu Kasacyjnego.

Taki środek odwoławczy możesz wnieść samodzielnie lub przez adwokata, jeżeli figuruje on w specjalnym rejestrze adwokatów uprawnionych do występowania przed Sądem Kasacyjnym (Albo dei patrocinanti in Cassazione).

Skargę kasacyjną należy wnieść do sądu apelacyjnego. Termin na jej wniesienie wynosi od 15 do 45 dni.

Przesłanki wniesienia kasacji są ściśle określone i dotyczą wyłącznie błędów prawnych.

Rozprawa apelacyjna może być jawna lub niejawna.

Sąd kasacyjny orzeka na podstawie akt sądowych.

Sąd kasacyjny może odmówić przyjęcia kasacji lub ją oddalić, bądź też uchylić zaskarżony wyrok, przekazując sprawę właściwemu sądowi lub umarzając postępowanie. Jeśli zarządzi ponowne rozpoznanie sprawy na rozprawie, sprawa wróci do sądu pierwszej instancji.

Co dzieje się, gdy wyrok staje się prawomocny?

Wyrok staje się prawomocny po upływie przewidzianego przepisami prawa terminu zaskarżenia do sądu apelacyjnego lub kasacyjnego albo po oddaleniu kasacji przez Sąd Kasacyjny.

Po uprawomocnieniu się wyrok podlega wykonaniu.

Trafia do rejestru prowadzonego przez Biuro Rejestru Karnego.

Jeśli wymierzoną karą jest grzywna, musisz zapłacić żądaną kwotę.

Jeśli wymierzono ci bezwzględną karę pozbawienia wolności, prokurator wydaje nakaz wykonania kary.

Jeśli masz do odbycia karę trzech lat pozbawienia wolności lub krótszą, prokurator może zawiesić wykonanie kary. Wówczas powiadomi cię o takiej decyzji.

W ciągu 30 dni możesz wnioskować do rady ds. zwolnień warunkowych (Tribunale di Sorveglianza) o zastąpienie kary pozbawienia wolności innym środkiem. Jeśli zachodzą ku temu przesłanki, możesz wystąpić o dozór sprawowany przez pracownika socjalnego, zastosowanie aresztu domowego lub umieszczenie pod nadzorem placówki resocjalizacyjno-prewencyjnej.

Jeśli nie złożysz takiego wniosku lub zostanie on odrzucony, musisz zacząć odbywać karę.

Pochodzę z innego państwa członkowskiego. Czy mogę zostać odesłany tam po rozprawie?

Jeśli zostałeś skazany na karę dłuższą niż dwa lata pozbawienia wolności, sędzia może zastosować środek zabezpieczający w postaci wydalenia.

Sędzia może zamienić karę pozbawienia wolności na deportację z zakazem ponownego wjazdu na terytorium kraju, jeśli zostałeś skazany lub w wyniku przyznania się do winy złagodzono ci karę na dwa lata pozbawienia wolności, a przepisy nie pozwalają na zawieszenie kary. Wydalenie zostanie przeprowadzona bezzwłocznie, nawet jeśli wyrok nie jest prawomocny. Właściwym organem jest zwierzchnik policji państwowej na poziomie prowincji (Questore).

Możesz również zostać wydalony, jeśli już przebywasz w więzieniu, odbywając karę poniżej dwóch lat pozbawienia wolności. Taki nakaz wydaje sędzia Tribunale di Sorveglianza. Od tego nakazu możesz odwołać się do Tribunale di Sorveglianza w składzie kolegialnym.

Czy informacje o postawionych mi zarzutach/wyroku skazującym zostaną wpisane do rejestru karnego?

Prawomocne wyroki są umieszczane w rejestrze karnym.

Wpisy są usuwane wraz z ukończeniem 80. roku życia przez osobę, której dotyczą lub po jej śmierci.
Są również usuwane, jeśli orzeczenie zostało uchylone w wyniku kasacji.

Wyroki skazujące wydane przez sędziego pokoju są usuwane z rejestru po upływie pięciu lat od orzeczenia kary, jeśli nałożono grzywnę lub po dziesięciu latach w przypadku pozostałych kar, o ile skazany nie popełni przestępstwa w oznaczonym okresie czasu.

Możesz zwrócić się do właściwego sądu o sprostowanie wpisów lub zaświadczeń z Biura Rejestru Karnego. Jeśli urodziłeś się za granicą, właściwym sądem jest sąd w Rzymie.

Czy jeśli zostałem skazany, to mogę być sądzony ponownie za to samo przestępstwo?

Jeśli zostałeś skazany przez włoski sąd, wyrok jest ostateczny i nie możesz być ponownie sądzony za to samo przestępstwo.

Jeśli jednak zostałeś skazany przez zagraniczny sąd za przestępstwo popełnione na terytorium Włoch, wówczas możesz być za nie ponownie sądzony we Włoszech.

Ciekawe strony

Link otworzy się w nowym oknieOgólne zagadnienia prawne

Link otworzy się w nowym oknieMinisterstwo Spraw Wewnętrznych

Link otworzy się w nowym oknieZagadnienia ogólne dotyczące cudzoziemców

Link otworzy się w nowym oknieZagadnienia z zakresu prawa karnego

Link otworzy się w nowym okniePolicja Państwowa

Ostatnia aktualizacja: 25/06/2018

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

5 – Wykroczenia w ruchu drogowym i inne wykroczenia

Jak traktowane są wykroczenia w ruchu drogowym?

W Kodeksie drogowym przewidziano dwie kategorie naruszeń prawa: przestępstwa i wykroczenia administracyjne.

Przy przestępstwach takich jak jazda w stanie nietrzeźwości ocena okoliczności faktycznych i wymierzenie kary przebiegają według takich samych zasad jak w postępowaniu karnym.

Przy wykroczeniach (takich jak przekroczenie prędkości, nieprawidłowe parkowanie) stosuje się procedurę administracyjną, objaśnioną poniżej w niniejszym arkuszu informacyjnym.

Jakie organy są właściwe w tych sprawach?

Organami właściwymi w sprawach o wykroczenia są: policja drogowa, policja państwowa, karabinierzy, policja finansowa (Guardia di Finanza) oraz policja miejska (Polizia Municipale). W niektórych przypadkach mandatem karnym mogą ukarać cię również funkcjonariusze ochotniczej służby drogowej (ausiliari del traffico).

Jak wygląda procedura?

Jeśli to możliwe, niezwłocznie sporządza się i wręcza sprawcy mandat karny.

W przeciwnym razie jest on przesyłany w terminie 150 dni od dnia ustalenia sprawcy lub osoby zobowiązanej do zapłaty grzywny (zwykle jest to właściciel pojazdu).

Jakie kary przewiduje kodeks?

Zwykle jest to kara grzywny.

Mogą zostać również nałożone inne sankcje administracyjne, na przykład cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami lub zakaz prowadzenia pojazdów przez określony czas.

Mieszkam w innym państwie członkowskim. Czy mają wobec mnie zastosowanie przepisy szczególne?

Prowadząc pojazd na obcych tablicach rejestracyjnych, możesz w trybie natychmiastowym zapłacić grzywnę w obniżonej wysokości (kara minimalna), o ile jest to dopuszczalne. Wówczas nie przysługuje ci prawo do odwołania.

Inna możliwość polega na wpłacie kaucji (cauzione) w wysokości równiej karze minimalnej, jeżeli pojazd został zarejestrowany w jednym z państw członkowskich UE lub równej połowie kary maksymalnej w innym przypadku. Jeśli wpłaciłeś kaucję, możesz się odwoływać.

Jeśli natomiast nie uiścisz kaucji, twój pojazd zostanie tymczasowo zajęty. W takim przypadku musisz pokryć koszt odstawienia pojazdu na parking policyjny i nie masz prawa go użytkować do czasu zapłaty jednej z powyższych sum.

Jeśli pojazd nie zostanie zajęty, wówczas doręczenie mandatu osobom mieszkającym za granicą następuje w ciągu 360 dni od jego wystawienia.

Czym jest mandat karny (verbale) [dokument wystawiany przez policję drogową]?

Mandat karny jest dokumentem urzędowym zawierający opis okoliczności faktycznych i określający karę.

Jest on bezpośrednim dowodem okoliczności faktycznych ustalonych przez funkcjonariusza policji.

Możesz odmówić jego podpisania lub przyjęcia. Twoja odmowa zostanie odnotowana, lecz nie wpłynie to na ważność mandatu.

Czy mogę się odwołać?

Osoba wskazana na mandacie z imienia i nazwiska jako sprawca lub właściciel pojazdu może się odwołać.

Odwołanie składa się do prefekta lub sędziego pokoju.

Odwołanie do prefekta należy wnieść w terminie 60 dni osobiście lub listem poleconym za potwierdzeniem odbioru do prefektury w miejscu popełnienia wykroczenia bądź do organu oceniającego.

Odwołanie do sędziego pokoju należy wnieść w terminie 60 dni od powiadomienia o czynie, osobiście lub listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, do biura sędziego pokoju w miejscu popełnienia wykroczenia. W sądzie musisz stawić się osobiście lub możesz być reprezentowany przez adwokata. Inaczej postępowanie odwoławcze zostanie unieważnione.

Czy wykroczenia te zostaną wpisane do rejestru karnego?

Jako wykroczenia administracyjne nie są one umieszczane w rejestrze karnym.

Ostatnia aktualizacja: 25/06/2018

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.