Oskarżeni (postępowanie karne)

Czechy

Niniejszy arkusz informacyjny zawiera opis praw procesowych.

Autor treści:
Czechy

Prawa podstawowe

W toku postępowania karnego masz prawo:

  • oczekiwać od organów odpowiedzialnych za postępowanie karne bezzwłocznego działania oraz pełnego poszanowania twoich praw i podstawowych wolności;
  • żądać, aby organy odpowiedzialne za postępowanie karne prowadziły je w sposób niebudzący uzasadnionych wątpliwości co do faktów istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Organy te muszą z jednakową uwagą rozpatrywać dowody na twoją korzyść, jak i na twoją niekorzyść;
  • otrzymać od organów odpowiedzialnych za postępowanie karne pouczenie o przysługujących ci prawach oraz mieć możliwość pełnego korzystania z tych praw;
  • wyrażać opinie o wszystkich zarzutach, jakie są ci stawiane oraz dowodach na ich poparcie;
  • odmówić składania zeznań;
  • przeglądać akta sprawy, pobierać wyciągi, sporządzać notatki oraz kopie na własny koszt;
  • uczestniczyć w rozpatrywaniu sprawy na rozprawie oraz na jawnych posiedzeniach w toku apelacji;
  • wygłosić mowę końcową podczas rozprawy oraz jawnego posiedzenia w toku apelacji, oraz przedstawić wniosek końcowy;
  • przedstawić okoliczności i dowody na swoją obronę;
  • składać wnioski (wnioski dowodowe i dotyczące metod podejmowania decyzji) oraz podania;
  • wnosić środki zaskarżenia (zwyczajne, tj. zażalenie; apelację, sprzeciw, a także nadzwyczajny środek zaskarżenia, tj. wniosek o wznowienie postępowania; skargę o naruszenie prawa; jak również kasację);
  • wybrać adwokata (jeżeli nie wybierzesz adwokata samodzielnie, może go wybrać członek rodziny lub inna zaangażowania osoba) oraz zasięgać jego porady nawet podczas czynności wykonywanych jednostronnie przez organ odpowiedzialny za postępowanie karne;
  • rozmawiać z adwokatem na osobności, jeżeli przebywasz w areszcie lub odbywasz karę pozbawienia wolności;
  • żądać obecności adwokata podczas przesłuchania oraz jego udziału w innych czynnościach prowadzonych w ramach postępowania przygotowawczego;
  • posługiwać się językiem ojczystym lub innym językiem przed organami odpowiedzialnymi za postępowanie karne, o ile zgłosisz nieznajomość języka czeskiego.

Postępowanie sądowe

Wstępna kontrola oskarżenia

W przypadku wniesienia aktu oskarżenia przewodniczący składu sędziowskiego stwierdza, czy zachodzi konieczność wstępnej kontroli oskarżenia, czy też można zarządzić rozprawę.

Wynikiem wstępnej kontroli oskarżenia może być postanowienie sądu o:

  • przekazaniu sprawy do rozstrzygnięcia o właściwości;
  • przekazaniu sprawy innemu organowi (jeśli czyn nie wyczerpuje znamion przestępstwa, a przypuszczalnie stanowi wykroczenie itp.);
  • umorzeniu postępowania karnego;
  • zawieszeniu postępowania karnego;
  • zwrocie sprawy prokuratorowi w celu przeprowadzenia dalszego dochodzenia;
  • warunkowym zawieszeniu postępowania karnego lub zatwierdzeniu ugody.

Gdzie odbędzie się rozprawa?

Zależnie od wagi przestępstwa, rozprawa przed sądem pierwszej instancji może odbyć się w sądzie rejonowym lub okręgowym właściwym dla miejsca popełnienia przestępstwa, miejsca stałego pobytu oskarżonego lub miejsca wykrycia przestępstwa.

Czy rozprawa będzie jawna?

Tak, rozprawa jest jawna. Jednak w niektórych sprawach sąd może wyłączyć jawność rozprawy.

Kto orzeka w sprawie?

W sprawie orzeka skład sędziowski lub jeden sędzia.

Czy mogę zgłosić sprzeciw wobec udziału sędziego?

Tak, zob. arkusz informacyjny 2.

Czy zarzuty mogą ulec zmianie przed rozprawą sądową?

Rozprawa odbywa się w celu orzeczenia co do czynu opisanego w akcie oskarżenia. Jeżeli jednak okaże się, że dopuściłeś się również innych czynów, to w toku wstępnej kontroli oskarżenia bądź na końcu rozprawy może zapaść decyzja o zwrocie sprawy prokuratorowi celem przeprowadzenia dalszego dochodzenia.

Zmieniony akt oskarżenia zawierać będzie nowe zarzuty. Sąd decyduje o surowszym bądź łagodniejszym – niż żąda prokurator – wymiarze kary za czyn, za który jesteś sądzony.

Czy mogę przyznać się do popełnienia wszystkich lub kilku zarzucanych czynów podczas rozprawy?

Jeżeli przyznasz się do winy, sąd przeprowadzi dalsze badanie i ocenę dowodów od świadków zeznających na twoją korzyść.

Jakie prawa przysługują mi podczas rozprawy?

Patrz „prawa podstawowe” na początku niniejszego arkusza informacyjnego. Dalsze szczególne prawa dotyczą konkretnych sytuacji procesowych.

Czy muszę być obecny podczas rozprawy? Czy rozprawa może odbyć się beze mnie?

Rozprawa może odbyć się bez twojej obecności, chyba że:

  • pozostajesz w areszcie;
  • odbywasz karę pozbawienia wolności;
  • sprawa dotyczy przestępstwa zagrożonego karą powyżej 5 lat pozbawienia wolności. Jednakże twoja obecność nie jest konieczna nawet w tego typu sprawach, jeśli zwrócisz się do sądu o przeprowadzenie rozprawy bez twojej obecności.

W sprawach, w których wymagana jest obrona (patrz arkusz informacyjny 1), rozprawa nie może odbyć się bez obecności adwokata obrony.

Jeśli mieszkam w innym państwie, to czy mogę uczestniczyć w rozprawie za pośrednictwem wideokonferencji?

Taki udział w rozprawie nie jest możliwy.

Czy będę obecny podczas całej rozprawy?

Musisz być obecny podczas całej rozprawy. Podczas czynności przeprowadzanych poza rozprawą twoja obecność nie jest wymagana, masz jednak prawo uczestniczyć w tych czynnościach osobiście lub przez adwokata.

Czy otrzymam pomoc tłumacza, jeśli nie rozumiem, co się dzieje?

Tak, zob. „prawa podstawowe” na początku niniejszego arkusza informacyjnego.

Czy muszę mieć adwokata? Czy otrzymam pomoc obrońcy z urzędu? Czy mogę zmienić adwokata?

Kodeks postępowania karnego wyszczególnia sprawy, w których obrona jest obligatoryjna. Patrz arkusz informacyjny 1.

Czy mogę, bądź też muszę zabierać głos na rozprawie?

Podczas rozprawy masz prawo do obrony, tj. do obrony samodzielnej bądź przez adwokata. W toku całej rozprawy sąd pozwoli tobie lub twojemu adwokatowi wyrazić opinię o podejmowanych czynnościach procesowych. Nie musisz korzystać z prawa do obrony i możesz odmówić składania wyjaśnień.

Jaki są skutki zatajenia prawdy podczas rozprawy?

Jako oskarżony nie masz obowiązku mówienia prawdy przed sądem. Jeżeli jednak umyślnie przeinaczysz fakty w celu obciążenia odpowiedzialnością karną innej osoby, możesz później odpowiadać za oszczerstwo.

Jakie prawa przysługują mi w związku z obciążającymi mnie dowodami?

Masz prawo do wyrażenia opinii o materiale dowodowym oraz wnoszenia dodatkowych dowodów, bądź dowodów na poparcie obrony.

Podczas mowy końcowej będziesz miał sposobność wyrażenia opinii o materiale dowodowym po zbadaniu każdego dowodu z osobna.

Jakie dowody mogę przedstawić we własnym zakresie? Na jakich warunkach?

Oprócz złożenia wyjaśnień możesz wnioskować o przeprowadzenie dowodów mogących doprowadzić do twojego uniewinnienia lub zmniejszenia winy, w tym np. o powołanie świadków, obalenie dowodów, okazanie, rekonstrukcję zdarzeń, opinie biegłych, dowody z dokumentów, przeszukanie itp.

Masz prawo składać do sądu takie wnioski dowodowe. Sąd decyduje o przeprowadzeniu stosownych dowodów. Po zakończeniu postępowania dowodowego przez przewodniczącego składu orzekającego nie można wnosić dalszych wniosków dowodowych na rozprawie.

Czy mogę skorzystać z usług prywatnego detektywa w celu uzyskania materiału dowodowego?

Korzystanie z usług prywatnego detektywa jest dopuszczalne. Abyś jednak mógł wykorzystać na rozprawie zgromadzony przez detektywa materiał dowodowy, musi on zostać zgromadzony zgodnie z prawem. Prywatny detektyw nie może wywierać wpływu na świadków.

Czy mogę prosić świadków o zeznawanie na moją korzyść?

Jeśli uważasz, że dana osoba będzie zeznawać na twoją korzyść, możesz wnieść o jej przesłuchanie. Nie możesz jednak wywierać wpływu na świadków.

Czy informacje o mnie z rejestru karnego będą brane pod uwagę?

Informacje z rejestru karnego o oskarżonym mogą zostać uwzględnione podczas orzekania w sprawie, o ile uprzednie skazanie nie uległo zatarciu.

Co nastąpi na końcu rozprawy?

Rozprawa może zakończyć się następująco:

  • zwrotem sprawy prokuratorowi w celu przeprowadzenia dalszego dochodzenia;
  • przekazaniem sprawy właściwym organom, jeśli czyn nie wyczerpuje znamion przestępstwa, a może stanowić wykroczenie. Wówczas może nastąpić umorzenie postępowania karnego;
  • warunkowym umorzeniem postępowania karnego bądź zatwierdzeniem ugody;
  • wyrokiem skazującym lub uniewinniającym wydanym przez sąd.

Kary, prawa pokrzywdzonego

Jaką karę mogę dostać?

W kodeksie karnym przewidziano następujące kary za popełnienie przestępstwa:

  • karę pozbawienia wolności, o ile ustawa nie stanowi inaczej, bez warunkowego zawieszenia wykonania, z warunkowym zawieszeniem wykonania lub z warunkowym zawieszeniem wykonania pod nadzorem. Możliwe jest również orzeczenie kary nadzwyczajnej. Jest to kara od dwudziestu do trzydziestu lat pozbawienia wolności albo kara dożywotniego pozbawienia wolności;
  • areszt domowy;
  • karę ograniczenia wolności;
  • przepadek korzyści majątkowych;
  • karę grzywny;
  • przepadek przedmiotów lub innego mienia;
  • zakaz wykonywania określonej działalności;
  • zakaz pobytu;
  • zakaz wstępu na imprezy sportowe, kulturalne i inne imprezy publiczne;
  • utratę tytułów honorowych lub odznaczeń;
  • utratę stopnia wojskowego;
  • deportację.

Jaka rolę pełni ofiara (pokrzywdzony) w trakcie rozprawy?

Ofiara, czyli osoba, która poniosła obrażenia cielesne, doznała szkody majątkowej, osobistej lub innej szkody będącej wynikiem przestępstwa, ma prawo do:

  • bycia reprezentowaną przez pełnomocnika; jeśli ofiara wykaże, że nie posiada dostatecznych środków pieniężnych, może zostać jej udzielona bezpłatna pomoc prawna przez obrońcę z urzędu;
  • składania dalszych wniosków dowodowych;
  • wglądu do akt sprawy;
  • uczestnictwa w rozprawie oraz w jawnym posiedzeniu w toku apelacji;
  • wyrażenia opinii o sprawie przed zakończeniem rozprawy;
  • jeśli zgodnie z przepisami prawa ofiara jest uprawniona do uzyskania odszkodowania, a zapadnie wyrok skazujący, to ofiara może zwrócić się do sądu o nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody. Taki wniosek należy złożyć najpóźniej przed rozpoczęciem postępowania dowodowego na rozprawie;
  • jeżeli ofierze grozi potencjalne niebezpieczeństwo ze strony oskarżonego lub skazanego, który znajdzie się na wolności, ofiara ma prawo żądać aktualnych informacji o zwolnieniu bądź ucieczce oskarżonego lub podobnych okolicznościach.

Ciekawe strony

Ministerstwo Sprawiedliwości

Prawo karne dla każdego

Pomoc dla ofiar przestępstw

Ostatnia aktualizacja: 03/07/2019

Za wersję tej strony w języku danego kraju odpowiada właściwe państwo członkowskie. Tłumaczenie zostało wykonane przez służby Komisji Europejskiej. Jeżeli właściwy organ krajowy wprowadził jakieś zmiany w wersji oryginalnej, mogły one jeszcze nie zostać uwzględnione w tłumaczeniu. Komisja Europejska nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności w odniesieniu do danych lub informacji, które niniejszy dokument zawiera, lub do których się odnosi. Informacje na temat przepisów dotyczących praw autorskich, które obowiązują w państwie członkowskim odpowiedzialnym za niniejszą stronę, znajdują się w informacji prawnej.

Twoje uwagi

Za pomocą tego formularza możesz przesłać nam swoje komentarze i uwagi na temat nowej strony