Η γλωσσική έκδοση που βλέπετε τώρα βρίσκεται στο στάδιο της μετάφρασης.
Υπάρχει ήδη μετάφραση στις ακόλουθες γλώσσες
Swipe to change

Κληρονομική διαδοχή

Γαλλία
Περιεχόμενο που παρέχεται από
European Judicial Network
Ευρωπαϊκό Δικαστικό Δίκτυο (για αστικές και εμπορικές υποθέσεις)

 

Το δελτίο αυτό εκπονήθηκε σε συνεργασία με το Συμβούλιο των Συμβολαιογραφικών Συλλόγων της ΕΕ (CNUE).

 

1 Πως συντάσσεται η διάταξη τελευταίας βουλήσεως (διαθήκη, συνδιαθήκη, κληρονομική σύμβαση);

Σε διασυνοριακές περιπτώσεις, η διαθήκη είναι έγκυρη, εάν είναι σύμφωνη με τη νομοθεσία του κράτους στο οποίο έχει συνταχθεί.

Ουσιαστικές προϋποθέσεις στη Γαλλία

  • Ο συντάκτης της διαθήκης πρέπει να έχει χρήση του λογικού (άρθρο 901 του Αστικού κώδικα)
  • Ο συντάκτης της διαθήκης πρέπει να είναι ικανός για δικαιοπραξία (άρθρο 902 του Αστικού Κώδικα).
  • Υπάρχουν ειδικές διατάξεις για τα άτομα υπό δικαστική συμπαράσταση συνεπώς, ένας ανήλικος κάτω των 16 ετών δεν μπορεί να συντάξει διαθήκη (άρθρο 903 του Αστικού Κώδικα), όπως και οι ενήλικοι υπό επιτροπεία. Τα πρόσωπα υπό κηδεμονία μπορούν να συντάξουν ελεύθερα διαθήκη (άρθρο 470 του Αστικού Κώδικα), με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 901.

Τυπικές προϋποθέσεις

Στη Γαλλία, είναι αποδεκτά τέσσερα είδη διαθηκών:

  • Η ιδιόγραφη διαθήκη: πρέπει να έχει γραφεί εξ ολοκλήρου ιδιοχείρως από τον διαθέτη και να φέρει ημερομηνία και υπογραφή του (άρθρο 970 του Αστικού Κώδικα).
  • Η δημόσια διαθήκη: πρέπει να έχει συνταχθεί ενώπιον δύο συμβολαιογράφων ή ενός συμβολαιογράφου και δύο μαρτύρων (άρθρο 971 του Αστικού Κώδικα). Εάν η διαθήκη συντάσσεται ενώπιον δύο συμβολαιογράφων, υπαγορεύεται σε αυτούς από τον διαθέτη. Το ίδιο ισχύει εάν η διαθήκη συντάσσεται ενώπιον ενός μόνο συμβολαιογράφου. Και στις δύο περιπτώσεις, γίνεται ανάγνωση της διαθήκης στον διαθέτη (άρθρο 972 του Αστικού Κώδικα). Η διαθήκη πρέπει να υπογράφεται από τον διαθέτη παρουσία του συμβολαιογράφου και των δύο μαρτύρων (άρθρο 973 του Αστικού Κώδικα) και να υπογράφεται από τον συμβολαιογράφο και τους μάρτυρες (άρθρο 974 του Αστικού Κώδικα).
  • Η μυστική διαθήκη: δακτυλογραφείται ή γράφεται ιδιοχείρως από τον διαθέτη ή άλλο πρόσωπο, υπογράφεται από τον διαθέτη και στη συνέχεια εγχειρίζεται κλειστή και σφραγισμένη σε συμβολαιογράφο παρουσία δύο μαρτύρων (άρθρο 976 του Αστικού Κώδικα).
  • Η διεθνής διαθήκη: εγχειρίζεται από τον διαθέτη σε συμβολαιογράφο και σε δύο μάρτυρες, υπογράφεται από αυτούς και στη συνέχεια επισυνάπτεται σε βεβαίωση που συντάσσει ο συμβολαιογράφος, ο οποίος αναλαμβάνει τη φύλαξή της (Σύμβαση της Ουάσινγκτον της 26ης Οκτωβρίου 1973).

Σύμφωνα με το άρθρο 895 του Αστικού Κώδικα, ο διαθέτης μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανακαλέσει τη διαθήκη.

Οι κληρονομικές συμβάσεις

Η κληρονομική σύμβαση (αποκαλούμενη επίσης «σύμβαση περί μέλλουσας κληρονομικής διαδοχής») αναγνωρίζεται από τον Ιανουάριο του 2007 επιτρέπει στο πρόσωπο που είναι εν δυνάμει κληρονόμος (το τέκνο) να αποποιηθεί εκ των προτέρων το σύνολο ή μέρος της κληρονομίας του υπέρ ενός ή περισσότερων ατόμων που έχουν ή όχι την ιδιότητα του κληρονόμου (αδέλφια ή κατιόντες συγγενείς του).

Για να είναι έγκυρη, η εν λόγω αποποίηση πρέπει να γίνει με δημόσιο έγγραφο και να κατατεθεί ενώπιον δύο συμβολαιογράφων. Πρέπει επίσης να ορίζονται στην κληρονομική σύμβαση οι δικαιούχοι της κληρονομίας.

2 Πρέπει η διάταξη να καταχωρίζεται, και εάν ναι, πως;

Κάθε διαθήκη, και ιδίως η ιδιόγραφη διαθήκη, μπορεί να μεταγραφεί. Η μεταγραφή γίνεται στο Κεντρικό μητρώο διαθηκών (κεντρικό μητρώο διαθηκών) και πραγματοποιείται από τον συμβολαιογράφο.

Πρόσβαση στο εν λόγω κεντρικό μητρώο μπορεί να έχει συμβολαιογράφος, κατόπιν αιτήσεως οποιουδήποτε προσώπου που αποδεικνύει την ιδιότητα κληρονόμου ή κληροδόχου η πρόσβαση στο μητρώο επιτρέπεται μόνο με την προσκόμιση πιστοποιητικού θανάτου του προσώπου του οποίου αναζητείται η διαθήκη.

Οι δημόσιες διαθήκες μεταγράφονται πάντοτε στο FCDDV.

3 Υφίστανται περιορισμοί επί της ελευθερίας διάθεσης αιτία θανάτου (π.χ. νόμιμη μοίρα);

Το γαλλικό δίκαιο κατοχυρώνει το δικαίωμα σε νόμιμη μοίρα αποκλειστικά υπέρ των κατιόντων του θανόντος (παιδιά, εγγόνια, κλπ. κατά σειρά προτεραιότητας) και του συζύγου του θανόντος, εάν δεν υπάρχουν κατιόντες.

Οι ανιόντες και οι συγγενείς σε πλάγια γραμμή δεν έχουν δικαίωμα νόμιμης μοίρας.

Αυτά τα δικαιώματα νόμιμης μοίρας, που περιορίζουν την ελευθερία σύνταξης διαθήκης, δεν υπερβαίνουν τα 3/4 της κληρονομίας. Οι δικαιούχοι νόμιμης μοίρας (μεριδιούχοι) δεν μπορούν να αποποιηθούν τη νόμιμη μοίρα τους (εκτός εάν αποποιηθούν την κληρονομία). Αντιθέτως, μπορούν να αποποιηθούν εκ των προτέρων το δικαίωμα να ασκήσουν προσφυγή για μείωση υπέρμετρης δωρεάς («μέμψη άστοργης δωρεάς»).

Αυτοί οι μεριδιούχοι μπορούν, συνεπώς, να ασκήσουν το δικαίωμα της νόμιμης μοίρας (άρθρο 721 του Αστικού Κώδικα, άρθρο 912 του Αστικού Κώδικα).

  • Η νόμιμη μοίρα των τέκνων: η νόμιμη μοίρα είναι το ήμισυ, εάν ο αποβιώσας αφήνει μόνο ένα τέκνο κατά τον θάνατό του. Είναι τα 2/3, εάν αφήνει δύο τέκνα και 3/4 εάν αφήνει τρία ή περισσότερα τέκνα (άρθρο 913 του Αστικού Κώδικα).
  • Η νόμιμη μοίρα του επιζώντος συζύγου: η νόμιμη μοίρα του επιζώντος συζύγου είναι το ένα τέταρτο της κληρονομιαίας περιουσίας (άρθρο 914-1 του Αστικού Κώδικα). Υφίσταται μόνον εφόσον δεν υπάρχουν κατιόντες και ανιόντες και για κάθε κληρονομική διαδοχή που επήλθε από την 1η Ιουλίου 2002.

Διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί για την άσκηση δικαιώματος νόμιμης μοίρας

Η αγωγή για μέμψη άστοργης δωρεάς επιτρέπει στους κληρονόμους να ασκήσουν το δικαίωμα της νόμιμης μοίρας. Έτσι, όταν η νόμιμη μοίρα ενός ή περισσότερων κληρονόμων θίγεται από άμεση ή έμμεση δωρεά, η δωρεά μπορεί να μειωθεί στην εξ αδιαθέτου μερίδα της κληρονομίας (άρθρο 920 του Αστικού Κώδικα).

Η αγωγή αυτή μπορεί να ασκηθεί μόνον από τους μεριδιούχους εντός προθεσμίας 5 ετών από την επαγωγή της κληρονομίας ή 2 ετών από τη διαπίστωση της ζημίας (άρθρο 921 του Αστικού Κώδικα).

Κάθε ενήλικος μεριδιούχος μπορεί να παραιτηθεί εκ των προτέρων του δικαιώματος να ασκήσει αγωγή για μέμψη άστοργης δωρεάς (άρθρο 929 του Αστικού Κώδικα). Η παραίτηση αυτή πρέπει να γίνει με δημόσιο έγγραφο ενώπιον δύο συμβολαιογράφων. Υπογράφεται χωριστά από κάθε παραιτούμενο δικαιώματος παρουσία μόνο των συμβολαιογράφων. Αναφέρει επακριβώς τις μελλοντικές έννομες συνέπειες για κάθε αποποιούμενο.

4 Ελλείψει διάταξης τελευταίας βουλήσεως, ποιος κληρονομεί και τι;

Στο γαλλικό δίκαιο, όταν δεν υπάρχει διαθήκη, η κληρονομική διαδοχή επέρχεται με τον ακόλουθο τρόπο:

  • Εάν ο αποβιώσας δεν είχε σύζυγο και αφήνει παιδιά, τα περιουσιακά στοιχεία μεταβιβάζονται στους κληρονόμους σε ίσα μερίδια (άρθρα 734 και 735 του Αστικού Κώδικα).
  • Εάν ο κληρονομούμενος ήταν άγαμος, χωρίς τέκνα, η κληρονομία του διατίθεται μεταξύ των γονέων του κληρονομουμένου, των αδελφών και των κατιόντων τους (άρθρο 738 του Αστικού Κώδικα).

Όταν ο αποβιώσας δεν αφήνει ούτε αδέλφια, ούτε κατιόντες τους, τον κληρονομούν ο πατέρας και η μητέρα του, έκαστος κατά το ήμισυ (άρθρο 736 του Αστικού Κώδικα).

Εάν ο πατέρας και η μητέρα έχουν αποβιώσει πριν από τον κληρονομούμενο, τον κληρονομούν τα αδέλφια του ή οι κατιόντες τους, αποκλείοντας άλλους συγγενείς, ανιόντες ή σε πλάγια γραμμή (άρθρο 737 του Αστικού Κώδικα).

  • Εάν ο κληρονομούμενος αφήνει σύζυγο, χωρίς να έχει ρυθμίσει τα της κληρονομικής διαδοχής, πρέπει πρώτα να γίνει εκκαθάριση με βάση το καθεστώς των περιουσιακών σχέσεων μεταξύ των συζύγων. Μετά την εκκαθάριση αυτή, εφαρμόζονται οι ακόλουθες αρχές:
  • Εάν ο κληρονομούμενος αφήνει σύζυγο και τέκνα, ο σύζυγος έχει δικαίωμα επιλογής. Μπορεί να επιλέξει μεταξύ της επικαρπίας του συνόλου των υφιστάμενων περιουσιακών στοιχείων ή την κυριότητα του ενός τετάρτου των περιουσιακών στοιχείων, όταν όλα τα τέκνα προέρχονται από τους δύο συζύγους, και της κυριότητας του ενός τετάρτου εάν υπάρχουν ένα ή περισσότερα τέκνα που δεν προέρχονται και από τους δύο συζύγους (άρθρο 757 του Αστικού Κώδικα).
  • Εάν ο κληρονομούμενος αφήνει σύζυγο και ανιόντες, η κληρονομία επάγεται κατά το ήμισυ στον σύζυγο, κατά το ένα τέταρτο στον πατέρα και κατά το ένα τέταρτο στη μητέρα. Εάν ένας από τους ανιόντες έχει προαποβιώσει, το ένα τέταρτο επάγεται στον σύζυγο (άρθρο 757-1 του Αστικού Κώδικα).
  • Όταν δεν υπάρχουν ούτε ανιόντες ούτε κατιόντες, το σύνολο της κληρονομίας επάγεται στον επιβιώσαντα σύζυγο (άρθρο 757-2 του Αστικού Κώδικα). Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 757-2 του Αστικού Κώδικα, όταν δεν υπάρχουν ανιόντες, τα αδέλφια του θανόντος ή οι κατιόντες τους λαμβάνουν το ήμισυ των περιουσιακών στοιχείων που υφίστανται αυτούσια στην κληρονομία, τα οποία είχαν περιέλθει στον θανόντα από τους ανιόντες του μέσω κληρονομίας ή δωρεάς. Πρόκειται για το δικαίωμα ανάκτησης (άρθρο 757-3 του Αστικού Κώδικα). Όλα τα άλλα περιουσιακά στοιχεία περιέρχονται στον επιζώντα σύζυγο.

Οι σύντροφοι καταχωρημένης συμβίωσης ή μη καταχωρημένης συμβίωσης

Ο επιζών σύντροφος σε μη καταχωρημένη συμβίωση καθώς και ο επιζών σύντροφος σε καταχωρημένη συμβίωση δεν έχουν νόμιμη κληρονομικό δικαίωμα. Αντιθέτως, μπορούν να είναι αποδέκτες κληροδοσίας.

Ο καταχωρημένος σύντροφος δεν θεωρείται, συνεπώς, κληρονόμος του θανόντος. Διαθέτει μόνο δικαίωμα χρήσης της οικογενειακής στέγης, μετά το θάνατο του συντρόφου του, κατ’ εφαρμογήν του άρθρο 763 του Αστικού Κώδικα. Επομένως, κληρονομεί μόνο εάν έχει οριστεί ως κληρονόμος με διαθήκη.

Εάν υπάρχουν παιδιά, είτε προέρχονται από το ζεύγος είτε όχι, είναι δυνατόν να κληροδοτηθεί μόνον η διαθέσιμη μερίδα της κληρονομίας στον επιζώντα σύντροφο. Η διαθέσιμη μερίδα της κληρονομίας διαφέρει ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών: είναι το ένα τρίτο της κληρονομίας όταν υπάρχουν δύο παιδιά, το ένα τέταρτο όταν υπάρχουν τρία ή περισσότερα παιδιά.

Ελλείψει παιδιών, είναι δυνατόν να κληροδοτηθεί το σύνολο της περιουσίας στον επιζώντα σύντροφο ή σε τρίτο πρόσωπο, εφόσον δεν υπάρχουν δικαιούχοι νόμιμης μοίρας. Ωστόσο, όταν οι γονείς του θανόντος είναι ακόμη εν ζωή, μπορούν να ζητήσουν να τους επιστραφούν τα περιουσιακά στοιχεία που είχαν δώσει στο προαποβιώσαν παιδί τους εντός του ορίου του ενός τετάρτου της κληρονομίας για κάθε εν ζωή γονέα.

5 Ποια είναι η αρμόδια αρχή:

5.1 σε υποθέσεις διαδοχής αιτία θανάτου;

Στη Γαλλία, αρμόδιος για θέματα κληρονομικής διαδοχής είναι ο συμβολαιογράφος. Η συμμετοχή του είναι υποχρεωτική όταν η κληρονομία περιέχει ακίνητη περιουσία. Είναι προαιρετική εάν δεν υπάρχει ακίνητη περιουσία.

Ο συμβολαιογράφος ορίζει τις τάξεις κληρονομικής διαδοχής στο κληρονομητήριο (acte de notoriété) και συντάσσει τα πιστοποιητικά ακίνητης περιουσίας που επιτρέπουν τη μεταβίβαση της ακίνητης περιουσίας αιτία θανάτου βοηθά τους κληρονόμους να διεκπεραιώσουν τις φορολογικές υποχρεώσεις τους (σύνταξη και κατάθεση της δήλωση αποδοχής κληρονομίας εντός των προθεσμιών και πληρωμή του φόρου κληρονομιάς) εάν η σύνθεση της κληρονομίας το επιτρέπει και ανάλογα με τον αριθμό των κληρονόμων και τη βούλησή τους, οργανώνει τη διανομή της κληρονομίας μεταξύ των κληρονόμων, συντάσσοντας πράξη διανομής (acte de partage).

Σε περίπτωση διαφοράς, η καθ’ ύλην και κατά τόπον αρμοδιότητα ανήκει στο Πρωτοδικείο (Tribunal de Grande Instance) του τόπου επαγωγής της κληρονομίας. Έχει αποκλειστική αρμοδιότητα.

5.2 για την κατάθεση δήλωσης αποδοχής ή αποποίησης κληρονομίας;

Το Πρωτοδικείο του τόπου επαγωγής της κληρονομίας είναι αρμόδιο να παραλαμβάνει δηλώσεις αποποίησης ή αποδοχής μέχρι το ποσό του καθαρού ενεργητικού της κληρονομίας (ευεργέτημα απογραφής).

Για τις άνευ όρων αποδοχές κληρονομίας δεν απαιτούνται ειδικές διατυπώσεις.

5.3 για την κατάθεση δήλωσης αποδοχής ή αποποίησης κληροδοσίας;

Το Πρωτοδικείο του τόπου επαγωγής της κληρονομίας είναι αρμόδιο να λαμβάνει τις αποποιήσεις από τις καθολικές και μερικές κληροδοσίες. Η αποποίηση κληροδοσίας με αυτοτελή πράξη δεν απαιτεί δήλωση βάσει της γαλλικής νομοθεσίας.

5.4 για την κατάθεση δήλωσης αποδοχής ή αποποίησης νόμιμης μοίρας;

Δεν προβλέπονται διατυπώσεις στη γαλλική νομοθεσία

6 Σύντομη περιγραφή της διαδικασίας για την επίλυση κληρονομικής διαδοχής βάσει του εθνικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της εκκαθάρισης της περιουσίας και της διανομής των περιουσιακών στοιχείων (συμπεριλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με το εάν η διαδικασία κληρονομικής διαδοχής κινείται αυτεπαγγέλτως από δικαστήριο ή άλλη αρμόδια αρχή)

Η επαγωγή της κληρονομίας επέρχεται αιτία θανάτου στον τόπο της τελευταίας κατοικίας του θανόντος.

Αμέσως μετά τον θάνατο, οι κληρονόμοι έχουν τρεις επιλογές: την άνευ όρων αποδοχή της κληρονομίας, την αποδοχή της κληρονομίας μέχρι το καθαρό ενεργητικό (ευεργέτημα απογραφής) ή την αποποίηση της κληρονομίας.

Η άνευ όρων αποδοχή μπορεί να είναι ρητή ή σιωπηρή. Είναι σιωπηρή όταν ο κληρονόμος προβαίνει σε πράξη η οποία υποδηλώνει κατ’ ανάγκην την πρόθεση αποδοχής και στην οποία δεν θα είχε εξουσία να προβεί παρά μόνον ως κληρονόμος που αποδέχεται την κληρονομία.

Η αποδοχή κληρονομίας μέχρι το καθαρό ενεργητικό προϋποθέτει δήλωση στη γραμματεία του Πρωτοδικείου στη δωσιδικία του οποίου επάγεται η κληρονομία. Η δήλωση συνοδεύεται ή ακολουθείται από την απογραφή της κληρονομίας. Αυτό επιτρέπει στον κληρονόμο να αποφύγει τη σύγχυση των δικών του περιουσιακών στοιχείων με την κληρονομία να διατηρήσει έναντι αυτής όλα τα δικαιώματα που είχε προηγουμένως επί των περιουσιακών στοιχείων του κληρονομούμενου, να μην είναι υπόχρεος να καταβάλει φόρους κληρονομίας παρά μόνο μέχρι το ύψος της αξίας των στοιχείων που περιήλθαν σε αυτόν.

Η αποποίηση κληρονομίας δεν τεκμαίρεται. Για να είναι αντιτάξιμη έναντι τρίτων, πρέπει να αποσταλεί ή να κατατεθεί στο δικαστήριο στη δικαιοδοσία του οποίου επάγεται η κληρονομία.

Η προθεσμία άσκησης των επιλογών της κληρονομικής διαδοχής είναι 4 μήνες. Μετά την παρέλευση αυτής της προθεσμίας διασκέψεως, εάν ο κληρονόμος δεν έχει λάβει απόφαση, ένας πιστωτής, ένας συγκληρονόμος, το κράτος ή κάποιο πρόσωπο που θα κληρονομούσε σε περίπτωση αποποίησης της κληρονομίας από τον κληρονόμο, μπορούν να τον υποχρεώσουν να ασκήσει μία από τις τρεις επιλογές. Σε αυτή την περίπτωση, θα έχει προθεσμία δύο μηνών να λάβει απόφαση, αλλά μπορεί να ζητήσει από τον δικαστή παράταση της προθεσμίας. Εάν δεν υπάρξει απόκριση, θεωρείται ότι έχει αποδεχθεί χωρίς όρους την κληρονομική διαδοχή. Εάν, ωστόσο, δεν αναγκάσει κανείς τον κληρονόμο να επιλέξει, αυτός έχει ανώτατη προθεσμία 10 ετών να αποφασίσει, εκτός εάν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει αποδεχθεί σιωπηρά την κληρονομία.

Στο γαλλικό δίκαιο ισχύει η αρχή του φιλικού διακανονισμού της κληρονομικής διαδοχής, χωρίς παρέμβαση του δικαστή. Μόνο σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ των κληρονόμων, μπορεί να ζητηθεί η παρέμβαση του δικαστή.

Οι περισσότερες κληρονομικές διαδοχές διευθετούνται με τη βοήθεια συμβολαιογράφου. Είναι δυνατό, ωστόσο, να παρακαμφθεί σε ορισμένες περιπτώσεις η συμμετοχή συμβολαιογράφου, ιδίως όταν η περιουσία του του κληρονομουμένου δεν περιέχει ακίνητα. Εάν οι κληρονόμοι απευθυνθούν σε συμβολαιογράφο, μπορούν να επιλέξουν τον συμβολαιογράφο της αρεσκείας τους. Σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ των δικαιούχων στην επιλογή του συμβολαιογράφου, ο καθένας μπορεί να εκπροσωπηθεί από τον συμβολαιογράφο του.

Μετά την επιλογή του συμβολαιογράφου, πρέπει εν συνεχεία να καθοριστεί η σύνθεση της περιουσίας του κληρονομουμένου λαμβάνοντας υπόψη το καθεστώς των περιουσιακών σχέσεων με τον σύζυγο του θανόντος, προγενέστερες δωρεές, κ.λπ. Για την εξακρίβωση των περιουσιακών στοιχείων που θα ληφθούν υπόψη, ο συμβολαιογράφος διενεργεί έρευνα σε διάφορους οργανισμούς (ασφαλιστικές εταιρείες, τράπεζες κ.λπ.) και ζητά από τους κληρονόμους να αναθέσουν την αποτίμηση της αξίας των ακινήτων ή άλλων στοιχείων ενεργητικού μη εισηγμένων στο χρηματιστήριο. Ενδέχεται να είναι επίσης αναγκαία η απογραφή των κινητών περιουσιακών στοιχείων. Το παθητικό καθορίζεται με την καταγραφή των χρεών του θανόντος, είτε πρόκειται για απλούς λογαριασμούς, οφειλόμενους φόρους, εισπράξιμα κοινωνικά βοηθήματα, υποχρεώσεις εγγυοδοσίας ή ακόμη και αντισταθμιστική παροχή που καταβλήθηκε σε πρώην σύζυγο.

Μετά τον θάνατο του κληρονομούμενου, οι κληρονόμοι καθίστανται εξ αδιαιρέτου κύριοι του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων της κληρονομίας έως τη διανομή της περιουσίας. Αυτοί οι εξ αδιαιρέτου συγκληρονόμοι είναι επίσης υπεύθυνοι για το παθητικό κατά τον λόγο των μεριδίων τους. Οι πράξεις πώλησης των κοινών περιουσιακών στοιχείων (ή πράξεις διαθέσεως) πρέπει να αποφασίζονται με ομοφωνία, εκτός εάν η εν λόγω πώληση είναι απαραίτητη για την πληρωμή των οφειλών και υποχρεώσεων της κοινής περιουσίας. Αντιθέτως, οι διοικητικές πράξεις μπορούν να αποφασιστούν με πλειοψηφία τουλάχιστον δύο τρίτων των κοινών δικαιωμάτων. Εξάλλου, κάθε συγκληρονόμος μπορεί να λάβει τα αναγκαία μέτρα για τη διατήρηση της κοινής περιουσίας. Σε περίπτωση εμπλοκής, υπάρχει δυνατότητα δικαστικής προσφυγής για να παρακαμφθεί η έγκριση ορισμένων συγκληρονόμων.

Με τη διανομή των περιουσιακών στοιχείων της κληρονομίας μεταξύ των κληρονόμων παύει η συγκυριότητα. Η εν λόγω διανομή γίνεται είτε με φιλικό διακανονισμό, εάν συμφωνούν οι δικαιούχοι, είτε μετά από δικαστική διαδικασία σε περίπτωση διαφωνίας, με την παρέμβαση συμβολαιογράφου. Επιπλέον, η διανομή μπορεί να είναι καθολική ή μερική, εάν ορισμένα περιουσιακά στοιχεία παραμένουν κοινά (όπως τα περιουσιακά στοιχεία σε επικαρπία).

Αυτό το τελευταίο στάδιο της ρυθμίσεως της κληρονομικής διαδοχής απαιτεί τη μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων εξ ονόματος των κληρονόμων. Απαιτούνται επίσης πιστοποιητικά ιδιοκτησίας για την επικύρωση του γεγονότος ότι οι κληρονόμοι είναι οι νέοι κύριοι των περιουσιακών στοιχείων, είτε πρόκειται για ακίνητα, για μερίδια αστικών εταιριών, οχήματα ή κινητές αξίες. Στην περίπτωση των ακινήτων, οι κληρονόμοι οφείλουν να καταχωρούν το αποδεικτικό της κυριότητας στο κτηματολόγιο, όπως και για τα μερίδια αστικών εταιριών, η καταχώριση των οποίων γίνεται στη γραμματεία του αρμόδιου δικαστηρίου για εμπορικές και εταιρικές υποθέσεις.

7 Πως και πότε καθίσταται ένα πρόσωπο κληρονόμος ή κληροδόχος;

Κατά το γαλλικό δίκαιο, οι κληρονόμοι αποκτούν τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις του κληρονομουμένου αμέσως μετά τον θάνατό του (άρθρο 724, πρώτο εδάφιο του Αστικού Κώδικα).

Ορισμένοι κληρονόμοι (οι μεριδιούχοι και όλοι οι κληρονόμοι εξ αδιαθέτου) αποκτούν την κληρονομία με την επαγωγή (άρθρο 724 δεύτερο εδάφιο του Αστικού Κώδικα), ενώ άλλοι, και ιδίως το Δημόσιο, οφείλουν να εξασφαλίσουν την παράδοση της νομής (άρθρο 724 τρίτο εδάφιο). Ως εκ τούτου, με τον νόμο της 3ης Δεκεμβρίου 2001, οι κληροδόχοι και οι δωρεοδόχοι καθολικών κληροδοτημάτων μπορούν να απολαμβάνουν την επαγωγή της κληρονομίας βάσει του άρθρου 724 του Αστικού Κώδικα. Το άρθρο αυτό παραπέμπει εν συνεχεία στο άρθρο 1004 για την παράδοση κληροδοσίας όταν υπάρχουν κληρονόμοι, στο άρθρο 1006 για την αυτοδίκαιη επαγωγή ελλείψει κληρονόμου και στο άρθρο 1008 υπό την επιφύλαξη της παράδοσης της νομής.

Η παράδοση της νομής στο κράτος ισχύει όταν δεν υπάρχουν εξ αίματος συγγενείς ούτε κληροδόχοι. Το κράτος στην περίπτωση αυτή εκπροσωπείται από την Administration des domaines (Αρχή διαχείρισης δημόσιας περιουσίας).

Για να λάβουν την κληροδοσία, οι καθολικοί ή μερικοί κληροδόχοι οφείλουν να απευθυνθούν στους βεβαρημένους κληρονόμους. Με τη μεσολάβηση αυτών θα εξασφαλίσουν την παράδοση των κληροδοτημάτων τους.

Η άνευ όρων αποδοχή της κληρονομίας

Η άνευ όρων αποδοχή μπορεί να είναι ρητή ή σιωπηρή (άρθρο 782 του Αστικού Κώδικα).

Είναι πράξη που δηλώνει την πρόθεση αποδοχής, στην οποία δεν μπορεί να προβεί κανένας άλλος πλην του κληρονόμου (άρθρο 783 του Αστικού Κώδικα).

Η διάθεση ορισμένου περιουσιακού στοιχείου συνεπάγεται αποδοχή (μεταβίβαση ακινήτου, κινητού), εφόσον αυτά τα περιουσιακά στοιχεία αποτελούν μέρος της κληρονομίας. Οι πράξεις διαχείρισης (εκτός από τις πράξεις προσωρινών και ασφαλιστικών μέτρων) από την πλευρά του κληρονόμου συνεπάγονται επίσης την άνευ όρων αποδοχή της κληρονομίας.

Η αποδοχή του καθαρού ενεργητικού της κληρονομίας

Ένας κληρονόμος μπορεί να δηλώσει ότι προτίθεται να αποδεχθεί την κληρονομία μέχρι το καθαρό ενεργητικό της (άρθρο 787 του Αστικού Κώδικα). Ο κληρονόμος θα είναι υπεύθυνος για τις υποχρεώσεις, αλλά μόνο μέχρι την αξία των περιουσιακών στοιχείων που λαμβάνει από την κληρονομία. Πρέπει να συνταχθεί δήλωση και να κατατεθεί στη γραμματεία του Πρωτοδικείου στη δικαιοδοσία του οποίου επάγεται η κληρονομία (άρθρο 788 του Αστικού Κώδικα).

Η δήλωση πρέπει να συνοδεύεται ή να ακολουθείται από απογραφή των περιουσιακών στοιχείων που απαρτίζουν την κληρονομία. Η απογραφή πρέπει να συντάσσεται από συμβολαιογράφο, δικαστικό εκπλειστηριαστή ή επιμελητή (άρθρο 789 του Αστικού Κώδικα).

Η απογραφή κατατίθεται στο Πρωτοδικείο εντός προθεσμίας δύο μηνών από τη δήλωση. Ελλείψει απογραφής, θα θεωρηθεί ότι υπήρξε άνευ όρων αποδοχή της κληρονομίας (άρθρο 790 του Αστικού Κώδικα). Η απογραφή αυτή πρέπει να καλύπτει όλα τα στοιχεία που απαρτίζουν την κληρονομία, ενεργητικό και παθητικό.

Η αποποίηση κληρονομίας

Υπάρχει πάντοτε η δυνατότητα αποποίησης της κληρονομίας, με δήλωση στο Πρωτοδικείο εντός της δικαιοδοσίας του οποίου επάγεται η κληρονομία. Η αποποίηση πρέπει να είναι ρητή (άρθρο 804 του Αστικού Κώδικα).

Ο κληρονόμος που αποποιείται θεωρείται ότι ουδέποτε έγινε κληρονόμος.

Η αποποίηση ισχύει αναδρομικά (άρθρο 807 του Αστικού Κώδικα).

8 Φέρουν οι κληρονόμοι την ευθύνη για τα χρέη του αποθανόντος, και εάν ναι, υπό ποιους όρους;

Ο κληρονόμος του συνόλου ή μέρους της περιουσίας που αποδέχεται άνευ όρων την κληρονομική διαδοχή είναι υπεύθυνος επ’ αόριστον για τις οφειλές και υποχρεώσεις που συνδέονται με την κληρονομία. Δεσμεύεται από τις κληροδοσίες χρηματικών ποσών μόνο μέχρι την αξία της κληρονομιαίας περιουσίας χωρίς τις οφειλές (άρθρο 785 του Αστικού Κώδικα).

Εάν υπάρχουν πολλοί κληρονόμοι, ο καθένας είναι ατομικά υπεύθυνος για τις οφειλές και τις υποχρεώσεις της κληρονομίας αναλόγως της μερίδας του (άρθρο 873 του Αστικού Κώδικα).

Αν ο κληρονόμος έχει επιλέξει την άνευ όρων αποδοχή, φέρει απεριόριστη ευθύνη για όλες τις οφειλές και υποχρεώσεις του θανόντος. Ωστόσο, μπορεί να ζητήσει να απαλλαγεί εν όλω ή εν μέρει από την υποχρέωσή του για οφειλή της κληρονομίας εφόσον, τη στιγμή της κληρονομικής διαδοχής, ενδεχομένως αγνοούσε την ύπαρξη της υποχρέωσης και εάν η πληρωμή των οφειλών αυτών θα μπορούσε να βλάψει σοβαρά την προσωπική περιουσία του.

  • Εάν έχει επιλέξει την αποδοχή μέχρι την αξία του καθαρού ενεργητικού, ο κληρονόμος έχει ευθύνη για τις οφειλές της κληρονομίας μόνο μέχρι την αξία των περιουσιακών στοιχείων που έχει κληρονομήσει.
  • Εάν έχει αποποιηθεί την κληρονομία, ο κληρονόμος δεν έχει ευθύνη για τις οφειλές.

9 Ποια είναι τα έγγραφα και/ή οι πληροφορίες που συνήθως απαιτούνται για την καταχώριση ακίνητης περιουσίας;

Οι διατάξεις του άρθρου 710-1 του Αστικού Κώδικα προβλέπουν ότι για διατυπώσεις μεταγραφής σε κτηματολόγιο μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνον οι πράξεις που συντάσσονται με τη μορφή δημοσίου εγγράφου από συμβολαιογράφο που ασκεί το επάγγελμα στη Γαλλία, οι δικαστικές αποφάσεις και τα δημόσια έγγραφα που προέρχονται από διοικητική αρχή.

9.1 Είναι ο διορισμός διαχειριστή κληρονομίας υποχρεωτικός ή καθίσταται υποχρεωτικός μετά από αίτηση; Εάν είναι υποχρεωτικός ή καθίσταται υποχρεωτικός μετά από αίτηση, ποιες είναι οι απαιτούμενες ενέργειες;

Η παρέμβαση εντολοδόχου δεν προβλέπεται ούτε επιβάλλεται από το γαλλικό δίκαιο. Είναι, πάντως, δυνατή σε περίπτωση διορισμού του από τον δικαστή. Η μεταγραφή στα κτηματολόγια αποτελεί ευθύνη των κληρονόμων, με τη βοήθεια συμβολαιογράφου. Ο κληρονομούμενος μπορεί να ορίσει εκτελεστή διαθήκης, οι εξουσίες του οποίου καθορίζονται από τα άρθρα 1025 επ. του Αστικού Κώδικα.

9.2 Ποιος έχει το δικαίωμα να αναλάβει την εκτέλεση της διάταξης τελευταίας βουλήσεως του θανόντος και/ή να διαχειριστεί την περιουσία;

Η εκτέλεση των διατάξεων τελευταίας βουλήσεως και η διαχείριση της κληρονομιαίας περιουσίας είναι ευθύνη των κληρονόμων. Σε περίπτωση διαφοράς, είναι αρμόδιο το Πρωτοδικείο του τόπου επαγωγής της κληρονομίας.

Στην περίπτωση αυτή, ο δικαστής που επιλαμβάνεται της διαφοράς, μπορεί να ορίζει εντολοδόχο για την εκτέλεση της κληρονομίας, ο οποίος εκπροσωπεί το σύνολο των κληρονόμων εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που του έχουν ανατεθεί.

Το γαλλικό δίκαιο προβλέπει και άλλα είδη εντολών που επιτρέπουν επίσης τη διαχείριση μιας κληρονομίας. Πρόκειται ιδίως για εντολή με ισχύ μετά θάνατον, που παρέχει στον διαθέτη τη δυνατότητα να ορίσει εν ζωή έναν εντολοδόχο με αποστολή να εκτελέσει ή να διαχειριστεί το σύνολο ή μέρος της κληρονομίας για τους κληρονόμους. Υπάρχει επίσης η εντολή βάσει συμβάσεως, που υπόκειται στους κανόνες του κοινού δικαίου και, τέλος, η προαναφερθείσα δικαστική εντολή.

9.3 Ποιες εξουσίες έχει ο διαχειριστής;

Οι κληρονόμοι έχουν όλες τις εξουσίες. Σε περίπτωση δυσκολιών ή εμπλοκής, μπορεί να ασκηθεί προσφυγή στο δικαστήριο και να οριστεί διαχειριστής. Στην περίπτωση αυτή, αποστολή του εντολοδόχου είναι να ρυθμίσει προσωρινά την κληρονομία λόγω της αδράνειας, αμέλειας ή πταίσματος ενός ή περισσότερων κληρονόμων. Στο πλαίσιο των καθηκόντων του, ο διαχειριστής εκτελεί καθήκοντα που αφορούν αμιγώς τη διατήρηση, την επίβλεψη και τη διαχείριση της κληρονομίας (άρθρο 813-4). Εντός των ορίων των εξουσιών που του έχουν ανατεθεί, ο εντολοδόχος της κληρονομίας εκπροσωπεί επίσης το σύνολο των κληρονόμων για αστικές πράξεις και δικαστικές διαδικασίες (άρθρο 813-5 του Αστικού Κώδικα)

10 Ποια είναι τα τυπικά έγγραφα που εκδίδονται βάσει του εθνικού δικαίου στη διάρκεια ή στο τέλος της διαδικασίας κληρονομικής διαδοχής, για να αποδειχθεί η ιδιότητα και τα δικαιώματα των δικαιούχων; Έχουν τα εν λόγω έγγραφα ειδική αποδεικτική ισχύ;

Κατά το γαλλικό δίκαιο, το κληρονομητήριο (acte de notoriété) αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ρύθμισης της κληρονομίας από συμβολαιογράφο. Η κληρονομία περατώνεται με τη διανομή της περιουσίας. Με αυτήν παύει η συγκυριότητα. Η διανομή μπορεί να γίνει με φιλικό διακανονισμό (άρθρο 835 του Αστικού Κώδικα) ή με δικαστική διάταξη (άρθρο 840 του Αστικού Κώδικα). Κάθε κληρονόμος μπορεί να ζητήσει τη διανομή (άρθρο 815 του Αστικού Κώδικα). Ο πιστωτής ενός συγκληρονόμου μπορεί επίσης να προκαλέσει τη διανομή (άρθρο 815-17 του Αστικού Κώδικα).

Έτσι, η επαγωγή της κληρονομίας προσδιορίζεται συνήθως σε δημόσιο έγγραφο που καλείται acte de notoriété (κληρονομητήριο), το οποίο συντάσσεται από συμβολαιογράφο και αναφέρει τους κληρονόμους του θανόντος και καθορίζει τα μερίδια κληρονομίας που ανήκουν στα εν λόγω πρόσωπα.

Επομένως, το έγγραφο αυτό καθορίζει ποιοι είναι οι διάφοροι δικαιούχοι (κληρονόμοι) της κληρονομίας.

Για να συντάξει το κληρονομητήριο, ο συμβολαιογράφος ζητά την παρουσία δύο μαρτύρων που προτείνονται από τους κληρονόμους. Οι εν λόγω μάρτυρες είναι ενήλικες, δεν είναι σύζυγοι ούτε συγγενείς του θανόντος, αλλά πρέπει να τον γνώριζαν καλά.

Η πράξη αυτή αποτελεί δημόσιο έγγραφο.

Μετά τη σύνταξη του κληρονομητηρίου, ο συμβολαιογράφος συντάσσει στο τέλος της διαδικασίας εκκαθάρισης της κληρονομίας, την πράξη της διανομής που καθορίζει ανά μερίδιο τον τρόπο διανομής της περιουσίας του κληρονομουμένου μεταξύ των κληρονόμων του. Η πράξη αυτή αποτελεί επίσης δημόσιο έγγραφο.

Τελευταία επικαιροποίηση: 13/02/2017

Την έκδοση αυτής της σελίδας στην εθνική γλώσσα διαχειρίζεται ο αντίστοιχος αρμόδιος επαφής του ΕΔΔ. Οι μεταφράσεις έχουν γίνει από την αρμόδια υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι τυχόν αλλαγές που επιφέρει η αρμόδια εθνική αρχή στο πρωτότυπο ενδέχεται να μην έχουν περιληφθεί ακόμα στις μεταφράσεις. Η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Δικαστικό Δίκτυο δεν αναλαμβάνουν καμία απολύτως ευθύνη όσον αφορά πληροφορίες ή δεδομένα που περιέχονται ή αναφέρονται στο παρόν έγγραφο. Βλ. την ανακοίνωση νομικού περιεχομένου για τους κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας που ισχύουν στο κράτος μέλος που είναι αρμόδιο για την παρούσα σελίδα.

Σχόλια

Χρησιμοποιήστε το παρακάτω δελτίο για να διατυπώσετε τα σχόλια και τις παρατηρήσεις σας για τον νέο μας ιστότοπο